Alfabet prawa: W jak wierzyciel

23 marca 2018
/

Wierzycielem nazywamy stronę uprawnioną w stosunku zobowiązaniowym. Jego uprawnienia nazywamy zbiorowym mianem wierzytelności, a zobowiązanie wygasa, kiedy dłużnik zaspokoi interesy wierzyciela – spełni świadczenie.

Interesy wierzyciela w żadnym wypadku nie mogą być sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem jego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Zazwyczaj, choć nie zawsze ma on charakter majątkowy.

Wierzytelność jest prawem majątkowym względnym, ponieważ kieruje się ona przeciwko dłużnikowi, który jest jedyną osobą, która może to prawo naruszyć. Zawsze prowadzi ona do powstania roszczenia. W sytuacji, kiedy dłużnik został zindywidualizowany w momencie powstania zobowiązania, a świadczenie jest ściśle oznaczone, wierzytelność natychmiast przyjmuje postać roszczenia. Należy zaznaczyć, że możliwe są sytuacje, w których wspomniane indywidualizacje zachodzą dopiero później, już w czasie trwania stosunku zobowiązaniowego.

Wierzycielowi może przysługiwać wiele roszczeń, które będą miały jeden cel – realizacji jego interesu, wskazanego w treści zobowiązania. Wyróżniają się one swego rodzaju samodzielnością.
Wierzyciel posiada uprawnienia kształtujące. To znaczy upoważniające go do zniesienia, zakończenia lub zmiany stosunku zobowiązaniowego przez jednostronną czynność prawną.

Uprawnienia wierzyciela

Uprawnienia wierzyciela dzieli się na:

  • Główne, do których należy uprawnienie do uzyskania świadczenia lub/i odszkodowania, czy zadośćuczynienia
  • Akcesoryjne (zwane też ubocznymi). Jako takie rozumiemy:
    • uzyskanie odsetek;
    • uzyskanie rachunku z zarządu mieniem;
    • uzyskanie spisu masy majątkowej lub zbioru rzeczy;
    • uprawnienie do zabezpieczenia roszczeń zasadniczych;
    • uzyskanie wiadomości o przedmiocie świadczenia;
    • inne.

Wyróżnia się trzy sposoby zaspokojenia wierzyciela:

  • dobrowolne spełnienie świadczenia przez dłużnika;
  • przymus państwowy;
  • samopomoc wierzyciela.