Estoński CIT, podatek estoński – stawki podatkowe i nakłady inwestycyjne

W 2021 r. w Polsce zaczął obowiązywać estoński CIT, zwany w projekcie ustawy ryczałtem od dochodów spółek kapitałowych. Podatek estoński to nowoczesny sposób opodatkowania. Promuje inwestycje i minimalizuje formalności przy rozliczeniu podatków. Nawiązuje on do konstrukcji podatku dochodowego stosowanego w Estonii. Tutaj spółki płacą podatek dochodowy dopiero w momencie wypłaty zysku wspólnikom lub w momencie przeprowadzenia operacji zrównanych w skutkach podatkowych z wypłatą zysku.

Istota podatku estońskiego

Ministerstwo Finansów „reklamuje” estoński CIT jako „brak podatku tak długo, jak zysk pozostaje w firmie, brak odrębnej rachunkowości podatkowej i minimum obowiązków administracyjnych, opodatkowanie niższe niż obecnie i prostota dzięki zastosowaniu zasad ustawy o rachunkowości”. Podatek estoński polega na jego odroczeniu do momentu wypłaty (dystrybucji) zysku ze spółki.

Rozwiązanie to kierowane jest do:

• mikro, małych i średnich spółek kapitałowych (z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnych), których przychody nie przekraczają 100 mln zł (kryterium przychodowe spełnia ok. 98% podmiotów),
• spółek, w których udziałowcami są wyłącznie osoby fizyczne, oznacza to zatem, że może z niego skorzystać zdecydowana większość polskich podatników CIT (ok. 200 tys. firm), w których inwestor jest blisko spółki, a struktura firmy jest transparentna i prosta.

Z estońskiego CIT będą mogły skorzystać spółki:

• które nie posiadają udziałów w innych podmiotach,
• które zatrudniają co najmniej 3 osoby z wyłączeniem udziałowców (ułatwienia dla podatników małych i rozpoczynających działalność),
• których przychody pasywne nie przewyższają przychodów z działalności operacyjnej,
• które wykazują nakłady inwestycyjne (ułatwienia dla podatników małych, rozpoczynających działalność a także tych, którzy wybiorą nowy system w 2021 r.).

Co istotne, wszystkie te kryteria muszą być spełnione jednocześnie.

Przeczytaj także: Na czym polega estoński CIT i czy sprawdzi się w Polsce?

Stawki podatkowe

Spółki, które zdecydują się na estoński CIT, będą płaciły podatek według wyższej stawki niż obecnie (art. 28o ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1406 z późn. zm.). Wysokość obciążenia podatkowego uzależniona jest wówczas od wielkości podatnika. Jest niższa dla tzw. małych podatników oraz dla podatników, którzy w okresie stosowania ryczałtu dokonywali znaczących nakładów inwestycyjnych. Ustalenia stawki podatku właściwej dla dochodów osiągniętych w roku podatkowym podatnik dokonywać będzie każdego roku. Bowiem na każdy rok w 4-letnim okresie opodatkowania ryczałtem ustala się przychody osiągnięte w poprzednim roku oraz średnie przychody osiągnięte w latach poprzednich tego 4-letniego okresu. Wielkość tych przychodów zadecyduje o wysokości stawki podatkowej, jaką należy zastosować do dochodów osiągniętych w roku podatkowym. Stawki podatkowe wyniosą zatem:

• z 19% do 25% oraz
• z 9% do 15% (u małych podatników).

Opodatkowanie nie ma jednak wzrosnąć. Przede wszystkim będzie tak dlatego, że zaistnieje możliwość pomniejszenia przez spółkę stawki o 5 punktów procentowych (czyli do poziomu 20% i 10% – pod warunkiem że nakłady na cele inwestycyjne będą odpowiednio wysokie), a także dlatego, że łączny poziom opodatkowania (na poziomie spółki i wspólnika) spadnie (wspólnik będzie bowiem odliczał od swojego podatku część z tego, co zapłaciła spółka w systemie estońskim).

Nakłady inwestycyjne

Szczególnym wymogiem nałożonym na podatników chcących korzystać z estońskiego CIT-u jest obowiązek ponoszenia bezpośrednich nakładów inwestycyjnych. Muszą one bowiem osiągnąć ustalony procent wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 klasyfikacji. Limity te wynoszą:

• 15% (lecz nie mniej niż 20 tys. zł) w okresie dwóch kolejno następujących po sobie lat podatkowych, albo
• 33% (lecz nie mniej niż 50 tys. zł) w okresie czterech lat podatkowych.

Wartością referencyjną dla określenia wzrostu nakładów na cele inwestycyjne jest wartość początkowa środków trwałych ustalona na ostatni dzień roku podatkowego poprzedzającego odpowiednio dwuletni albo czteroletni okres opodatkowania ryczałtem. Nakłady inwestycyjne obejmują wydatki na nabycie fabrycznie nowych środków trwałych lub wytworzenie środków trwałych. W szczególnych przypadkach obejmują natomiast także opłaty ustalone w umowie leasingu i najmu (z wyłączeniem umowy leasingu operacyjnego, w części stanowiącej spłatę wartości początkowej środków trwałych). Do nakładów inwestycyjnych nie można zaliczyć samochodów osobowych oraz wybranych środków transportu. Nie zaliczamy tutaj także innych składników majątku służących głównie celom osobistym udziałowców lub członkom ich rodzin. 

Alternatywnym rozwiązaniem dla wymogu ponoszenia nakładów inwestycyjnych jest zwiększanie kwot przeznaczanych na wypłaty. Dokładniej – ponoszenie wydatków na wynagrodzenia zatrudnionych osób fizycznych (z wyjątkiem udziałowców albo akcjonariuszy). Zwiększenie to musi być jednak w wysokości większej o 20% (a przy tym nie mniejszej niż 30 tys. zł) w stosunku do kwoty takich wydatków poniesionych w roku podatkowym poprzedzającym dwuletni okres opodatkowania ryczałtem.