Ustawa o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorstw – pomoc na ratowanie

30 marca 2020
hello world!

Rozdział II ustawy o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorstw omawia pomoc na ratowanie. Kiedy przedsiębiorca może z niej skorzystać? Czy to forma wsparcia dla wszystkich?

Niniejszy artykuł powstał przy współpracy z Kancelarią Nowakowski i Wspólnicy.

Pomoc na ratowanie – czy jest to nowa forma wsparcia?

Pierwszą zaproponowaną w ustawie formą wsparcia przedsiębiorców jest pomoc na ratowanie. Pojęcie to nie jest nowe. Tego typu pomoc publiczna była bowiem możliwa do zastosowania jeszcze przed pojawieniem się epidemii SARS-CoV-2. Jej podstawę stanowił art. 139a ustawy z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne.

W pierwszej części jego ust. 2 mogliśmy przeczytać, że: Przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego przedsiębiorcy może być udzielona pomoc publiczna na ratowanie z przeznaczeniem na umożliwienie przedsiębiorcy prowadzenia działalności gospodarczej przez czas niezbędny do dokonania koniecznych analiz oraz opracowania planu restrukturyzacji albo likwidacji działalności. Pomoc publiczna na ratowanie w rozumieniu tego przepisu może być udzielana wyłącznie w formie pożyczki.

Co ciekawe, taki wniosek nie płynie z treści ustawy, lecz wyłącznie z jej uzasadnienia, które przecież nie posiada wartości normatywnej. Ani w samym Prawie restrukturyzacyjnym, ani w żadnej innej ustawie nie zawarto bardziej szczegółowych zasad udzielania tego wsparcia. Zdaniem komentatorów uregulowanie tej kwestii nastąpi dopiero w przyszłości, w niewydanym jak dotąd rozporządzeniu ministra właściwego do spraw gospodarki. W ten sposób do tego tematu podchodzono bowiem w przeszłości – w rozporządzeniu Ministra Skarbu Państwa, które utraciło moc 1 stycznia 2017 roku.

Ustawa proponowana w związku z epidemią koronawirusa uchyla wspomniany przepis art. 139a Prawa restrukturyzacyjnego. Można więc powiedzieć, że obecna sytuacja kryzysowa jedynie przyspiesza planowane wcześniej prace nad wdrożeniem instytucji pomocy na ratowanie. Dzięki stworzonemu właśnie projektowi ustawy ma dojść do usunięcia istniejącej od kilku lat luki prawnej.

Przeczytaj również:
Projekt ustawy o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorstw – informacje ogólne

Pomoc na ratowanie – podmioty objęte wsparciem i cel jego udzielenia

Na tego rodzaju wsparcie liczyć mogą przedsiębiorcy, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Chodzi tutaj o podmioty, o których mowa w art. 141 ust. 1 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne:

  • spełniające warunki z art. 141 ust. 2 tego aktu prawnego lub
  • niewypłacalne w rozumieniu art. 11 ustawy – Prawo upadłościowe.

Dla przypomnienia jedynie trzeba wskazać, że ustawodawca ma tutaj na myśli przedsiębiorców, którzy utracili więcej niż połowę kapitału albo wręcz stracili zdolność do regulowania swoich bieżących zobowiązań pieniężnych. Dodatkowo muszą zostać spełnione warunki czasu funkcjonowania na rynku, przedmiotu działalności czy związane z funkcjonowaniem w grupie kapitałowej.

Zgodnie z decyzją projektodawcy pomoc na ratowanie może być udzielona w celu umożliwienia przedsiębiorcy prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jedynie przez okres niezbędny do:

  • opracowania planu restrukturyzacji albo
  • likwidacji działalności gospodarczej
    oraz
  • przeprowadzenia koniecznych w tym zakresie analiz.

Wydaje się więc, że z tego rodzaju wsparcia będą korzystać ci, którzy mają w planach:

  • bezbolesne dla osobistych finansów zamknięcie firmy albo
  • przeprowadzenie sądowego postępowania restrukturyzacyjnego w celu zawarcia układu z wierzycielami, a następnie – przy dobrej koniunkturze – kontynuowanie prowadzenia działalności gospodarczej.

Pomoc na ratowanie – forma wsparcia i jego wysokość

Według twórców kryzysowego projektu pomoc na ratowanie ma być udzielana – tak jak miało to być do tej pory – wyłącznie w formie pożyczki. Jest to zgodne nie tylko z zamiarem pomysłodawców art. 139a – Prawa restrukturyzacyjnego, lecz również z treścią Wytycznych Komisji Europejskiej (Dz.Urz. UE C Nr 249, s. 1). Świadczenie to oczywiście będzie oprocentowane. Wysokość odsetek natomiast nie będzie mogła być niższa niż stopa bazowa, rozumiana jako stopa referencyjna określona w komunikacie Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stop referencyjnych i dyskontowych (Dz. Urz. UE C 14 z 19.01.2008, str. 6) dla słabych przedsiębiorstw oferujących normalne poziomy zabezpieczenia, powiększona o 4 punkty procentowe.

Wysokość samej pożyczki zostanie z kolei ograniczona do kwoty niezbędnej do utrzymania podstawowej działalności operacyjnej w rozumieniu przepisów o rachunkowości.

W celu jej obliczenia wykonywane ma być działanie na następującym wzorze matematycznym:

EBITt + At − (kapitał obrotowyt − kapitał obrotowyt-1)

EBITt oznacza wynik finansowy z działalności operacyjnej za rok obrotowy poprzedzający
przyznanie lub zgłoszenie pomocy,
At oznacza amortyzację za tenże rok,
kapitał obrotowyt − kapitał obrotowyt-1 oznacza różnice między poziomem kapitału obrotowego za
ostatni i przedostatni rok obrotowy.

Jeśli wynik powyższego działania okaże się ujemny, zaistnieje możliwość udzielenia pożyczki. Jej wysokość nie przekroczy natomiast wartości bezwzględnej otrzymanego wyniku. Wyjątkiem jest sytuacja, w której przedsiębiorca uprawdopodobni na podstawie prognoz finansowych konieczność otrzymania pożyczki w wyższej kwocie.

Jeżeli z kolei wynik działania okaże się dodatni, pożyczki co do zasady nie będzie można wypłacić. Przedsiębiorca otrzyma jednak prawo przedstawienia dodatkowych dokumentów w celu uprawdopodobnienia, że w rzeczywistości znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, co wymaga wypłacenia świadczenia.

Otrzymanie wsparcia będzie uzależnione od ustanowienia zabezpieczenia spłaty wnioskowanej kwoty na rzecz ministra właściwego do spraw gospodarki. Jego wysokość ma zależeć od stopnia pokrzywdzenia przedsiębiorcy sytuacją ekonomiczną, lecz nie mniejsza niż 50% kwoty planowanej pożyczki.

Zabezpieczenie będzie mogło mieć formę:

  • hipoteki,
  • zastawu zwykłego albo rejestrowego,
  • cesji wierzytelności,
  • oświadczenia o dobrowolnym poddaniu się egzekucji,
  • weksla własnego in blanco.

Twórcy ustawy przewidzieli także ograniczenia w wydatkowaniu środków pochodzących z pomocy na ratowanie. Mianowicie, pożyczka nie może być przeznaczona na rozszerzenie zakresu działalności przedsiębiorcy, chyba że jest to niezbędne do utrzymania działalności operacyjnej w okresie kredytowania.

Pomoc na ratowanie – wniosek

Pożyczka udzielana będzie na wniosek składany w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw gospodarki albo w Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. Dokumenty można przekazywać osobiście w biurze podawczym, za pośrednictwem poczty oraz drogą elektroniczną przy wykorzystaniu kwalifikowanego podpisu elektronicznego albo podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP (lub w inny równorzędny sposób).

Wniosek będzie musiał zawierać:

  1. oznaczenie przedsiębiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej,
  2. adres stałego wykonywania działalności albo siedziby, a w przypadku ich braku – adres do doręczeń,
  3. numer NIP albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym (albo inne dane równorzędne),
  4. oznaczenie formy prawnej prowadzonej działalności,
  5. imiona i nazwiska reprezentantów spółki,
  6. oznaczenie akcjonariuszy lub udziałowców – w przypadku spółek handlowych,
  7. oznaczenie podmiotów z tej samej grupy kapitałowej,
  8. opis prowadzonej działalności gospodarczej i podstawowej działalności operacyjnej,
  9. wysokość i przeznaczenie środków, jakie mają zostać udzielone w ramach pomocy,
  10. wielkość zatrudnienia w roku bieżącym i w roku poprzedzającym złożenie wniosku,
  11.  opis trudnej sytuacji ekonomicznej,
  12. proponowane zabezpieczenie zwrotu pomocy na ratowanie,
  13. okres, na jaki ma zostać udzielona pomoc na ratowanie (nie dłuższy niż 6 miesięcy),
  14. wskazanie, czy przedsiębiorca znajdujący się w trudnej sytuacji ekonomicznej zamierza występować o innego rodzaju wsparcie,
  15. opis przewidywanych skutków ekonomiczno-społecznych udzielonego wsparcia,
  16. prognozę sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy.

Do wniosku należy załączyć liczne dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów uzyskania pomocy oraz pozwalające na obliczenie wysokości należnej pożyczki. Chodzi tutaj o akty założycielskie przedsiębiorcy, sprawozdania finansowe, raporty i opinie biegłego rewidenta z ostatnich 2 lat, analizy i oceny sytuacji finansowej.

Pomoc na ratowanie – ocena wniosku

Wniosek przedsiębiorcy podlegał będzie rozpatrzeniu formalnemu i merytorycznemu w terminie 30 dni od jego złożenia. W przypadkach skomplikowanych termin ten może jednak ulec wydłużeniu do 60 dni. Ewentualne braki w dokumentacji należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia otrzymania wyzwania pod rygorem odrzucenia wniosku. Na ewentualne postanowienie kończące postępowanie w sposób negatywny z przyczyn formalnych przysługiwać będzie zażalenie (gdy orzeczenie wyda ARP) albo wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (gdy decyzje podejmie minister).

Po merytorycznym rozpoznaniu sprawy wniosek może zostać uwzględniony albo oddalony w formie decyzji administracyjnej. W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia wskazuje się w akcie administracyjnym:

  • kwotę udzielonej pożyczki,
  • datę spłaty pożyczki,
  • przedmiot zabezpieczenia z określeniem jego wartości,
  • numer rachunku bankowego, na który nastąpić ma zwrot pożyczki.

Otrzymanie negatywnego rozstrzygnięcia będzie natomiast uprawniało do złożenia w terminie 30 dni wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (decyzja Ministra) albo odwołania (decyzja ARP). Jego rozpatrzenie przez organ II instancji nie powinno zająć więcej niż 60 dni. Jeśli decyzja w dalszym ciągu nie będzie korzystna dla przedsiębiorcy, otworzy się droga do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Pomoc na ratowanie – obowiązki przedsiębiorcy

Jako że pomoc ma być udzielana przedsiębiorcom na korzystnych warunkach, ustawa nałoży na nich pewne rygorystyczne obowiązki oraz sankcje za złamanie ustalonych zasad. Po pierwsze, pożyczkę trzeba wykorzystać zgodnie z jej przeznaczeniem pod rygorem natychmiastowego zwrotu wraz z odsetkami. Taka sama kara zostanie zastosowana, jeśli okaże się, że decyzję o udzieleniu wsparcia wydano w oparciu o nieprawdziwe dane pochodzące od przedsiębiorcy. Dalej, podmiot otrzymujący wsparcie objęty będzie zakazem korzystania z innego rodzaju pomocy publicznej w czasie korzystania z pożyczonego kapitału.

Ponadto przedsiębiorca obarczony zostanie obowiązkami sprawozdawczymi. W terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wsparcia albo zatwierdzenia tego wsparcia przez Komisję Europejską będzie musiał bowiem przedłożyć ministrowi właściwemu do spraw gospodarki:

  • uproszczony plan restrukturyzacji, jeżeli ubiega się o tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne (dotyczy tylko mikro, małego oraz średniego przedsiębiorcy) albo
  • plan restrukturyzacji, jeżeli ubiega się o pomoc na restrukturyzację, albo
  • plan likwidacji
    oraz
  • oświadczenie o planowanej spłacie pożyczki w terminie.
chevron-down
Copy link