Zakres kontroli wyroku sądu polubowego

18 lutego 2020
hello world!

Uchylenie wyroku sądu polubownego może nastąpić wyłącznie z przyczyn określonych w art. 1206 kpc. Sąd nie może w ramach takiego postępowania rozpoznać merytorycznie sporu, który wystąpił pomiędzy stronami postępowania arbitrażowego. Co więcej, sąd nie bada także, czy wyrok arbitrażowy nie stoi w sprzeczności z prawem materialnym oraz czy znajduje podstawę w faktach w nim przytoczonych, jak również czy fakty te zostały prawidłowo ustalone. 

Spór o prowizję z umowy agencyjnej

Spór dotyczył wypłaty części prowizji (ok. 100 tys. zł), która przysługiwała stronie na podstawie umowy agencyjnej. Szczególnie sporną kwestią była skuteczność dokonania przez pozwanego zmiany stawki prowizji. Czynność ta rzutowała na ostateczną wysokość wynagrodzenia, które przysługiwało powodowi. 

Na podstawie przedmiotowej umowy powód był uprawniony wyłącznie do prowadzenia wstępnych negocjacji z pozyskanymi przez siebie klientami. Negocjacje oscylowały wokół zakupu produktów pozwanego zgodnie z warunkami wyrażonymi w treści umowy. Za wykonane na rzecz pozwanego usługi agencyjnej pośrednictw powód został uprawniony do otrzymania prowizji, której wartość procentową ustalono w załączniku. Wspomniany załącznik różnicował wysokość prowizji tzw. procent od net proceeds w stosunku do poszczególnych klientów. Zgodnie z postanowieniami umowy wysokość prowizji ustalona w załączniku obowiązywała od dnia jej podpisania. 

Z treści umowy wynikało nadto, że kwoty prowizji będą uważane za niezmienne, o ile pozwany nie powiadomi agenta o zmianach do 21 stycznia kolejnego roku obowiązywania umowy. Jeżeli powód nie zgodziłby się na zmianę wysokości prowizji, umowa zobowiązywała go do powiadomienia na piśmie o wynikłej sytuacji pozwanego. W takiej sytuacji pozwanemu przysługiwało prawo wypowiedzenia umowy z zachowaniem 14 dniowego terminu. Zgodnie z postanowieniami umowy wszystkie jej zmiany i uzupełnienia wymagały dla swej ważności dochowania formy pisemnej.

W czasie trwania umowy pozwany wielokrotnie zmieniał wysokość prowizji stanowiącej podstawę do obliczenia wynagrodzenia powoda. Z okoliczności sprawy wynika, że zmiany te dokonane zostały w sposób jednostronny przez pozwanego. Nie zachowano zatem zastrzeżonej w umowie formy. 

Sprawę rozstrzygnął sąd polubowny 

Z uwagi na skuteczny zapis na sąd polubowny zastrzeżony w treści umowy agencyjnej rozstrzygnięciem sprawy zajął się sąd arbitrażowy. Sąd polubowny przyznał ostatecznie częściowo rację powodowi, zasądzając na jego rzecz kwotę ok. 80 tys. zł, wraz z ustawowymi odsetkami. 

Pozwany, nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, wniósł skargę o uchylenie wyroku sądu arbitrażowego. Skarżący podniósł, że wyrok sądu arbitrażowego godził w podstawy porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.  Przejawem owej sprzeczności miało być naruszenie przez sąd arbitrażowy zasad równości wobec prawa, pewności i bezpieczeństwa obrotu. Co więcej, wyrok sądu polubownego, zdaniem skarżącej, miał naruszać zasadę pacta sunt servanda oraz autonomię woli stron umów gospodarczych. Sąd Apelacyjny oddalił jednak skargę pozwanego, uznając, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia wyroku sądu polubownego (określone w art. 1206 § 2 pkt.2 kpc). 

Zakres kontroli orzeczenia sądu polubownego

Ostatecznie rozpoznaniem sprawy zajął się Sąd Najwyższy na skutek skargi kasacyjnej złożonej w sprawie przez pozwaną. 

Skład orzekający w sprawie podkreślił, że w orzecznictwie SN utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym uchylenie wyroku sądu polubownego może nastąpić wyłącznie z przyczyn wymienionych art. 1206 kpc. Sąd nie może więc w ramach tego rodzaju postępowań rozpoznawać merytorycznie sporu pomiędzy stronami postępowania arbitrażowego. Co więcej, sąd nie bada również, czy wyrok sądu polubownego nie pozostaje w sprzeczności z prawem materialnym. W kompetencji sądu nie jest również rozstrzyganie, czy wyrok znajduje oparcie w faktach w nim przytoczonych, jak również czy fakty te zostały prawidłowo ustalone. 

Zakaz kontroli merytorycznej związany jest właśnie z istotą klauzuli porządku publicznego. Przy jej stosowaniu nie chodzi bowiem o to, aby oceniane orzeczenie było zgodne ze wszystkimi bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Chodzi zaś o to, czy wywarło ono skutek sprzeczny z podstawowymi zasadami krajowego porządku prawnego. W szczególności dotyczy to norm konstytucyjnych bądź wiodących zasad określonych dziedzin prawa materialnego lub procesowego.

SN podkreślił nadto, że z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, iż skarżąca oczekuje od Sądu Najwyższego oceny podstaw skargi w ramach instytucji „przedsądu”, co jest niedopuszczalne. Ponadto naruszenia klauzuli porządku publicznego upatruje w sposobie rozstrzygnięcia przez Sąd Arbitrażowy zagadnień faktycznych i materialno-prawnych. W istocie rzeczy skarżący traktuję skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego jako substytut apelacji. Tymczasem skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego stanowi nadzwyczajny środek nadzoru judykacyjnego sądu państwowego nad sądownictwem polubownym.

Ze względu na powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art.3989§2 kpc odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Źródło:

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2019 r. (CSK 107/19) 

chevron-down
Copy link