Czym jest zdolność arbitrażowa stron?

3 lutego 2020
hello world!

Zdolność arbitrażowa stron, obok zdatności arbitrażowej sporu, stanowi podstawową przesłankę, która umożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez sąd polubowny. Zawarcie zapisu na sąd polubowny przez podmiot, który nie posiada zdolności arbitrażowej, nie wywoła bowiem zamierzonych skutków prawnych. Czym zatem dokładnie jest zdolność arbitrażowa stron?

Czym jest zdolność arbitrażowa stron?

Pojecie zdolności arbitrażowej należy rozumieć jako podmiotową dopuszczalność zawarcia zapisu na sąd polubowny. Jest to więc zupełnie odmienna instytucja względem zdatności arbitrażowej, która wskazuje o dopuszczalności dokonania zapisu na arbitraż pod względem przedmiotowym. Innymi słowy, zdolność arbitrażowa stron wskazuje, czy podmiot w konkretnej sytuacji jest uprawniony do dokonania zapisu na sąd polubowny. Brak zdolności arbitrażowej strony niesie za sobą poważne konsekwencje, bowiem podmiot, który jej nie posiada, nie może być związany zapisem na arbitraż.

Kiedy strony posiadają zdolność do bycia stroną zapisu na sąd polubowny?

Przepisy kodeksu postępowania cywilnego, normujące postępowanie przed sądem polubownym, nie zawierają regulacji dotyczącej zdolności arbitrażowej. Analizując aspekty związane z podmiotową dopuszczalnością zawarcia umowy o arbitraż, należy wyodrębnić dwa „rodzaje zdolności”. Mianowicie: chodzi o zdolność do bycia stroną umowy o arbitraż oraz zdolność podmiotu do zawarcia takiego rodzaju umowy. Analizując wskazane rodzaje zdolności, należy posługiwać się odpowiednio przepisami prawa materialnego, które określają, kiedy podmiot posiada zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych. Odpowiednie zastosowanie mają również przepisy prawa procesowego determinujące zdolność procesową oraz sądową stron. Taki stan rzeczy wynika w dużej mierze ze sporu wokół charakteru prawnego zapisu na sąd polubowny.

Zdolność prawna osób fizycznych stoi w ścisłym związku ze zdolnością sądową. Zgodnie z art. 8 kc, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność sądową, czyli zdolność do występowania w procesie jako strona, ma każda osoba fizyczna oraz prawna (art.64 kpc). Podobna korelacja występuje również pomiędzy zdolnością procesową a pełną zdolnością do czynności prawnych. Art. 65 kpc stanowi bowiem, że zdolność do czynności procesowych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Pełną zdolność do czynności prawnych osoba fizyczna uzyskuje wraz z chwilą uzyskania pełnoletności.

Mając na uwadze powyższe, można stwierdzić, że podmiot który posiada zdolność do zawarcia zapisu na sąd polubowny, ma również zdolność do bycia stroną takiej umowy. Podmiot, który nie posiada zdolności do zawarcia zapisu na sąd polubowny, nie posiada również zdolności do bycia stroną postępowania arbitrażowego.

Kto może być stroną umowy o arbitraż?

Stronami zapisu na sąd polubowny mogą być z pewnością osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Zdolność arbitrażową posiadają także osoby prawne. Co więcej, stroną takiej umowy mogą być również jednostki organizacyjne nieposiadające zdolności prawnej, ale wyposażone w zdolność sądową i procesową. W takich przypadkach zapis na sąd polubowny dokonywany jest przez organy w zakresie ich umocowania. Co więcej, zdolnością arbitrażową obdarzeni są także likwidatorzy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (wyrok SN z 07.05.1948 roku, IC 584/46). Zdolność arbitrażową posiadają również Skarb Państwa i inne państwowe osoby prawne.

Z całą pewnością możemy stwierdzić zaś, że zdolności arbitrażowej nie posiada spółka cywilna, która jest stosunkiem zobowiązaniowym.

Źródła:

1. R. Morek, Mediacja i arbitraż (art. 1832 -18315 , 1154-1217 KPC) Komentarz, C.H.Beck, 2006

2. T. Ereciński, K. Weitz, Sąd Arbitrażowy, Warszawa 2008

chevron-down
Copy link