Sprzeciw od wyroku zaocznego

7 stycznia 2021
hello world!

Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego określają zasady zaskarżenia wyroku zaocznego przez pozwanego. Pozwanemu, przeciw któremu wydano wyrok zaoczny, przysługuje prawo do złożenia sprzeciwu.

Przeczytaj również: Kiedy wydawany jest wyrok zaoczny?

Kto może wnieść sprzeciw od wyroku zaocznego?

Zgodnie z art. 344 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 z późn. zm., dalej również jako „k.p.c.”) pozwany, przeciwko któremu zapadł wyrok zaoczny, może złożyć sprzeciw w ciągu dwóch tygodni od doręczenia mu wyroku.  Termin na złożenie sprzeciwu to termin ustawowy. Nie podlega on skróceniu ani przedłużeniu. W piśmie zawierającym sprzeciw pozwany powinien przytoczyć zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, oraz twierdzenia i dowody (art. 344 § 2 k.p.c.).

Przyjmuje się, że pozwanemu przysługuje prawo do złożenia sprzeciwu jedynie od wyroku uwzględniającego powództwo. Jeżeli wyrokiem zaocznym uwzględniono jedynie powództwo częściowo, sprzeciw może być skierowany tylko przeciw tej części wyroku zaocznego. Poza pozwanym sprzeciw od wyroku zaocznego może wnieść także interwenient uboczny, wstępując jednocześnie do sprawy (art. 77 § 2 k.p.c.), a także prokurator, chociażby nie brał udziału w sprawie (art. 60 § 2 k.p.c.), Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 14 pkt 4 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich), Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacje pozarządowe (art. 61 § 2 w zw. z art. 60 § 2 k.p.c.).

Kiedy sąd odrzuci sprzeciw?

Sąd odrzuca sprzeciw niedopuszczalny, spóźniony, nieopłacony lub dotknięty brakami, których nie usunięto pomimo wezwania (art. 344 § 3 k.p.c.). Sprzeciw od wyroku zaocznego jest niedopuszczalny w przypadku, gdy nie przysługuje od zaskarżonego nim orzeczenia (np. przysługuje od niego apelacja) bądź nie przysługuje stronie, która go złożyła. Niedopuszczalność może być także częściowa, np. gdy strona pozwana zaskarży w całości wyrok zaoczny, którym powództwo w części oddalono.

Sprzeciw jest spóźniony, gdy został złożony po upływie terminu wskazanego w art. 344 § 1 k.p.c., tj. po przekroczeniu czasu 2 tygodni, licząc od dnia jego doręczenia. Odrzucenie sprzeciwu następuje dopiero po bezskutecznym wezwaniu do uzupełnienia tych braków. Sprzeciw, którego braków strona w wyznaczonym terminie nie uzupełniła, podlega odrzuceniu bez względu na przyczynę nieuzupełnienia braku (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 1999 r., sygn. III CKN 772/99).

Skutki wniesienia sprzeciwu

Zgodnie z art. 345 k.p.c. w przypadku wniesienia sprzeciwu przewodniczący zarządza doręczenie go powodowi i nadaje sprawie bieg. W razie potrzeby podejmuje czynności przewidziane w przepisach o organizacji postępowania. Należy więc podkreślić, że skuteczne wniesienie przez pozwanego sprzeciwu od wyroku zaocznego nie powoduje utraty przez ten wyrok mocy. Oznacza to zatem, że może on zostać wykonany z uwagi na zaopatrzenie go w rygor natychmiastowej wykonalności. 

Cofnięcie sprzeciwu od wyroku zaocznego

Zgodnie z art. 349 § 1 k.p.c. w razie cofnięcia sprzeciwu sąd, jeżeli uzna, że cofnięcie jest dopuszczalne, umarza postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu i orzeka o kosztach jak przy cofnięciu pozwu. Wyrok zaoczny staje się wówczas prawomocny. Pozwany może zdecydować się na złożenie takiego oświadczenia, co wynika z zasady dyspozycyjności czynności procesowych.

W judykaturze wskazano, że cofnięcie sprzeciwu od wyroku zaocznego jest dopuszczalne także po rozszerzeniu powództwa (uchwała Sądu Najwyższego z 20 września 1990 r., sygn. III CZP 52/90). Cofnięcie sprzeciwu wchodzi w grę i może być skuteczne w pierwszej fazie postępowania. Mianowicie: w sytuacji, gdy został wydany wyrok zaoczny, a nie został jeszcze rozpoznany sprzeciw od niego (art. 345 k.p.c.). Jeżeli cofnięcie sprzeciwu od wyroku zaocznego jest skuteczne, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wywołane wniesieniem sprzeciwu. Orzeka o kosztach jak przy cofnięciu pozwu. Po skutecznym cofnięciu sprzeciwu wyrok zaoczny staje się prawomocny z chwilą cofnięcia sprzeciwu.

Ponoszenie kosztów rozprawy zaocznej i sprzeciwu 

Zasadą jest, iż koszty te ponosi pozwany, nawet wówczas, gdy wyrok zaoczny zostanie następnie uchylony na skutek zaskarżenia sprzeciwem. Wyjątek odnosi się jedynie do tej sytuacji, w której uchylenie wyroku zaocznego następuje na skutek wykazania przez pozwanego, że jego niestawiennictwo na rozprawie było niezawinione lub nie dołączono do akt nadesłanych do sądu przed rozprawą wyjaśnień pozwanego (art. 348 k.p.c.).

Okoliczności te pozwany powinien podnieść w sprzeciwie od wyroku zaocznego, choć z drugą z przesłanek sąd może zapoznać się z urzędu. Koszty rozprawy zaocznej to te koszty, które nie powstałyby, gdyby nie doszło do wydania wyroku zaocznego, w tym wynikłe z tego koszty powoda (orzeczenie Sądu Najwyższego z 4 grudnia 1958 r., sygn. IV CZ 228/58). Koszty te nie obejmują wydatków powoda na opłaty sądowe czy wynagrodzenie adwokata itp.; zasądzenie pozostałych kosztów odbywa się na ogólnych zasadach (art. 98 i n. k.p.c.). O kosztach postępowania sąd orzeka po ponownym rozpoznaniu sprawy i wydaniu orzeczenia.

chevron-down
Copy link