Uprawnienia organizacji ekologicznych w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa

W dziale III ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: Ustawa) został zapewniony udział społeczeństwa w ochronie środowiska.

Stosownie do art. 29, każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Natomiast stosownie do art. 30 ustawy, Organy administracji właściwe do wydania decyzji lub opracowania projektów dokumentów, w przypadku których przepisy niniejszej ustawy lub innych ustaw wymagają zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa, zapewniają możliwość udziału społeczeństwa odpowiednio przed wydaniem tych decyzji lub ich zmianą oraz przed przyjęciem tych dokumentów lub ich zmianą. Społeczeństwo ma zatem zagwarantowany udział w postępowaniu. Dotyczy to tych kategorii spraw, w których ustawa, lub inne przepisy szczególne, mu taką możliwość przyznają.

Uprawnienia – którym organizacjom przyznaje je ustawa?

W rozdziale 4 ustawa przyznała uprawnienia organizacjom ekologicznym. Stosownie do definicji legalnej zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy, przez organizację ekologiczną rozumie się organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska.

Natomiast stosownie do art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a., za organizacje społeczne uchodzą organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne.

Ponadto, ustawa wymaga, aby organizacja ekologiczna prowadziła działalność statutową, w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania.

Co istotne, organizacja ekologiczna uzyska uprawnienia wskazane w ustawie, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki. Mowa tutaj o postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o działalności uzasadnionej celami statutowymi organizacji ekologicznej.

Uprawnienie do uczestniczenia w postępowaniu i wnoszenia środków odwoławczych

Organizacje ekologiczne, które zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Wówczas nie stosuje się przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ponadto, organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji. Prawo to występuje także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji.

W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Co więcej, organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

Współdziałanie w dziedzinie ochrony środowiska z organami administracji

Organizacje ekologiczne, jednostki pomocnicze samorządu gminnego, samorząd pracowniczy, jednostki ochotniczych straży pożarnych oraz związki zawodowe mogą współdziałać w dziedzinie ochrony środowiska z organami administracji. Związki zawodowe i samorządy pracownicze mogą powoływać zakładowe komisje ochrony środowiska oraz społecznych inspektorów ochrony środowiska, w celu organizowania i przeprowadzania społecznej kontroli ochrony środowiska na terenie zakładu pracy. Ponadto, organy administracji mogą udzielać pomocy organizacjom ekologicznym w ich działalności w dziedzinie ochrony środowiska.