Umowa ustna - czy jest wiążąca?

8 sierpnia 2018
/

Zawieranie umów, większości z nas, kojarzy się ze stosem przeglądanych stron oraz nie do końca zrozumiałymi postanowieniami przyszłego zobowiązania. W praktyce, umowy zawieramy w wielu sytuacjach życia codziennego, nawet nie zdając sobie z tego sprawy. 

Tak będzie na przykład podczas kupowania ogórków u starszej pani na pobliskim bazarze. Ale zaraz, zaraz... ktoś z was może zapytać: Jaka umowa, przecież jak nic nie podpisywałem!?

Forma ustna umowy - jak najbardziej poprawna

Zawieranie umów jest najczęstszym rodzajem czynności prawnych występujących we współczesnym społeczeństwie. Warunkiem koniecznym zaistnienia takiego stosunku jest złożenie oświadczenia woli przez podmioty zawierające zobowiązanie. Dopuszczalność zawierania umów w formie ustnej wynika pośrednio z art. 60 KC, który stanowi, że: z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli)”.

Uwaga na wyjątki!

Już z treści wyżej cytowanego przepisu można wywnioskować, że nie w każdej sytuacji zawarcie umowy w formie ustnej jest dozwolone. Kodeks cywilny wskazuje bezpośrednio, jakie rodzaje umów wymagają formy pisemnej. I tak, w formie pisemnej powinna być zawarta umowa dostawy, umowa o roboty budowlane czy też umowa pożyczki, gdy jej wysokość przekracza 1000 zł. Ponadto kodeks przewiduje powinność zawierania umowy w formie aktu notarialnego w przypadkach, gdy przedmiotem zobowiązania jest nieruchomość. (art. 158 KC)

Forma umowy - co, gdy nie jest odpowiednia?

Niezachowanie formy kwalifikowanej, pomimo obowiązku wynikającego z przepisu, nie powoduje nieważności zobowiązania. Jednakże w przypadku sporu sądowego przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron będzie co do zasady niemożliwe. Ustawodawca przewiduje jednak możliwość dopuszczenia dowodu na okoliczność dokonania czynności w przypadku, gdy: obie strony wyrażą na to zgodę, żąda tego konsument będący w sporze z przedsiębiorcą bądź jeśli fakt dokonania czynności zostanie uprawdopodobniony pisemnie. Jednakże w praktyce bardzo rzadko zdarza się, że strony sporu, których interesy są zgoła odmienne, wyrażają zgodę na dopuszczenie dowodu na okoliczność zawarcia kontraktu.

Forma pisemna umowy - często bardziej korzystna 

Należy pamiętać, że jeśli przepisy wymagają zachowania formy pisemnej, jednocześnie nie zastrzegając przy tym rygoru nieważności, umowa zawarta w formie ustnej będzie co do zasady ważna. Zaleca się jednak przy umowach, których przedmiotem są rzeczy bardziej wartościowe np. sprzedaż drogiego zegarka, zastosować formę pisemną. Nawet, jeśli przepis nie wymaga od nas zachowania tejże formy. W przyszłości pozwoli nam to bowiem dochodzić swoich ewentualnych roszczeń w prostszy sposób (na piśmie).

Postanowienia umowy nie muszą być skomplikowane. W przypadku wyżej wymienionej umowy sprzedaży wystarczy określić: strony, przedmiot umowy oraz cenę. Tradycyjna forma pisemna jest przydatna, mając na względzie fakt, że w dzisiejszych czasach zasada pacta sunt servanda jest coraz częściej tylko piękną ideą.