Sankcje za brak dokonania potrąceń na świadczenia alimentacyjne z wynagrodzenia dłużnika

25 stycznia 2021
hello world!

Wiele razy słyszy się o sytuacjach, kiedy dłużnik alimentacyjny twierdzi, że nie ma możliwości płacenia zasądzonych zobowiązań alimentacyjnych na rzecz dzieci. W rzeczywistości pracuje, z tym że „na czarno”. Taka sytuacja w konsekwencji przekłada się na bezskuteczność egzekucji i niejednokrotnie konieczność pobierania świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego finansowanego z budżetu państwa. Wprowadzone przepisy dotyczące egzekucji alimentów z wynagrodzenia dłużnika mają pomóc rozwiązać ten problem.

Nakładają bowiem sankcje karne na każdego, kto wbrew obowiązkowi wypłaca wynagrodzenie wyższe niż wynikające z zawartej umowy o pracę, bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, pracownikowi będącemu osobą, wobec której toczy się egzekucja świadczeń alimentacyjnych.

Egzekucja świadczeń alimentacyjnych

Definicję pojęcia obowiązku alimentacyjnego znajdziemy w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359). Polega on na konieczności dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Świadczenia te mają na celu zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania osób najbliższych sprawcy oraz tych, których prawa w tym zakresie wynikają z orzeczenia sądowego lub ustawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2001 r., sygn. V KKN 47/01).

Obowiązek ten określono co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem lub inną umową. Innymi słowy: osoba taka musi być zobowiązana do ich zapłaty na podstawie ustawy (np. rodzice względem dzieci). Obowiązek alimentacyjny może również wynikać z odpowiedniego wyroku sądu (np. ustalenie obowiązku alimentacji, orzeczenie rozwodu). Egzekucję świadczeń alimentacyjnych ze względu na swoje znaczenie społeczne w szczegółowy sposób określono w obowiązujących przepisach. Może się odbywać w trybie sądowego postępowania egzekucyjnego, a także w trybie postępowania pozaegzekucyjnego.

Przeczytaj również: Czy uchylanie się od alimentów jest przestępstwem?

Egzekucja alimentów z wynagrodzenia pracownika

Z wynagrodzenia pracownika zatrudnionego na umowę o pracę mogą być potrącane należności na zasądzone świadczenia alimentacyjne na podstawie odpowiednich tytułów egzekucyjnych. Potrąceń można jednak dokonywać w pewnych granicach. W razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrącenia mogą być dokonywane wyłącznie do wysokości trzech piątych wynagrodzenia (art. 87 § 3 k.p.). Co więcej, zgodnie z art. 88 § 1 k.p., przy zachowaniu powyższej zasady dotyczącej wysokości potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych pracodawca dokonuje potrąceń również bez postępowania egzekucyjnego. Wyjątek stanowią przypadki, gdy: 

  • świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności alimentacyjnych; 
  • wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej.

Brak dokonania stosowanego potrącenia

Zgodnie z art. 282 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm., dalej również jako „k.p.”) kto wbrew obowiązkowi wypłaca wynagrodzenie wyższe niż wynikające z zawartej umowy o pracę, bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, pracownikowi będącemu osobą, wobec której toczy się egzekucja świadczeń alimentacyjnych oraz egzekucja należności budżetu państwa powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów i zalega on ze spełnieniem tych świadczeń za okres dłuższy niż 3 miesiące – podlega karze grzywny od 1.500 zł do 45.000 zł.

Warto zwrócić uwagę na zwrot „wbrew obowiązkowi”. Wskazuje on na świadomość pracodawcy o istnieniu obowiązku określonego potrącenia. Chodzi przy tym o obowiązek, który pracodawca zna w wyniku urzędowej drogi notyfikacyjnej. Nie jest takowym „obowiązek ze słyszenia”. Przytoczona nowelizacja weszła w życie 1 grudnia 2020 r. 

Egzekucja alimentów z wynagrodzenia – walka z pracą na czarno dłużników alimentacyjnych

Nowelizacją z 6 grudnia 2018 r. ustawodawca poszerzył zakres regulacji art. 282 k.p. o kolejny przepis sankcjonujący wypłacanie wynagrodzenia dłużnikom alimentacyjnym bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych. Zmiana ta wiąże się więc z przypadkami, kiedy pracodawca wypłaca pracownikowi wynagrodzenie, nawet w kwocie wyższej od umówionej, bez dokonania stosownych potrąceń. Wprowadzona nowelizacja przepisów Kodeksu pracy ma na celu zniwelowanie zjawiska pracy na czarno dłużników alimentacyjnych. Nowe rozwiązania mają pomóc w usprawnieniu możliwości egzekwowania świadczeń alimentacyjnych na rzecz zobowiązanych przez zniechęcenie pracodawców do niezgodnego z prawem zatrudniania dłużników alimentacyjnych bez umowy, a także wypłacania takim osobom wynagrodzenia w wyższej wysokości, niż wynika z zawartej umowy bez dokonania potrąceń na rzecz alimentów. 

chevron-down
Copy link