Wykonanie uprawnień inwestora z tytułu rękojmi

W dniu 5 lipca 2017 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie wydał wyrok dotyczący następujących zagadnień: obniżenia kary umownej; bezwzględnie obowiązującego charakteru możliwości miarkowania kary umownej; wykonania uprawnień inwestora z tytułu rękojmi.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego kara umowna jest instrumentem o znacznym stopniu elastyczności. W modelu kary umownej przyjętym w kodeksie cywilnym prymat należy przyznać funkcji kompensacyjnej. Oddziaływania przymuszające i represyjne pozostają skutkami wtórnymi, często faktycznymi i refleksowymi. Sprowadzają się do ubocznego, ekonomicznego lub psychologicznego efektu, wiążącego się z perspektywą konieczności świadczenia sumy pieniężnej lub z samym jej uiszczeniem. Kara umowna jest odszkodowaniem, którego swoistość polega na uprzednim zryczałtowaniu. Żądanie zapłaty kary umownej można uwzględnić tylko wtedy, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność (art. 471 k.c.), tak więc wina dłużnika sama przez się nie wyłącza możliwości obniżenia kary umownej na podstawie art. 484 § 2 k.c.

Nie można umownie wyłączyć miarkowania kary umownej

Według przepisu Kodeksu cywilnego - art. 484 § 2 k.c. należy do tzw. prawa sędziowskiego. Z tego względu ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego, strony nie mogą w umowie wyłączyć możliwości miarkowania kary umownej. Już jednak katalog kryteriów pozwalających na zmniejszenie kary umownej nie jest zamknięty. Natomiast ocena w tym zakresie, w zależności od okoliczności sprawy, należy do sądu orzekającego. Niewątpliwie miarkowanie kary umownej ma na celu przeciwdziałanie dużym dysproporcjom między wysokością zastrzeżonej kary a godnym ochrony interesem wierzyciela. Uwzględnienie stosunku między wysokością kary umownej a wartością zobowiązania, którego dłużnik nie wykonał lub wykonał z opóźnieniem jest jednym z dopuszczalnych mierników oceny wysokości kary umownej.

Odpowiedzialność z tytułu rękojmi ma charakter obiektywny, ma przywrócić ekwiwalentność świadczeń stron. Wykonanie uprawnień inwestora z tytułu rękojmi ma doprowadzić do stanu, w którym otrzyma on świadczenie stanowiące ekwiwalent płaconego wynagrodzenia (tj. obiekt po usunięciu wad), względnie wysokość wynagrodzenia zostanie odpowiednio obniżona tak, aby stanowiła ekwiwalent wykonanych robót z uwzględnieniem nieusuniętych wad.