Jakie uprawnienia ma rodzic z ograniczoną władzą rodzicielską?

23 września 2019
/

Często zdarza się, że sądy decydują o ograniczeniu władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców. Najczęściej dochodzi do tego przy rozwodzie, gdy rodzice nie są w stanie wypracować zgodnego porozumienia dotyczącego wychowania dziecka. Powoduje to jednak wiele problemów praktycznych związanych ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem. Co w sytuacji ograniczenia praw rodzicielskich należy do wspólnej decyzji rodziców, a co nie?

Ograniczenie władzy rodzicielskiej

Władza rodzicielska stanowi zbiór praw i obowiązków, jakie rodzic posiada względem dziecka, od chwili jego urodzenia się. Ograniczenie tych praw może nastąpić wyłącznie z dwóch powodów – w związku z zagrożeniem dobra dziecka lub w związku z rozłączeniem rodziców (np. w przypadku rozwodu). Do pierwszej sytuacji, czyli gdy ograniczenie praw związane jest z zagrożeniem dobra dziecka, dochodzi wtedy, gdy zachowanie rodzica zostaje uznane za niewłaściwe i może szkodzić dziecku. Natomiast w przypadku rozłączenia rodziców brak jest elementu winy czy zagrożenia dobra dziecka. Jeśli jednak rodzice nie potrafią się porozumieć w sprawach swojego potomstwa i powstaje między nimi konflikt na tej płaszczyźnie, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z nich, ograniczając prawa drugiego do współdecydowania o sprawach istotnych dla dziecka (np. leczenie czy edukacja).

Skutki ograniczenia władzy rodzicielskiej

Ograniczenie władzy rodzicielskiej wiąże się z pewnymi konsekwencjami. Niekiedy mogą one zdecydowanie utrudnić funkcjonowanie rodziny. Przede wszystkim niektóre decyzje można podejmować wyłącznie za zgodą sądu. Podczas rozprawy o ograniczenie władzy rodzicielskiej sąd dokładnie wskazuje, w których kwestiach dotyczących dziecka będzie to konieczne. Dziecko może również zostać umieszczone w rodzinie zastępczej. Ma to jednak miejsce wyłącznie wtedy, gdy władza rodzicielska zostanie ograniczona obojgu rodzicom. Najczęściej z wnioskiem o ograniczenie władzy rodzicielskiej występuje jednak ten z rodziców, który na co dzień się nim zajmuje.

Ograniczenia praw

Co do zasady, prawo osobistej styczności z dzieckiem przysługuje obojgu rodzicom bez względu na pozbawienie ich władzy. Sąd opiekuńczy może jednak orzec zakaz tego prawa, jeśli wystąpią ku temu przesłanki. Każde ograniczenie musi jednak zostać precyzyjnie sformułowanie. Innymi słowy, konieczne jest, aby dokładnie określało rodzaj uprawnień i obowiązków, które przysługuje rodzicowi z ograniczoną władzą rodzicielską.

Przeczytaj również:
W jakim wieku dziecko może zostać samo w domu?

Rodzic „wiodący”

W sytuacji ograniczenia władzy rodzicielskiej wyznaczany jest rodzic, który sprawuje opiekę nad dzieckiem na co dzień i podejmuje wszelkie bieżące decyzje. Drugi z rodziców zachowuje przy tym prawo do kontaktów z dzieckiem, natomiast współdecydować może on jedynie w sprawach istotnych dla dziecka. Warto zatem pamiętać, że w tych sprawach zgoda rodzica mającego ograniczoną władzę rodzicielską jest konieczna.

Zarządzanie majątkiem dziecka zawsze przysługuje rodzicowi, który posiada względem niego pełną władzę rodzicielską. Podobnie wygląda kwestia podejmowania drobnych, bieżących decyzji dnia codziennego. Rodzic „wiodący” może je podejmować samodzielnie i reprezentować dziecko jako przedstawiciel ustawowy.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej - jakie prawa przysługują rodzicowi?

Uprawnienia rodzica z ograniczoną władzą rodzicielską

Dokładne uprawnienia i obowiązki, jakie przysługują rodzicowi z ograniczoną władzą rodzicielską, określa w swym orzeczeniu sąd. Niemniej rodzic ten wciąż zachowuje szereg uprawnień. Przede wszystkim ma on prawo do kontaktu z dzieckiem i spotykania się z nim. Niekiedy sąd może jednak zarządzić, aby z uwagi na dobro dziecka, małoletni spotykał się z rodzicem z ograniczoną władzą rodzicielską pod kontrolą innej osoby (drugiego rodzica lub wyznaczonego kuratora).

Jeżeli sąd pozostawił rodzicowi prawo do współdecydowania w istotnych sprawach, wówczas przysługuje mu dostęp do dokumentacji medycznej dziecka i prawo do informacji o jego stanie zdrowia. Co więcej, ma także prawo do współdecydowania o dalszej edukacji dziecka. Może również sprzeciwić się dłuższemu wyjazdowi dziecka.

Rodzic, który ma ograniczone prawa, nie może jednak podejmować decyzji związanych z  zarządzaniem majątkiem dziecka. Na ogół zobowiązany jest także do płacenia alimentów.

Nie musi być na zawsze

Co istotne, ograniczenie władzy rodzicielskiej nie oznacza, że rodzic ten już nigdy nie odzyska pełni praw i możliwości sprawowania pieczy nad dzieckiem. Ograniczenie praw rodzicielskich jest sytuacją przejściową. Oznacza to, że zawsze istnieje możliwość starania się o przywrócenie pełni praw wobec dziecka. Jeśli przyczyny, dla których orzeczono ograniczenie praw rodzicielskich ustąpią, a dobro dziecka nie będzie narażone, sąd może je przywrócić częściowo lub w pełni. Podejmując decyzję, weźmie pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka.