Transakcja typu share deal oraz asset deal – różnice podatkowe

26 sierpnia 2020
hello world!

W obrocie gospodarczym wyróżnić można dwie podstawowe formy  nabycia przedsiębiorstwa - asset deal i share deal.

  • nabycie aktywów przedsiębiorstwa bez jednoczesnego nabywania udziału w podmiocie uprawnionym do przedsiębiorstwa (transakcja na aktywach – asset deal),
  • nabycie udziałów (akcji) w podmiocie uprawnionym do przedsiębiorstwa (transakcja na udziałach – share deal).

W zależności od wyboru formy nabycia przedsiębiorstwa skutki podatkowe będę kształtowały się w sposób odmienny, co wyjaśnione zostanie w niniejszym artykule.

Transakcja na udziałach – share deal

Przedsiębiorstwo jest najczęściej prowadzone w formie spółki kapitałowej, w której udziały mają osoby fizyczne lub inne spółki. Udziały są miarą własności majątku spółki i władzy w tej spółce. Udziały spółki mogą stanowić przedmiot obrotu prawnego. Nabycie części lub całości udziałów spółki powoduje, że de facto nabywamy przedsiębiorstwo prowadzone przez tą spółkę. Oczywiście tego rodzaju transakcji nie da się przeprowadzić, jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi osoba fizyczna (jednoosobowa działalność gospodarcza) lub spółka osobowa.

Transakcja na aktywach – asset deal

W przypadku transakcji na aktywach przedsiębiorstwa kupujący nabywa jedynie przedsiębiorstwo danej spółki czy też osoby fizycznej. Nabywane są zatem wszelkiego rodzaju składniki materialne i niematerialne służące do prowadzenia działalności gospodarczej. Nie nabywamy tutaj ani spółki prowadzącej to przedsiębiorstwo, ani nie wchodzimy do takiej spółki, nabywając jej udziały. Spółka zbywająca przedsiębiorstwo dalej istnieje. Jest jednak pozbawiona przedsiębiorstwa (czyli składników niezbędnych do prowadzenia działalności), które to przedsiębiorstwo przechodzi na inny podmiot (spółkę lub osobę fizyczną).

Podatek dochodowy – konsekwencje dla sprzedającego

W przypadku transakcji typu share deal dochód opodatkowany jest na poziomie udziałowca (lub akcjonariusza). To udziałowiec sprzedaje udziały. Tym samym to on osiąga dochód (dla spółki, w której sprzedawane są udziały transakcja jest neutralna podatkowo). Udziałowiec zbywający udziały rozpozna przychód z kapitałów pieniężnych zgodnie z art. 17 ustawy o PIT lub (jeżeli jest osobą prawną) z zysków kapitałowych zgodnie z art. 7b ustawy o CIT.

W przypadku transakcji typu asset deal podatnikiem jest natomiast spółka (podmiot), która sprzedaje przedsiębiorstwo (lub jego zorganizowaną część). Dochód do opodatkowania będzie tutaj stanowiła różnica pomiędzy ceną sprzedaży przedsiębiorstwa (aktywów) a wartością podatkową zbywanych aktywów (co do zasady odpowiadającą wydatkom na nabycie aktywów składających się na przedsiębiorstwo z uwzględnieniem dokonanych odpisów amortyzacyjnych).

Na płaszczyźnie podatku dochodowego transakcja typu asset deal może dla sprzedającego okazać się mniej korzystna niż transakcja share deal. Dochód ze zbycia przedsiębiorstwa opodatkowany jest bowiem raz na płaszczyźnie samej spółki, a następnie na płaszczyźnie dywidendy, którą otrzymują udziałowcy. Zbywając natomiast udziały, podatek dochodowy płaci jedynie udziałowiec.

Koszty uzyskania przychodu

W transakcji typu share deal kosztem podatkowym będzie wartość wydatków poniesionych na nabycie udziałów. Nie uwzględnia się kosztu wartości podatkowej poszczególnych aktywów przedsiębiorstwa.

W transakcji typu asset deal kosztem podatkowym jest tzw. wartość podatkowa poszczególnych składników (wydatki na ich nabycie lub wytworzenie pomniejszone o dokonane odpisy amortyzacyjne). Nie uwzględnia się wydatków poniesionych na nabycie udziałów.

Podatek dochodowy – konsekwencje dla kupującego

Jeżeli cena nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części jest wyższa od wartości godziwej przejętych aktywów netto, to różnica stanowi dodatnią wartość firmy, która ujmowana jest w aktywach bilansu. W takiej sytuacji nabywca będzie mógł amortyzować tę nadwyżkę i zaliczać odpisy do kosztów uzyskania przychodu. Dodatkowo w transakcji typu asset deal przejęte aktywa zostają wprowadzone do ksiąg według wartości rynkowej. Pozwala to na wygenerowanie wyższych kosztów u kupującego w okresie amortyzacji.

W transakcji typu share deal nie wystąpi dodatnia wartość firmy dla celów podatkowych. Nabyta spółka musi natomiast kontynuować wcześniej przyjęte zasady amortyzacji podatkowej.

Podatek VAT

Transakcja zbycia udziałów nie podlega podatkowi VAT. Jeżeli natomiast chodzi o transakcję zbycia przedsiębiorstwa, to zgodnie z art. 6 ustawy o VAT przepisów tej ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

W transakcji typu share deal wystąpi po stronie kupującego podatek PCC (stawka 1% wartości rynkowej udziałów). W przypadku sprzedaży udziałów za pośrednictwem domu maklerskiego nastąpi zwolnienie z podatku PCC. Z kolei w transakcji typu asset deal wystąpi po stronie kupującego podatek PCC (stawka 2% w przypadku ruchomości i nieruchomości lub 1% w przypadku praw majątkowych).

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe

W transakcji typu share deal odpowiedzialności podatkowej nabywanej spółki nie można w żaden sposób ograniczyć ani wyłączyć. Podmiot wstępujący do spółki poprzez nabycie jej udziałów odpowiada za jej zobowiązania (nawet te powstałe przed nabyciem udziałów).

W przypadku transakcji typu asset deal kupujący jest odpowiedzialny solidarnie wraz ze sprzedającym za zaległości podatkowe sprzedającego powstałe do dnia nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (art. 112 Ordynacji podatkowej). Zakres odpowiedzialności nabywcy ograniczony jest do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub jego części. Odpowiedzialność tę można jednak ograniczyć poprzez uzyskanie przez kupującego zaświadczenia organów podatkowych potwierdzającego brak zaległości podatkowych. W takiej sytuacji nabywca nie odpowiada za zaległości podatkowe, których nie wykazano w zaświadczeniu, o którym mowa w art. 306g Ordynacji podatkowej.

chevron-down
Copy link