Nielegalne przekroczenie granicy 

20 listopada 2019
hello world!

Jakie są konsekwencje nielegalnego przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej?

Granica państwowa

Zgodnie z art. 1 ustawy o ochronie granicy państwowej, granicą Rzeczypospolitej Polskiej jest powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną, oddzielająca terytorium państwa polskiego od terytoriów innych państw i od morza pełnego. Granica państwowa rozgranicza również przestrzeń powietrzną, wody i wnętrze ziemi. Przebieg granicy państwowej na lądzie oraz rozgraniczenia morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego z państwami sąsiednimi są określone w umowach międzynarodowych, zawartych przez Rzeczpospolitą Polską (art. 2 tejże ustawy). Natomiast granica państwowa na morzu przebiega w odległości 12 mil morskich (czyli 22 224 m) od linii podstawowej, określonej w odrębnych przepisach, lub po zewnętrznej granicy red włączonych do morza terytorialnego (art. 3 ustawy; a także postanowienie Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2001 r., sygn. V KKN 290/99).

Nielegalne przekroczenie granicy

Zgodnie z art. 264 § 2 ustawy Kodeks karny (dalej jako „kk”), kto wbrew przepisom przekracza granicę Rzeczypospolitej Polskiej, używając przemocy, groźby, podstępu lub we współdziałaniu z innymi osobami, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Zasady legalnego przekraczania granicy uregulowane są we wspomnianej ustawie o ochronie granicy państwowej. I tak zgodnie z art. 14 ust. 1 tejże ustawy, przekraczanie granicy państwowej jest dozwolone na podstawie dokumentów uprawniających do jej przekroczenia. Dokumenty te określone są w odrębnych przepisach. Pojawiają się także w umowach międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, lub przepisach prawa Unii Europejskiej (art. 14 ust. 2 ustawy).

Schengen

Przekraczanie granicy państwowej stanowiącej granicę wewnętrzną w rozumieniu przepisów kodeksu granicznego Schengen następuje na zasadach określonych w kodeksie granicznym Schengen (art. 14 ust. 3 ustawy). „Uprawnienie do przekraczania granic wewnętrznych Unii Europejskiej w każdym miejscu bez odprawy granicznej zwalnia od obowiązku nie tylko legitymowania się przed kimkolwiek dokumentem uprawniającym do przekraczania granicy, ale i od powinności posiadania takiego dokumentu w czasie przekraczania tych granic” (wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2010 r., sygn. V KK 265/09).

Przeczytaj również:
Pobyt w ramach ruchu bezwizowego

Zakres karalnych zachowań

Przez nielegalne „przekroczenie granicy państwowej” należy rozumieć każde jej pokonanie. Może się ono odbyć bez posiadania i okazania wymaganego dokumentu. W miejscu, które nie jest do tego przeznaczone, bez względu na środek lokomocji lub też bez niego. Co więcej, w przepisie art. 264 § 2 kk wskazano na szczególny sposób lub środki, jakimi posługuje się sprawca nielegalnie przekraczający granicę. W grę wchodzi przemoc, groźba obejmująca groźbę użycia przemocy i groźba bezprawną, podstęp, jak i współdziałanie z innymi osobami.

„W pojęciu «przekraczanie granicy» wspólnie z innymi osobami użytym w art. 264 § 2 kk mieści się nie tylko to, że wszystkie osoby nielegalnie granicę tę przekraczają, ale także i to, że czyni to tylko jedna, a pozostałe podejmują działania stwarzające ku temu warunki, w czym mieści się także np. dostarczenie dokumentów, czy udzielanie rad” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2016 r., sygn. II AKa 387/15).

Organizacja innym osobom przekraczania granicy wbrew przepisom

Kto organizuje innym osobom przekraczanie wbrew przepisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 (art. 264 § 3 kk). Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z 6 czerwca 2003 r. (sygn. III KKN 349/01), „«organizowanie przekraczania» wcale nie musi łączyć się z nielegalnym pokonywaniem przez sprawcę granicy państwowej. Często polega jedynie na przykład na organizowaniu środków transportu, pobieraniu opłaty od kandydatów do nielegalnego przedostania się na terytorium Polski, przechowywaniu osób przemyconych do Polski lub z Polski czy załatwianiu im odpowiednich dokumentów”. Co więcej,  „«organizowanie» innym osobom wbrew przepisom ustawy przekraczania granicy RP nie musi sprowadzać się wyłącznie do starań o zapewnienie samego fizycznego przekroczenia tej granicy wbrew przepisom. Może bowiem polegać również na staraniach o zapewnienie miejsc przechowania dla osób nielegalnie przekraczających granice RP lub środków przewozu tychże osób do określonych miejsc” (wyrok Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2005 r., sygn. WK 23/04).

Przeczytaj również:
Czy cudzoziemcy podlegają przepisom polskiego kodeksu karnego?

„Unormowania kodeksu granicznego Schengen nie stworzyły stanu prawnego pozwalającego przekraczać granice wewnętrzne wszystkim i to w sposób, który nie jest uzależniony od spełnienia jakichkolwiek warunków. Ów kodeks, w artykule 1 przewiduje jedynie brak kontroli na granicach wewnętrznych. Oznacza to, że regulacje w nim zawarte nie pozbawiły państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej, w tym także Polski, prawa do ochrony swych granic, które aktualnie są granicami wewnętrznymi. W okresie do przystąpienia Polski do strefy Schengen, tj. od dnia 21 grudnia 2007 r., jak i po tej dacie, polska wiza krajowa nie uprawniała obywateli państw trzecich do przekraczania granicy polsko-niemieckiej. Organizowanie tym osobom przekraczania granicy państwowej, wyczerpuje znamiona przestępstwa stypizowanego w art. 264 § 3 kk” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 29 października 2010 r., sygn. II AKa 156/10).

Nieumyślnie? Wykroczenie

Przestępstwa stypizowane w art. 264 § 2 i § 3 kk mają charakter powszechny i formalny (bezskutkowy). Oba mają charakter umyślny. Można je popełnić jedynie w zamiarze bezpośrednim. Zdarzające się w praktyce nieumyślne przekroczenie granicy może implikować odpowiedzialność za wykroczenie z art. 49a ustawy Kodeks wykonawczy (dalej jako „kw”). Zgodnie z art. 49a § 1 ustawy Kodeks wykroczeń (dalej jako „kw”), kto wbrew przepisom przekracza granicę Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze grzywny. Odpowiedzialność na gruncie tego przepisu dotyczy zarówno przypadków przekroczenia polskich granic przez nieuprawnione wejście na terytorium państwa polskiego, jak i nieuprawnione opuszczenie terytorium Polski.

Od 2007 r. wprowadzono także karalność usiłowania nielegalnego przekroczenia granicy państwowej. Usiłowanie może w tych przypadkach polegać na dążeniu do przedostania się w ukryciu (np. w pojeździe) albo przy użyciu fałszywych dokumentów.

 

chevron-down
Copy link