Wyrok TSUE w sprawie ustawy o Sądzie Najwyższym

26 czerwca 2019
/

Przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym dotyczące obniżenia wieku w którym sędziowie SN przechodzą w stan spoczynku stoją w sprzeczności z prawem Unii Europejskiej. Tak stwierdził TSUE w wyroku 24 czerwca 2019 roku (C-619/18).

Zdaniem TSUE przepisy niezgodne z unijnymi regulacjami

Rozpatrywana przez TSUE sprawa dotyczyła ustawy o SN z lipca 2017r. Przepisy wprowadziły wtedy nowe zasady dotyczące przechodzenia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego. 

W uzasadnieniu wyroku Trybunał przypomniał,  podstawowe założenia wynikające z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. Regulacja ta wskazuje, że każde państwo członkowskie dzieli wspólne wartości. Oznacza to istnienie między państwami członkowskimi, a w szczególności między ich sądami, wzajemnego zaufania.  Wspomniane wartości które zaś są podstawą funkcjonowania Wspólnoty, w tym praworządność, muszą być przestrzegane.

TSUE podkreślił, że co prawda organizacja wymiaru sprawiedliwości należy do kompetencji państw członkowskich. Wykonując jednak te kompetencje należy działać w granicach prawa UE. W szczególności organy takie jak Sąd Najwyższy powinny zachować swoją niezależność. Przepisy, które zakwestionowała zaś Komisja w skardze mogą stanowić przedmiot kontroli ich zgodności z art.19 ust.1 TUE. 

Zdaniem TSUE nieusuwalność sędziów to podstawa 

Trybunał odniósł się również do aspektu nieusuwalności sędziów. Konieczność zapewnienia wolności sędziów od jakichkolwiek prób nacisku z zewnątrz wymaga wprowadzenia określonych gwarancji. Zaliczyć do nich możemy nieusuwalność. W szczególności polega ona na możliwości sprawowania przez sędziów swojego urzędu do momentu ukończenia obowiązkowego wieku przejścia w stan spoczynku. Jeśli zaś kadencja ma charakter czasowy - do momentu jej upływu. W rozpatrywanej sprawie obniżenie wieku przechodzenia w stan spoczynku prowadzi do przedwczesnego zaprzestania ich obowiązków orzeczniczych. Jest to możliwe zaś tylko wyjątkowo, gdy usprawiedliwia to prawnie uzasadniony cel. Przepisy nie mogą jednak wpływać na niezależność danego sądu oraz jego neutralność względem stron przed nim występujących. 

Trybunał odrzucił argument Polski jakoby obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku sędziów SN miał na celu dostosowanie tego wieku do powszechnego wieku emerytalnego obowiązującego wszystkich pracowników w Polsce. Uzasadnienie ustawy, wprowadzenie nowych kompetencji Prezydenta oraz fakt, że przepisy objęły 1/3 sędziów mogą budzić poważne wątpliwości. Nie można również twierdzić, że wprowadzone przepisy są właściwe dla osiągnięcia wskazanych przez Polskę celów. 

TSUE - ustawa o SN naruszyła zasadę nieusuwalności sędziów 

Mając taki stan rzeczy Trybunał orzekł, że zastosowanie przepisów przewidujących obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego do urzędujących sędziów tego sądu nie jest usprawiedliwione prawnie uzasadnionym celem i narusza zasadę nieusuwalności sędziów, która jest nierozerwalnie związana z ich niezawisłością.

Szczególne wątpliwości budzą zasady proceduralne, jakim ustawa o Sądzie Najwyższym podporządkowuje ewentualne dalsze zajmowanie stanowiska sędziego. Decyzja o możliwości dalszego orzekania, którą wydaje Prezydent, ma w opinii składu orzekającego charakter dyskrecjonalny, ponieważ przepisy nie wskazują żadnego obiektywnego kryterium. Decyzja taka nie może być ponadto zaskarżona do sądu. Co więcej KRS, do którego po opinię występuje Prezydent, nie jest zobowiązana do jej uzasadnienia. Takie opinie nie są więc w stanie wskazać obiektywnych informacji, które pomogą Prezydentowi w podjęciu decyzji. Wprowadzone przepisy nie gwarantują więc niezależności danych sędziów od czynników zewnętrznych oraz nie zapewniają ich neutralności. 

Źródło:

https://curia.europa.eu/