Ustawa o KRS 2017 – co zmieniła nowelizacja?

W dniu wczorajszym, tj. 17 stycznia 2018 roku weszła w życie Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (KRS 2017) oraz niektórych innych ustaw. Ustawa wprowadza zmiany do Ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 976 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 1139, 1183 i 1452).

Najważniejsze zmiany, które zostały wprowadzone to m.in.:

– dodany ust. 9a, upoważnia Sejm do wybrania spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych piętnastu członków Rady na wspólną czteroletnią kadencję. Dokonując takiego wyboru, Sejm, w miarę możliwości, ma uwzględnić potrzebę reprezentacji w Radzie sędziów poszczególnych rodzajów i szczebli sądów. Wspólna kadencja nowych członków Rady wybranych spośród sędziów rozpoczyna się z dniem następującym po dniu, w którym dokonano ich wyboru. Członkowie Rady poprzedniej kadencji pełnią swoje funkcje do dnia rozpoczęcia wspólnej kadencji nowych członków Rady.;

– artykuł 11 ustawy o KRS 2017, który dotyczył możliwości wyboru przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego spośród sędziów tego Sądu dwóch członków Rady – został uchylony.

Procedura zgłoszenia

Dodane zostały art. 11a-11e, które określają procedurę zgłaszania Kandydatów na członków Rady, m.in: okres, kiedy Marszałek Sejmu musi ogłosić o naborze na członków Rady, podmioty uprawnione do zgłaszania kandydatów, warunki formalne zgłoszeń o procedura zgłoszenia przez podmiot uprawniony.

W przypadku, jeśli zgłoszenia dokonuje dwóch tysięcy obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, którzy ukończyli osiemnaście lat, mają pełną zdolność do czynności prawnych i korzystają z pełni praw publicznych; (art. 11a ust. 2 pkt 1), załącza się wykaz obywateli popierających zgłoszenie, zawierający ich imiona, nazwiska, adresy zamieszkania, numery ewidencyjne PESEL i własnoręcznie złożone podpisy.

W wyżej wskazanym przypadku, procedura zgłoszenia przypomina wybory prezydenckie. Mowa o przypadku, w którym zachodzą wątpliwości, co do prawidłowości złożenia wymaganej liczby podpisów. Wówczas Marszałek Sejmu, w terminie trzech dni od dnia otrzymania zgłoszenia, zwraca się na piśmie do Państwowej Komisji Wyborczej.  Następnie oczekuje stwierdzenia, czy złożono wymaganą liczbę podpisów. Państwowa Komisja Wyborcza w postępowaniu stwierdza, czy złożono wymaganą liczbę podpisów w terminie czternastu dni od dnia otrzymania pisma Marszałka Sejmu.

Jeżeli po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa powyżej, okaże się, że liczba prawidłowo złożonych podpisów przez obywateli popierających zgłoszenie jest mniejsza niż wymagana, Marszałek Sejmu odmawia przyjęcia zgłoszenia. Postanowienie w tej sprawie wraz z uzasadnieniem doręcza się niezwłocznie pełnomocnikowi. Tak – pełnomocnikowi, co jest kolejną zmianą. Zgłoszenia kandydata dokonuje na piśmie pełnomocnik. Pełnomocnikiem jest osoba wskazana w pisemnym oświadczeniu pierwszych piętnastu osób z wykazu.

Zgłoszenie – ustawa przewiduje również drugi przypadek

Jak wygląda sytuacja w drugim przewidzianym przez ustawę przypadku? Jeżeli zgłoszenia kandydata dokonuje dwudziestu pięciu sędziów (art. 11  a ust. 2 pkt.2 ), z wyłączeniem sędziów w stanie spoczynku, załącza się wykaz sędziów popierających zgłoszenie. Wykaz ten zawiera ich imiona, nazwiska, miejsca służbowe, numery ewidencyjne PESEL i własnoręcznie złożone podpisy.

W tym przypadku Minister Sejmu zwraca się na piśmie do Ministra Sprawiedliwości o potwierdzenie posiadania przez osoby popierające zgłoszenie statusu sędziego.

Wzór zgłoszenia kandydata oraz wzory wykazu obywateli i wykazu sędziów popierających zgłoszenie kandydata na członka Rady ustala, w drodze zarządzenia.

Jeśli zgłoszenia przez obywateli zostały przeprowadzone prawidłowo – Marszałek Sejmu niezwłocznie przekazuje posłom i podaje do publicznej wiadomości, z wyłączeniem załączników. Następnie zwraca się do klubu poselskich o wskazanie, w terminie siedmiu dni, kandydatów na członków Rady. Ustawa zmieniająca wprowadza całą szczególną procedurę wybory przez komisje sejmowe kandydatów (art. 11 d)

Kadencja członka Rady wybranego w związku z potrzebą ponownego obsadzenia mandatu upływa z dniem zakończenia kadencji członków Rady wybranych spośród sędziów.

Ustawa zmieniająca dodatkowo precyzuje okres wyboru nowego członka Rady spośród posłów lub senatorów. Powinien być on dokonany w terminie dwóch miesięcy od dnia wygaśnięcia mandatu (art. 14. Ust.3)

Jawne obrady

Bez wątpienia trzeba wspomnieć o zmianie, która obejmuje przebieg obrad Rady. Do tej pory przebiegały one w sposób tradycyjny. Były to zwyczajne posiedzenia plenarne – obecnie art. 20 ustawy o KRS 2017 zmieniającej wnosi pewne zmiany społeczne. „Obrady są transmitowane za pośrednictwem Internetu, chyba że Rada podejmie uchwałę o wyłączeniu jawności posiedzenia. Rada wyłącza jawność posiedzenia w całości lub części. Jeżeli jawność mogłaby prowadzić do ujawnienia informacji podlegających ochronie na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych”.

Ponadto, zmiany dotyczą trybu głosowania Rady. Wskazują na otwarty charakter powołanych zespołów – zaznaczając przy tym, że nie mogą składać się z samych sędziów, posłów i senatorów (art.31).

Nowe kryteria wyboru kandydatów

Art. 35 ustawy zmieniającej podnosi standard tj. zwiększa kryteria wyboru kandydatów na stanowiska sędziowskie. Wskazuje bowiem, iż kandydat  musi charakteryzować się „doświadczeniem zawodowym, w tym doświadczeniem w stosowaniu przepisów prawa, dorobkiem naukowym, opiniami przełożonych, rekomendacjami, publikacjami i innymi dokumentami dołączonymi do karty zgłoszenia;”

Mandaty członków Krajowej Rady Sądownictwa, o których mowa w art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wybranych na podstawie przepisów dotychczasowych, trwają do dnia poprzedzającego rozpoczęcie kadencji nowych członków Krajowej Rady Sądownictwa. Nie trwają jednak dłużej niż przez 90 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Chyba, że ustał wcześniej w związku z upływem kadencji.