Uznaniowy charakter udzielenia pozwolenia na wycięcie drzew lub odmowy wydania takiego pozwolenia

Stosownie do art. 83 i 83a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, dalej u.o.p., usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości.

Stanie się to za zgodą właściciela tej nieruchomości lub na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje co do zasady wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Inaczej będzie, jeżeli zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków. Zgodę wydaje wówczas wojewódzki konserwator zabytków.

Uznaniowość pozwolenia na wycięcie drzewa

Przepis art. 83 ust. 1 u.o.p. nie wskazuje żadnych szczegółowych przesłanek określających przypadki, które obligują organ do udzielenia pozwolenia na wycięcie drzew lub odmowy wydania takiego pozwolenia. Rozstrzygnięcie sprawy następuje w granicach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ musi rozważyć, które rozstrzygnięcie jest w danym przypadku celowe.  Powinno to nastąpić na podstawie wszechstronnie i wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego. Ważne jest wnikliwe i staranne rozważanie interesu społecznego oraz indywidualnego (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 maja 2018 r. II SA/Bk 170/18).

Podobne stanowisko zajął Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 9 maja 2018 r. (sygn. akt II SA/Rz 292/18), w którym stwierdził, że wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa w oparciu o art. 83 ust. 1 u.o.p. opiera się o uznanie administracyjne. W ramach tego uznania organ konfrontuje interes publiczny wartościujący drzewo jako element przyrody, który należy zachować i chronić, z innymi interesami, tak partykularnymi, jaki i publicznymi, tyle że zawsze o odmiennej charakterystyce.

Uwzględnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa jest dopuszczalne tylko w jednym przypadku. Stanie się tak, gdy interes publiczny, reprezentowany przez wartość przyrodniczą drzewa,  koliduje z realizacją innego interesu, którego aksjologiczny ładunek jest wyższy.

Uznaniowość to nie dowolność

W wyroku z dnia 22 listopada 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie
(sygn. akt II OSK 535/16) stwierdził, że wyrażenie zgody na wycięcie drzew, jak i warunki, na jakich usunięcie drzew jest możliwe pozostawia się uznaniu administracyjnemu. Organ, działając w ramach uznania administracyjnego, może uwzględnić wniosek o usunięcie drzew lub odmówić wyrażenia zgody.  Może on również uzależnić wydanie zezwolenia od przesadzenia drzew w innym miejscu lub zastąpienia drzew wycinanych innymi drzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew.

Ponadto, organ winien mieć na względzie interes społeczny. Z tej przyczyny organ - działając w ramach uznania - musi przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem. Równie ważny staje się cel określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w rozwiązaniu sprawy. Jednocześnie nie nakazuje mu jednak spełnienia każdego żądania obywatela.