W jakim wieku dziecko może zostać samo w domu?

19 września 2019
/

Opieka nad dzieckiem przez całą dobę stanowi nie lada wyzwanie dla rodziców. Korzystają oni z pomocy opiekunek lub oddają dzieci do przedszkola. Jednak zdarzają się sytuacje, w których rodzic może nie mieć możliwości skorzystania z takich udogodnień. Co zrobić w sytuacji, w której jesteśmy zmuszeni do pozostawienia dziecka bez opieki? W jakim wieku dziecko może zostać samo w domu?

Dziecko samo w domu?

Jeszcze niedawno dziecko wracające po szkole do pustego mieszkania nie budziło kontrowersji. W dzisiejszych czasach rodzice boją się jednak zostawiać pociechy w domu bez opieki. Obawiają się bowiem wynikających z tego konsekwencji. Co istotne jednak, w polskim prawie brak jest jednoznacznego przepisu, który stanowiłby wprost o tym, w jakim wieku można zostawić dziecko samo bez opieki w domu. 

Obowiązek nadzoru i opieki a okoliczności niebezpieczne dla dziecka

Zgodnie z art. 106 ustawy Kodeks wykroczeń (dalej jako „kw”), kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 albo nad inną osobą niezdolną rozpoznać lub obronić się przed niebezpieczeństwem, dopuszcza do jej przebywania w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia człowieka, podlega karze grzywny albo karze nagany. Przepis ten obejmuje więc swą ochroną wskazane w nim osoby, które same nie są w stanie rozpoznać, a w rezultacie także unikać, sytuacji niebezpiecznych. Zasadniczym przedmiotem ochrony jest tu jednak przestrzeganie obowiązku troszczenia się, opieki oraz nadzoru nad małoletnimi. Wykroczenie to ma charakter formalny. Innymi słowy, do jego dokonania nie jest konieczne wystąpienie jakiegokolwiek skutku.

Wystarcza abstrakcyjne niebezpieczeństwo

Okoliczności niebezpieczne dla zdrowia człowieka rozumieć należy jako okoliczności, w których występuje abstrakcyjne niebezpieczeństwo wystąpienia ujemnych następstw dla zdrowia człowieka. Nie jest zatem konieczne wykazanie, że np. małoletni in concreto znalazł się w sytuacji, w której groziło mu jakiekolwiek bezpośrednie niebezpieczeństwo. Wystarczy bowiem, że okoliczności, w których przebywał pokrzywdzony, z samej swej istoty były niebezpieczne. 

Sytuacje dnia codziennego 

Stosowanie art. 106 kw wydaje się wymagać jednak pewnej rozwagi ze strony organów wymiaru sprawiedliwości. Zapewne bowiem każdemu rodzicowi zdarza się np. zagapić, w rezultacie czego dziecko choćby przez chwilę znajduje się w sytuacji potencjalnie niebezpiecznej. Przepis nie zawiera przy tym analogicznej do zawartej w art. 160 § 4 ustawy Kodeks karny (dotyczącego narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu) klauzuli niepodlegania karze w przypadku usunięcia pokrzywdzonego z zasięgu niebezpieczeństwa. W  sytuacjach takich zatem byłoby zasadne wnikliwe badanie, czy to, co miało miejsce, charakteryzowało się społeczną szkodliwością, czy też mieściło się w ryzyku dnia codziennego.

Przeczytaj również:
Spacer z dzieckiem po chodniku – czy rzeczywiście grozi nam mandat?

Odpowiedzialność karna opiekuna

Wykroczenie z art. 106 kw zagrożone jest alternatywnie karą ograniczenia wolności oraz grzywną w jej ustawowym wymiarze (od 20 do 5000 zł). Fakt uchylenia niebezpieczeństwa przez opiekuna powinien jednak znacząco wpływać na wymiar kary, chociażby poprzez decyzję o zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia.

Poza zagrożeniem zdrowia, wskazanym w art. 106 kw, nie ma żadnych innych regulacji prawnych wskazujących na granice wieku pozostawienia dziecka samego w domu bez opieki.

Rozsądek rodzica

W przypadku pozostawiania dziecka samego w domu z całą pewnością należy odnieść się do rozsądku rodzica. Tym samym bez opieki nie powinny zostawać niemowlęta i dzieci małe. Natomiast nie ma przeciwwskazań do zostawiania samych dzieci będących w wieku szkolnym, z uwzględnieniem etapu ich rozwoju, cech charakteru i samodzielności, a przede wszystkim – zaufania rodzica do swojej pociechy.

Konsekwencje prawne dla rodzica pojawią się w sytuacji, gdy dziecko np. dokona jakiejś szkody osobie trzeciej. Wówczas to opiekunowie prawni ponoszą wszelkie konsekwencje zachowań dziecka. Zgodnie bowiem z art. 426 ustawy Kodeks cywilny, małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Innymi słowy: dziecku, które nie ukończyło 13 lat, nie można przypisać winy.