Ogłoszenie upadłości konsumenckiej – co to jest i co zrobić dalej?

Uwzględniając wniosek dłużnika, sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Wyznacza w nim sędziego-komisarza i syndyka oraz wzywa wierzycieli dłużnika do zgłaszania wierzytelności w terminie trzydziestu dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Od tego momentu to syndyk zarządza majątkiem upadłego, który staje się masą upadłości. Po upływie terminu do zgłoszenia wierzytelności i sprawdzeniu zgłoszonych wierzytelności syndyk sporządza listę wierzytelności oraz kolejno przekazuje ją sędziemu-komisarzowi. Do zadań syndyka w ramach upadłości konsumenckiej należy również sporządzenie spisu inwentarza. Ma on na celu ustalenie składu masy upadłości, którego wartość zostanie następnie oszacowana.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej – plan podziału

Kolejnym krokiem ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest zatwierdzenie przez sędziego-komisarza planu podziału, zgodnie z którym nastąpi sprzedaż majątku i spłata wierzytelności. Jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy. Ma to miejsce, gdy konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej – plan spłaty wierzycieli

Po wykonaniu ostatecznego planu podziału, sąd ustala plan spłaty wierzycieli. Określa w nim, w jakim zakresie i w jakim czasie upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności. Czas ten nie może być dłuższy niż trzydzieści sześć miesięcy. W planie spłaty wierzycieli sąd wskaże również niewykonane zobowiązania w toku postępowania na podstawie planów podziału. Wskaże też, jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości konsumenckiej zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. Sąd, określając plan spłaty wierzycieli, dokonuje tego po wysłuchaniu wszystkich uczestników postępowania – upadłego, wierzycieli oraz syndyka. Ponadto bierze pod uwagę:

• możliwości zarobkowe upadłego,
• ilość osób pozostających na jego utrzymaniu, ale także
• wysokość niespłaconych wierzytelności oraz ich realność regulowania w przyszłości.

Gdy po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej osoba nie może wywiązać się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli, sąd na jej wniosek, po wysłuchaniu wierzycieli, może zmienić plan spłaty wierzycieli. Może także przedłużyć termin spłaty wierzytelności na dalszy okres nieprzekraczający osiemnastu miesięcy. Bez zgody sądu upadły nie może dokonywać czynności prawnych w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli, które dotyczą jego majątku i mogłyby pogorszyć zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli. Istnieje również możliwość umorzenia zobowiązań upadłego, w oparciu o art. 491¹⁶ Ustawy Prawo upadłościowe. Zgodnie z treścią tego przepisu sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli.

Stwierdzenie wykonania planu spłaty wierzycieli

Gdy po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej upadły wykona obowiązki określone w planie spłaty wierzycieli, sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Ponadto upadły jest obowiązany składać sądowi corocznie, do końca kwietnia, sprawozdanie z wykonania planu spłaty wierzycieli za poprzedni rok kalendarzowy, w którym wykazuje osiągnięte przychody, spłacone kwoty oraz nabyte składniki majątkowe, których wartość przekracza przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Do sprawozdania upadły musi złożyć kopię rocznego zeznania podatkowego.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej a zawarcie układu z wierzycielami

Ustawodawca przewidział możliwość zawarcia przez upadłego układu z wierzycielami, jeżeli uprawdopodobniono, że w drodze układu osiągnie się cele postępowania. Na wniosek upadłego sędzia-komisarz postanowieniem zwołuje zgromadzenie wierzycieli w celu zawarcia układu. Zwołując zgromadzenie wierzycieli, sędzia-komisarz może wstrzymać likwidację majątku upadłego, w szczególności lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, w którym zamieszkuje upadły. W przypadku zawarcia układu w zamian planu spłaty wierzycieli stosuje się układ, który określa warunki zaspokojenia wierzycieli.

W oparciu o przepisy prawa upadłościowego możliwe jest przeprowadzenie procesu oddłużeniowego konsumenta. Dzięki niemu upadły może uniknąć przeprowadzenia samodzielnych negocjacji z poszczególnymi wierzycielami, ale również licznych postępowań sądowych i egzekucyjnych.