Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z kapitału w przypadku unieważnienia umowy kredytu – wyrok TSUE

26 czerwca 2020
hello world!

Kredytobiorca, odstępując od umowy kredytu, ma prawo dochodzić od banku zwrotu kapitału oraz odsetek zapłaconych na podstawie tej umowy. Nie jest on jednak uprawniony, aby uzyskać odszkodowanie za bezumowne korzystanie z kapitału przez bank. Do takich wniosków doszedł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. (C-301/18).

Sprawa niemieckiego kredytobiorcy 

W listopadzie 2005 r. Thomas Leonhard zawarł – jako konsument – dwie umowy kredytu z DSL Bank. Kwota uzyskana od banku została spożytkowana na sfinalizowanie zakupu dwóch nieruchomości. Kredytobiorca spłacał wszystkie raty kredytu wraz z odsetkami terminowo przez następne 10 lat. Pismem z dnia 14 listopada 2015 r. kredytobiorca postanowił jednak złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umów kredytu. W uzasadnieniu przedmiotowego oświadczenia podnosił on, że przekazane mu przy zawieraniu owych umów pouczenie o prawie do odstąpienia było niezgodne z niemieckimi przepisami. Kredytodawca – DSL Bank podważał jednak skuteczność odstąpienia od spornych umów. W tym stanie rzeczy Thomas Leonhard postanowił wystąpić do sądu krajowego w Bonn z powództwem o stwierdzenie skuteczności złożonego odstąpienia. Co więcej, kredytobiorca wniósł również o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania od DSL Bank,  z tytułu pożytków od odsetek, jakie zapłacił on na rzecz banku, na podstawie kwestionowanych umów kredytu, przed złożeniem oświadczenia o odstąpieniu. 

Sąd rozstrzygający w sprawie doszedł do wniosku, iż postanowienia umorów kredytu dotyczące odstąpienia były niezgodnie z przepisami krajowymi. Tym samym należy uznać, iż kredytobiorca dokonał skutecznego odstąpienia od kwestionowanych umów. Odnosząc się do skutków owego odstąpienia, sąd w Bonn powołał się na regulacje przyjęte w § 346 BGB (Bürgerliches Gesetzbuch).

Przywołany przepis wskazuje, że kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu kredytodawcy kwoty pożyczonego kapitału oraz uzyskanych z niego pożytków w wysokości co do zasady równej odsetkom uzgodnionym w umowie między stronami. Kredytobiorca z kolei jest zobowiązany do zwrócenia kredytodawcy otrzymanych od niego kwot oraz zapłaty odszkodowania z tytułu pobranych pożytków.

Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z kapitału

Sąd w Bonn zwrócił uwagę, iż możliwe jest przyjęcie takiej wykładni § 346 ust. 2 BGB, że konsument ma prawo żądać odszkodowania z tytułu pożytków. W tej sytuacji konsument (kredytobiorca) – oprócz wytoczenia roszczenia o zwrot wpłaconego kapitału i odsetek – mógłby także wnieść o zasądzenie przywołanego odszkodowania. 

Takie rozwiązanie zdaniem sądu krajowego może jednak stać w sprzeczności z przepisami art. 7 dyrektywy 2002/65. Wspomniany akt prawa wspólnotowego reguluje sprzedaż konsumentom usług finansowych na odległość. W tym stanie rzeczy niemiecki sąd postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do TSUE z następującym pytaniem prejudycjalnym: 

Czy art. 7 ust. 4 dyrektywy [2002/65] należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisowi państwa członkowskiego, który przewiduje, że po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu od umowy kredytu konsumenckiego zawartej na odległość dostawca poza kwotą, którą otrzymał od konsumenta zgodnie z umową zawartą na odległość, musi zapłacić także odszkodowanie z tytułu pożytków z tej kwoty?

Wyrok TSUE 

Rozstrzygając sprawę, Trybunał przypomniał brzmienie art. 7 ust. 4 dyrektywy 2002/65. Przepis ten nakłada na kredytodawcę obowiązek zwrotu konsumentowi wszystkich kwot, które „otrzymał od niego” na podstawie umowy zawartej na odległość. Zwrot ten powinien więc obejmować zarówno kwoty zapłacone przez konsumenta z tytułu kapitału, jak również odsetki. Jednakże ani art. 7 ust. 4 dyrektywy 2002/65, ani również żaden inny przepis nie przewiduje możliwości żądania w przypadku odstąpienia odszkodowania z tytułu pożytków, które bank uzyskał na podstawie umowy kredytu.

W tym aspekcie Trybunał odwołał się do art. 1 ust. 1 przedmiotowej dyrektywy, w związku z jej motywem 13. Wynika z niego bowiem, że dyrektywa ta dokonuje w zasadzie całkowitej harmonizacji aspektów objętych jej zakresem. Tym samym państwa członkowskie nie powinny mieć możliwości przyjmowania innych rozwiązań niż przepisy ustanowione w omawianej dyrektywie. Jedynym zaś wyjątkiem jest sytuacja, w której przepisy dyrektywy wprost wskazują państwom członkowskim możliwość przyjęcia innych rozwiązań. W tej kwestii skład orzekający przywołał wyrok TSUE z dnia 11 września 2019 r., Romano, C‑143/18.

W świetle powyższych ustaleń przepis art. 7 ust. 4 dyrektywy 2002/65 należy interpretować w ten sposób, że konsument, odstępując od umowy kredytu, ma prawo dochodzić od banku zwrotu kapitału oraz odsetek zapłaconych na podstawie tej umowy. Nie ma on jednak prawa żądać odszkodowania z tytułu pożytków uzyskanych z tych kwot przez bank.

Źródło:
InfoCuriaOrzecznictwo

chevron-down
Copy link