Uczeń w strukturze szkolnictwa w Polsce

20 lipca 2020
hello world!

Z pewnością nie jest łatwo być uczniem. Każdego dnia trzeba mierzyć się z nowymi wyzwaniami i zadaniami. Oczywiście bardzo często na drodze do sukcesu uczniowie napotykają też wiele porażek. W całej tej drodze pojawia się instytucja szkoły i nauczyciele zatrudnieni w jednostkach oświatowych.

Struktura szkolnictwa w Polsce

Niegdyś kształcenie obowiązkowe trwało w Polsce 10 lat i obejmowało ostatni rok edukacji przedszkolnej, 6-letnią szkołę podstawową oraz 3-letnie gimnazjum. W związku z reformą struktury systemu oświaty wprowadzoną w 2017 r. kształcenie obowiązkowe będzie trwało 9 lat. W rezultacie obejmuje ostatni rok edukacji przedszkolnej oraz 8-letnią szkołę podstawową.

Jakie są kluczowe elementy reformy?

  • Przede wszystkim zmiana struktury systemu oświaty, która polega na wprowadzeniu długiej 8-klasowej szkoły podstawowej oraz 4-letniego liceum ogólnokształcącego (bądź 5-letniego technikum).
  • Dodatkowo reforma wprowadziła obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego dla 6-latków. W trakcie tego przygotowania  dziecko uczy się podstawowych umiejętności.
  • Reforma zapewniła również dostęp do darmowych podręczników dla uczniów szkół.
  • Ważnym elementem jest także wzmocnienie kształcenia ogólnego i zawodowego w szkołach średnich za pomocą wydłużenia kształcenia.
  • Reforma wprowadziła 3-letnie kształcenie branżowe (kwalifikacje w danym zawodzie) z możliwością nabywania dalszych kwalifikacji. Równocześnie daje to możliwość przygotowania do matury w 2-letniej szkole branżowej II stopnia.
  • Upowszechnienie kształcenia dualnego realizowanego we współpracy z przedsiębiorcami jest kolejnym elementem wprowadzonej reformy oświaty.
  • Reforma miała również na celu zwiększenie udziału pracodawców we współfinansowaniu kształcenia zawodowego poprzez utworzenie Funduszu Rozwoju Edukacji Zawodowej.

Struktura systemu oświaty po reformie:

  • 8-letnia szkoła podstawowa;
  • 4-letnie liceum ogólnokształcące;
  • 5-letnie technikum;
  • 3-letnia branżowa szkoła pierwszego stopnia;
  • 2-letnia branżowa szkoła drugiego stopnia;
  • 3-letnia szkoła specjalna przysposabiająca do pracy;
  • szkoła policealna.

Obowiązek przedszkolny i szkolny

Obowiązek przedszkolny

Wychowanie przedszkolne obejmuje dzieci od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 3 lata, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat.  Wychowanie przedszkolne jest realizowane w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz w innych formach wychowania przedszkolnego.
Prawo oświatowe, art 31 p. 1

Przede wszystkim należy pamiętać, że dzieci sześcioletnie mają obowiązek odbycia rocznego przygotowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej lub innej szkolnej formie wychowania przedszkolnego. Dzieci z odroczonym obowiązkiem szkolnym kontynuują natomiast przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej (zerówka) lub innej formie wychowania przedszkolnego. Z kolei dzieci w wieku lat pięciu, czterech oraz trzech mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego. Gminy są zobowiązane przede wszystkim  zapewnić miejsce w przedszkolach wszystkim trzylatkom.

W przypadku dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko nawet powyżej 7 lat. Nie może ono jednak trwać dłużej niż do ukończenia przez niego wieku 9 lat.

Dzieci 6-letnie muszą odbyć roczne przygotowanie przedszkolne. To na rodzicach spoczywa natomiast obowiązek zgłoszenia dziecka do wychowania przedszkolnego.

Obowiązek szkolny

Dziecko jest objęte obowiązkiem szkolnym od 7. roku życia (pierwsza klasa szkoły podstawowej) do ukończenia ósmej klasy szkoły podstawowej, nie dłużej niż do ukończenia przez ucznia 18. roku życia. Realizacja tego obowiązku oraz związane z nim kwestie regulowane są przez ustawę z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty.

Rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu są zobowiązani do:

  • dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły,
    zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne,
  • zapewniania dziecku warunków umożliwiających przygotowanie się do zajęć,
  • informowania dyrektora szkoły do dnia 30 września każdego roku, jeżeli obowiązek ten spełniany jest za granicą.

Jeżeli dziecko opuszcza zajęcia szkolne (co najmniej 50 proc. w ciągu miesiąca), dyrektor szkoły musi wysłać do rodziców pisemne upomnienie.  Rodzice mają wówczas 7 dni na odpowiedź. Jeśli jednak to nie skutkuje żadną reakcją ze strony rodziców, dyrektor szkoły może wnioskować o nałożenie na rodziców grzywny przez odpowiednią jednostkę samorządu terytorialnego. W tej sytuacji szkoła zgłasza również sprawę do sądu rodzinnego. Stara się on wyegzekwować obowiązek szkolny dziecka poprzez wgląd w sytuację rodzinną ucznia i wydanie odpowiednich zarządzeń opiekuńczych.

Nieobecność dziecka w szkole należy traktować jako zdarzenie nadzwyczajne i usprawiedliwiane tylko, jeśli wystąpią ważne powody. Do obowiązków rodziców należy informowanie wychowawcy klasy o przyczynie nieobecności dziecka trwającej dłużej niż 3 dni.

Podstawowe założenia i formy pomocy organizowanej w szkołach

System oświaty obejmuje wsparciem dzieci. Zapewnia pomoc psychologiczno-pedagogiczną w poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz wczesne wspomaganie rozwoju dzieci niepełnosprawnych.

Wsparcie w zróżnicowanych formach organizacyjnych oferowane jest dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym, uczniom szkół i słuchaczom szkół dla dorosłych oraz osobom uzupełniającym i podnoszącym swoje kwalifikacje zawodowe w formach pozaszkolnych.

  • Kształcenie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi organizuje się na każdym poziomie edukacyjnym.
  • Każde dziecko, które wymaga pomocy psychologiczno-pedagogicznej, powinno być objęte taką pomocą jak najszybciej po rozpoznaniu takiej potrzeby, jak najbliżej miejsca nauczania i wychowania.
  • Nauczyciel jest obowiązany indywidualizować pracę z każdym uczniem na zajęciach edukacyjnych odpowiednio ze względu na rozpoznane potrzeby rozwojowe i edukacyjne. Bez wątpienia ważnym aspektem jest też określenie możliwości psychofizycznych ucznia, stwarzając tym samym każdemu uczniowi warunki do osobistego rozwoju oraz możliwość zdobycia wiedzy.
  • Jednostki systemu oświaty ukierunkowały swoje działania nie tylko na podnoszenie osiągnięć edukacyjnych dzieci i młodzieży. Przede wszystkim obejmują również wspomaganie indywidualnego rozwoju każdego dziecka – poznawczego, emocjonalnego, społecznego.

W systemie oświaty przewidziano szereg możliwości realizacji potrzeb edukacyjnych dzieci i młodzieży. Przejawiają się one m.in. poprzez:

  • zróżnicowane formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • dostosowanie treści, wymagań edukacyjnych i organizacji kształcenia oraz stosowanych metod pracy z uczniem do jego indywidualnych potrzeb i możliwości (np. rodzaj podstawy programowej, dostosowanie wymagań edukacyjnych, kształcenie specjalne),
  • indywidualne roczne przygotowanie przedszkolne lub indywidualne nauczanie, indywidualny program lub tok nauki, zwolnienie z wybranych zajęć edukacyjnych,
  • dostosowanie czasu rozpoczęcia kształcenia oraz okresu jego trwania (wcześniejsze rozpoczęcie lub odroczenie realizacji obowiązku szkolnego, przedłużanie etapów edukacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych, skracanie okresu kształcenia dla uczniów niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, promocja do klasy programowo wyższej w trakcie roku szkolnego, indywidualny tok nauki),
  • dostosowanie warunków i formy egzaminów zewnętrznych.

Prawa i obowiązki rodziców

Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską aż do osiągnięcia wieku pełnoletniości.  Do tego momentu, bez wątpienia, wymaga ono pomocy i ochrony ze strony osób dorosłych. Do tego natomiast zobowiązani są przede wszystkim rodzice. To im przysługuje bowiem władza rodzicielska. Ma ona służyć dobru dziecka oraz interesowi społecznemu. Wynikają z niej zarówno prawa, jak i obowiązki.

Rodzice mają prawo do:

  • wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami, biorąc pod uwagę stopień dojrzałości dziecka oraz wolność jego sumienia i wyznania, a także jego przekonania,
  • informacji o zasadach oceniania wewnątrzszkolnego, a w szczególności o: wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do uzyskania poszczególnych ocen, przewidywanych sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów, warunkach i trybie podwyższenia semestralnej i rocznej oceny klasyfikacyjnej, warunkach i sposobie oraz kryteriach oceniania zachowania.
  • informacji dotyczącej pomocy psychologiczno-pedagogicznej przysługującej dziecku,
  • wyrażenia zgody na objęcie dziecka zajęciami dydaktyczno-wyrównawczymi, zajęciami specjalistycznymi oraz nauką w klasie terapeutycznej,
  • znajomości i opiniowania programu wychowawczego i profilaktycznego szkoły,
  • wglądu w dokumenty dotyczące działalności szkoły (statut, WSO),
  • uzyskiwania bieżącej, rzetelnej informacji o postępach, trudnościach w nauce i ich przyczynach, zachowaniu oraz specjalnych uzdolnieniach swoich dzieci.

Obowiązki rodziców wynikające z ustawy o systemie oświaty:

  • dopełnienie czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły,
  • zapewnienie regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne,
  • stworzenie dziecku warunków umożliwiających przygotowywanie się do zajęć szkolnych,
  • zapewnienie dziecku realizującemu obowiązek szkolny poza szkołą warunków nauki określonych w zezwoleniu,
  • powiadamianie organów gminy o formie spełniania obowiązku szkolnego.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy – obowiązki rodziców

  • Opiekunowie mają obowiązek wychowywać swoje dzieci w sposób odpowiedzialny i nie zaniedbywać ich.
  • Rodzice mają obowiązek wychowywać swoje dzieci w poszanowaniu i akceptowaniu innych ludzi i ich przekonań.
  • Opiekunowie mają obowiązek poświęcać czas i uwagę swoim dzieciom tak, aby wzmocnić wysiłki szkoły skierowane na osiągnięcie określonych celów nauczania i wychowania.

Ocenianie wewnątrzszkolne – formy i zasady

Ocenianie wewnątrzszkolne obejmuje bieżące ocenianie i śródroczne klasyfikowanie, według skali i w formach przyjętych w danej szkole, oraz zaliczanie niektórych zajęć edukacyjnych, ustalanie ocen klasyfikacyjnych na koniec roku szkolnego i ich poprawianie, przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych.

Powinno ono przede wszystkim zapewnić lepszą kontrolę jakości edukacji, ułatwić diagnozowanie osiągnięć i braków edukacyjnych ucznia, a także umożliwić bardziej zobiektywizowaną ocenę oddziaływań dydaktycznych i obraną przez poszczególne szkoły drogę kształcenia. Dzięki pogłębionym analizom osiągnięć uczniów możliwe jest otrzymanie informacji zwrotnej o jakości programów stosowanych w szkole.

Ocenianie wewnątrzszkolne ma na celu:

  • obserwacje osiągnięć uczniów,
  • poinformowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i postępach w tym zakresie,
  • pomoc uczniowi w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju,
  • motywowanie ucznia do dalszej pracy,
  • dostarczenie rodzicom (prawnym opiekunom) i nauczycielom informacji o postępach, trudnościach w uczeniu się oraz specjalnych uzdolnieniach ucznia,
  • umożliwienie nauczycielom doskonalenia i organizacji metod pracy dydaktyczno-wychowawczej.

Ocena wewnętrzna dotyczy roli i miejsca w szkole. Niewątpliwie służy ona wartościowaniu, planowaniu i wyborowi strategii edukacyjnej przez każdego nauczyciela. Kształtuje proces nauczania, chroniąc od pułapki "nauczania pod egzamin". Dlatego w ocenianiu wewnętrznym nauczyciel musi rozpoznać poziom postępów ucznia w stosunku do wymagań edukacyjnych.

Kompetencje organów szkolnych (dyrektor, rada pedagogiczna)

Dyrektor szkoły

Dyrektor szkoły wyłoniony jest na drodze konkursu. Posiada znaczną autonomię, jako pracodawca i zarządca szkoły. Kieruje on działalnością szkoły i reprezentuje ją na zewnątrz oraz sprawuje opiekę nad uczniami i stwarza warunki harmonijnego rozwoju psychofizycznego uczniów poprzez aktywne działania prozdrowotne.

Jakie są kompetencje dyrektora szkoły?

  • kierowanie działalnością szkoły i reprezentowanie jej na zewnątrz,
    sprawowanie opieki nad uczniami i stwarzanie warunków harmonijnego rozwoju psychofizycznego uczniów poprzez aktywne działania prozdrowotne,
  • sprawowanie nadzoru pedagogicznego,
  • dysponowanie środkami określonymi w planie finansowym szkoły zaopiniowanym przez radę szkoły, ponoszenie odpowiedzialności za ich prawidłowe wykorzystywanie, organizowanie administracyjnej, finansowej i gospodarczej obsługi szkoły,
  • wykonywanie zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę i placówkę,
  • współdziałanie ze szkołami wyższymi w organizacji praktyk pedagogicznych,
  • stwarzanie warunków do działania w szkole lub placówce wolontariuszy, stowarzyszeń i organizacji, w szczególności harcerskich, których celem statutowym jest działalność wychowawcza, dydaktyczna, opiekuńcza i innowacyjna szkoły lub placówki,
  • odpowiadanie za realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia,
  • współpraca z pielęgniarką, higienistką szkolną, lekarzem, stomatologiem,
  • wdrażanie środków technicznych i organizacyjnych zapewniających zgodność z prawem przetwarzania danych osobowych.

Rada pedagogiczna

Składa się z 3 (i więcej) nauczycieli, dyrektora, pracowników zakładów pracy, pełniących funkcję instruktorów zawodu i osób prowadzących pracę wychowawczą z uczniami. Zatwierdza plany pracy szkoły lub placówki po zaopiniowaniu przez radę szkoły. Podejmuje uchwały w sprawie wyników klasyfikacji, promocji uczniów, w sprawie innowacji i eksperymentów pedagogicznych. Dodatkowo ustala organizację doskonalenia zawodowego nauczycieli szkoły lub placówki.

Kompetencje rady pedagogicznej:

  • zatwierdzanie planów pracy szkoły lub placówki po zaopiniowaniu przez radę szkoły lub placówki;
  • podejmowanie uchwał w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów;
  • podejmowanie uchwał w sprawie innowacji i eksperymentów pedagogicznych, po zaopiniowaniu ich projektów przez radę szkoły lub placówki oraz radę rodziców;
  • ustalanie organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli szkoły lub placówki;
  • podejmowanie uchwał w sprawie skreślenia z listy uczniów;
  • ustalenie sposobu wykorzystania wyników nadzoru pedagogicznego, w celu doskonalenia pracy szkoły lub placówki.

Status prawny dyrektora szkoły

Sytuację prawną dyrektora szkoły (placówki) kształtują przede wszystkim  liczne i różnorodne regulacje prawne. Wśród nich największe znaczenie mają bez wątpienia  przepisy prawa oświatowego. Dyrektor szkoły jest nauczycielem mianowanym lub dyplomowanym zatrudnionym w szkole. Jest nauczycielem, któremu powierzono funkcję kierowniczą na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

Szczegółowe kompetencje dyrektora szkoły prawodawca zapisał przede wszystkim w  art. 7 Karty Nauczyciela oraz art. 39 ustawy o systemie oświaty. Bez wątpienia oba przepisy zawierają wspólny zbiór określający zakres kompetencji dyrektora szkoły. Zgodnie z nimi dyrektor kieruje szkołą i jest jej reprezentantem na zewnątrz. Jest też kierownikiem zakładu pracy i przełożonym służbowym wszystkich pracowników szkoły. W związku z tym dyrektor podejmuje decyzje w sprawie:

  • zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki,
  • przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom i innym pracownikom szkoły lub placówki,
  • występowania z wnioskami, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, w sprawach odznaczeń,
  • nagród i innych wyróżnień dla nauczycieli oraz pozostałych pracowników szkoły lub placówki.

Szkoły publiczne i niepubliczne

Różnice między szkołami publicznymi i niepublicznymi wynikają z regulacji prawnych zapisanych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z art. 5 pkt 1 "szkoła może mieć charakter publiczny albo niepubliczny”. Potocznie używa się także określeń „prywatna” i „społeczna”.

Szkoły publiczne

Szkoły publiczne stanowią zdecydowaną większość wszystkich szkół w Polsce. W szkole publicznej nauka jest bezpłatna. Organami prowadzącymi szkoły publiczne mogą być: jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne oraz państwo (np. minister właściwy ds. kultury dla szkół artystycznych). Szkoły publiczne przeprowadzają rekrutację uczniów, kierując się zasadą powszechnej dostępności. Dodatkowo w szkołach podstawowych obowiązuje zasada regionalizacji. Ze względu na to szkoła ma zatem obowiązek przyjąć wszystkich uczniów z przydzielonego jej obwodu.

Szkoły niepubliczne

Szkoła niepubliczna środki na pokrycie swej działalności zdobywa przede wszystkim z czesnego. Dodatkowo niepubliczne szkoły podstawowe otrzymują dotacje z budżetu gminy. Szkoły podstawowe specjalne i gimnazja specjalne oraz szkoły ponadgimnazjalne o uprawnieniach szkół publicznych są natomiast dotowane z budżetu powiatu. Z kolei niepublicznym szkołom artystycznym o uprawnieniach szkół publicznych są przyznawane dotacje z budżetu państwa. Podmiotami uprawnionymi do założenia niepublicznej szkoły są osoby fizyczne lub prawne (takie jak fundacje, stowarzyszenia, spółki). W przeciwieństwie do wyżej wymienionych osób jednostkom samorządu terytorialnego oraz organom państwa nie przysługuje prawo zakładania i prowadzenia szkół niepublicznych. Szkoła niepubliczna nie jest powszechnie dostępna. W związku z tym zasady rekrutacji uczniów ustala sama szkoła.

Czym jest statut szkoły i jaką ma moc prawną?

Statut szkolny to bez wątpienia bardzo ważny akt prawa wewnętrznego szkoły. Statut, podobnie pozostałe akty wewnętrzne, ma swoje źródła w ustawie. Zapisy statutowe nie mogą stanowić podstawy samej w sobie do tworzenia innych aktów prawa wewnętrznego. Właśnie dlatego pod względem formalnym statut ma moc prawną równą innym aktom wewnętrznym.

Jest to akt o charakterze strukturalno-organizacyjnym, a co za tym idzie, zawiera przepisy ustrojowe i kompetencyjne. Mogą się w nim znaleźć także przepisy proceduralne określające wewnętrzną organizację pracy poszczególnych organów szkoły, ale również szczegółowe zasady tworzenia prawa wewnątrzszkolnego.

System szkolnictwa wyższego

System szkolnictwa wyższego w Rzeczpospolitej oparty jest na trójstopniowej strukturze studiów. Są to studia pierwszego i drugiego stopnia, lub jednolite magisterskie, oraz trzeciego stopnia – doktoranckie.

Godne uwagi jest to, że studiów doktoranckich, nie musi przeprowadzać uczelnia, ale mogą się tym zająć również instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy lub międzynarodowy instytut naukowy działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podobnie do studiów doktoranckich, studia podyplomowe mogą być prowadzone zarówno na uczelniach, jak i w instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk, instytutach badawczych lub Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego.

Instytucje szkolnictwa wyższego oferują studia w formie stacjonarnej, gdzie połowa, albo i większa część, programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych odbywających się w placówce. Istnieje również możliwość kształcenia się na studiach niestacjonarnych, wieczorowych, a nawet w formie zdalnej (online).

Studia pierwszego stopnia:

  • trwają zazwyczaj 3 lub 4 lata,
  • forma kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości,
  • kończą się uzyskaniem kwalifikacji pierwszego stopnia czyli tytułu zawodowego licencjata, inżyniera lub równorzędnego określonego kierunku i profilu kształcenia potwierdzonego odpowiednim dyplomem,
  • w celu uzyskania dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia student jest obowiązany uzyskać co najmniej 180 punktów ECTS,
  • studia licencjackie trwają co najmniej sześć semestrów, a studia inżynierskie co najmniej siedem semestrów,
  • do okresu studiów zalicza się praktykę zawodową studenta.

Studia drugiego stopnia:

  • trwają zazwyczaj 1,5 roku do 2 lat,
  • forma kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający dyplom ukończenia pierwszego stopnia studiów,
  • kończą się uzyskaniem tytułu zawodowego magistra, magistra inżyniera lub równorzędnego określonego kierunku i profilu kształcenia,
  • w celu uzyskania dyplomu ukończenia studiów drugiego stopnia student jest obowiązany uzyskać co najmniej 90 punktów ECTS,
  • studia drugiego stopnia trwają trzy lub cztery semestry,
  • do okresu studiów zalicza się praktykę zawodową studenta.

Studia jednolite magisterskie:

  • trwają zwykle od 4,5 roku do 6 lat,
  • forma kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości,
  • umożliwiający uzyskanie tytułu magistra lub równoważnego stopnia w zależności od profilu kursu,
  • student jest obowiązany uzyskać co najmniej 300 punktów ECTS w systemie studiów pięcioletnich oraz 360 punktów ECTS w systemie studiów sześcioletnich,
  • trwają od dziewięciu do dwunastu semestrów,
  • oparte są na zintegrowanym programie obejmującym zarówno kurs podstawowy, jak i pogłębioną specjalizację,
  • ukończenie tego programu zapewnia kwalifikacje odpowiadające tytułowi magistra po studiach drugiego stopnia.

Studia trzeciego stopnia:

  • trwają zwykle od 3 do 4 lat,
  • forma kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający dyplom ukończenia drugiego stopnia studiów lub studiów jednolitych magisterskich,
  • kończą się uzyskaniem stopnia naukowego doktora w określonej dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny naukowej lub doktora sztuki określonej dziedziny sztuki w zakresie dyscypliny artystycznej,

Prawa ucznia

Każdy uczeń w czasie edukacji w szkole korzysta ze wszystkich uprawnień określonych w przepisach prawa. Są to zarówno przepisy powszechnie obowiązujące, jak i statut szkoły. Bez wątpienia są one ważnym elementem w toku edukacji. Jakie prawa posiada zatem uczeń?

Prawa ucznia wynikające z zapisów Konstytucji RP

Każdy uczeń posiada prawo do:

  • nauki,
  • wychowania w rodzinie,
  • wychowania bez przemocy,
  • informacji,
  • swobody myśli, sumienia religii, wyrażania swoich poglądów.

Z przepisów Prawa oświatowego wynika prawo ucznia do:

  • bezpłatnej nauki w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych,
  • poradnictwa zawodowego oraz wyboru dalszej ścieżki kształcenia,
  • pomocy społecznej i medycznej gwarantowanej przez szkołę i inne instytucje współpracujące ze szkołą,
  • możliwości poznania programu nauczania poszczególnych przedmiotów, jego treści, celów i stawianych wymagania w związku z chęcią osiągnięcia konkretnej oceny,
  • poznania sposobów i zasad sprawdzania osiągnięć edukacyjnych, oraz o warunkach i trybie uzyskania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych i oceny zachowania,
  • jawnej i umotywowanej oceny postępów w nauce i zachowaniu,
  • pomocy w przypadku trudności w nauce – które wiąże się z możliwością uczestniczenia w zajęciach dydaktyczno-wyrównawczych, specjalistycznych lub konsultacjach z nauczycielami przedmiotów,
  • jawnego wyrażania opinii i uzyskania wyjaśnień dotyczących życia szkoły; nie może to jednak uwłaczać niczyjej godności osobistej,
  • przedstawiania wychowawcy oddziału, dyrektorowi szkoły, pedagogowi i psychologowi szkolnemu oraz innym nauczycielom swoich problemów oraz uzyskania od nich pomocy, odpowiedzi, wyjaśnień,
  • spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą,
  • odpoczynku w czasie przerw świątecznych i ferii – prace domowe zadane bezpośrednio przed rozpoczęciem tych przerw w nauce można sprawdzić najwcześniej w 2. dniu zajęć edukacyjno-wychowawczych po zakończeniu przerwy,
  • uzyskiwania od nauczycieli informacji o przewidywanych śródrocznych i rocznych ocenach z zajęć edukacyjnych i zachowania, w terminie i formie określonych w statucie szkoły,
  • możliwości uzupełnienia braków, jeżeli w wyniku klasyfikacji śródrocznej stwierdzono, że poziom osiągnięć edukacyjnych ucznia uniemożliwi lub utrudni kontynuowanie nauki w kolejnym półroczu,
  • korzystania z pomieszczeń szkolnych, sprzętu ośrodków dydaktycznych, księgozbioru biblioteki i świetlicy tak podczas zajęć lekcyjnych, jak i pozalekcyjnych.

Inne prawa ucznia:

  • znajomość swoich praw,
  • rozwijanie swoich zainteresowań, zdolności i talentów na zajęciach lekcyjnych, pozalekcyjnych oraz poza szkołą, w szczególności realizowanie indywidualnego programu lub indywidualnego toku nauki, na zasadach określonych odrębnymi przepisami,
  • odwoływanie się,
  • ochrona swojej własności,
  • tajność korespondencji oraz tajemnicy życia prywatnego i rodzinnego,
  • uczestnictwo w organizacjach i stowarzyszeniach działających na terenie szkoły,
  • uczestnictwo i udział w organizowaniu imprez kulturalnych, sportowych i rozrywkowych na terenie szkoły.

Funkcjonowanie szkoły w czasie epidemii

W związku z pojawieniem się epidemii zmienił się tryb funkcjonowania szkół w Polsce. Z dniem 12 marca ministerstwo zawiesiło wszystkie zajęcia stacjonarne w szkołach. Od dnia 25 marca lekcje prowadzone były natomiast w formie zdalnej. Za organizację kształcenia na odległość odpowiadali dyrektorzy szkół. To właśnie oni musieli powiadomić rodziców o tym, w jaki sposób będzie zorganizowana nauka. Nauczyciele mieli możliwość weryfikacji dotychczas stosowanego programu nauczania, który należało dostosować do wybranej metody kształcenia na odległość.

14 maja ogłoszono podstawowe zasady dotyczące realizacji zajęć na terenie szkół, a z dniem 25 maja przywrócono zajęcia opiekuńczo-wychowawcze z możliwością prowadzenia zajęć dydaktycznych dla uczniów klas I-III szkół podstawowych. Wprowadzono także konsultacje dla uczniów klas VIII szkół podstawowych i dla maturzystów, ze względu na zbliżające się egzaminy.

System edukacji zdalnej natrafił na wiele przeszkód i ograniczeń. Okazuje się, że znacznie trudniej jest bowiem zmobilizować dzieci do nauki w takiej formie. Do kontaktów między uczniami i rodzicami a nauczycielami służyły środki komunikacji elektronicznej, do czego nikt nie był przyzwyczajony na taką skalę. Warto również dodać, że, niestety, wielu uczniów nie miało odpowiednich warunków do nauki ze względu na trudną sytuację rodzinną czy ekonomiczną.

chevron-down
Copy link