Czy prawo zabrania pornografii?

28 października 2019
/

Zagadnienie legalności pornografii w polskim prawie wcale nie jest takie jasne. Co do zasady, nie jest ona zakazana. Każda osoba dorosła może ją nabywać i z niej korzystać. Jednak nie dotyczy to każdego rodzaju pornografii. Niektóre rodzaje treści pornograficznych są zabronione. O jakich treściach mowa?

Treści pornograficzne

Treści pornograficzne to treści, które zawierają przekaz dotyczący seksualnej sfery życia człowieka od strony czysto technicznej. Z uwypukleniem seksualnej funkcji narządów płciowych. Tworzone są z intencją wywołania podniecenia seksualnego u odbiorcy (wyrok Sądu Najwyższego z 23 listopada 2010 r., sygn. IV KK 173/10). Mogą one wystąpić zarówno w utrwalonej formie, (takiej jak np. film, zdjęcia, czasopisma, książki czy obrazy), jak i w postaci pokazu na żywo. Przedstawiają one czynności seksualne człowieka, zwłaszcza przez ukazywanie organów płciowych w ich funkcjach seksualnych. Zarówno w wymiarze niesprzecznym z ich biologicznym ukierunkowaniem, jak i czynności seksualne człowieka sprzeczne z przyjętymi w społeczeństwie wzorcami zachowań seksualnych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 9 lutego 2017 r., sygn. II AKa 294/16).

Miękka pornografia

Zgodnie z art. 202 § 1 ustawy Kodeks karny (dalej jako „kk”), kto publicznie prezentuje treści pornograficzne w taki sposób, że może to narzucić ich odbiór osobie, która tego sobie nie życzy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Przepis ten chroni wolność osób dorosłych (które ukończyły 18. rok życia) przed niechcianym kontaktem z treściami pornograficznymi. Chroni także przed ewentualnym doznawaniem uczucia wstydu seksualnego. Jednocześnie typ przestępstwa z art. 202 § 1 kk ukształtowano tak, że szanuje wolność woli każdego człowieka dorosłego do kontaktów z tzw. miękką pornografią. Nie zabrania ich. Nie pozwala również na narzucanie ich odbioru tym, którzy na to nie mają ochoty.

Przeczytaj również:
Czy doprowadzenie do uprawiania prostytucji jest karalne?

Istota czynu karalnego

Zachowaniem penalizowanym przez art. 202 § 1 kk jest publiczne prezentowanie treści pornograficznych w taki sposób, że może to narzucić ich odbiór osobie, która sobie tego nie życzy. Prezentowanie oznacza zaznajamianie przez pokazywanie lub przekazywanie werbalne określonych treści. Przykładem może być odtwarzanie filmów czy innych nośników obrazu lub dźwięku. Może być to także inscenizacja na żywo, pokazywanie zdjęć, rysunków, obrazów czy czytanie tekstów. Prezentacja charakteryzuje się tym, że polega na bezpośrednim przekazie określonych treści w formie gotowej do ich natychmiastowego odbioru przez inną osobę. Zachodzi zatem bez specjalnych starań (czynności) z jej strony.

Dla bytu przestępstwa z art. 202 § 1 kk niezbędne jest publiczne prezentowanie treści pornograficznych. Mowa o takim, które jest lub może być dostrzeżone przez bliżej nieoznaczoną liczbę osób lub oznaczoną, lecz większą liczbę. Publicznym prezentowaniem treści pornograficznych będzie zatem przykładowo wystawienie ich na widok publiczny w formie plakatu. Może mieć to miejsce na ustawionym w przestrzeni publicznej telebimie czy na wystawie sklepu.

Pornografia z udziałem małoletniego

Zgodnie z art. 202 § 3 kk, kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, przechowuje lub posiada albo rozpowszechnia lub prezentuje treści pornograficzne z udziałem małoletniego albo treści pornograficzne związane z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12. Karane są zatem wszystkie możliwe zachowania dotyczące tzw. twardej pornografii, które mogą być podejmowane w celu jej rozpowszechniania. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy, dla przyjęcia odpowiedzialności karnej za rozpowszechnianie pornografii dziecięcej w sieci internetowej nie ma znaczenia to, jaka konkretnie liczba innych użytkowników zapoznała się z treścią takich plików. Nie jest ważne, czy tę liczbę można uznać za znaczną. Liczy się to, że sposób pobierania plików pornograficznych oraz ich udostępniania za pomocą odpowiedniego programu dawał możliwość zapoznania się z nimi nieoznaczonej liczbie osób (postanowienie Sądu Najwyższego z 1 września 2010 r., sygn. V KK 43/10).

Przeczytaj również:
Pedofilia i child grooming - prawnokarne aspekty

Pornografia małoletnich bez rozpowszechniania? Również zakazana

Przestępstwo z art. 202 § 4 kk jest uprzywilejowaną odmianą jednego z zachowań ujętych w art. 202 § 3 kk. Z uwagi na fakt, że nie jest podejmowane w określonym z góry celu rozpowszechniania. Zgodnie z tym przepisem, kto utrwala treści pornograficzne z udziałem małoletniego, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. Utrwalanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego to zapis, rejestrowanie lub inne dokumentowanie uczestnictwa osoby małoletniej w czynnościach seksualnych. Cechą charakterystyczną przestępstwa, o którym mowa w art. 202 § 4 kk jest to, że utrwalanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego nie jest dokonywane w celu rozpowszechniania (jak to ma miejsce w wypadku typu przestępstwa z art. 202 § 3 kk). Dzieje się to natomiast na własny użytek albo dla określonego, wąskiego grona osób.

Odbiorcy dziecięcej pornografii

Ponadto karalne jest także przechowywanie, posiadanie lub uzyskiwanie dostępu do treści pornograficznych z udziałem małoletniego. Sprawca taki podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 202 § 4a kk). Przepis ten penalizuje trzy naganne czynności wykonawcze związane z pornografią dziecięcą. Są nimi: przechowywanie, posiadanie lub uzyskiwanie dostępu do treści pornograficznych z udziałem małoletniego. Dotyczy on treści pornograficznych z udziałem osób w wieku poniżej lat 18.

Natomiast zgodnie z art. 202 § 4b, kto produkuje, rozpowszechnia, prezentuje, przechowuje lub posiada treści pornograficzne przedstawiające wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Przestępstwo to dotyczy tzw. pozorowanej pornografii dziecięcej. Czynem zabronionym jest tu produkowanie, rozpowszechnianie, prezentowanie, przechowywanie lub posiadanie treści pornograficznych. Takich, które przedstawiają wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej.

Artykuł 202 § 4c kk przewiduje natomiast karalność uczestniczenia w prezentacji dziecięcej pornografii w celu zaspokojenia seksualnego. Odnosi się to do treści pornograficznych z udziałem osób w wieku poniżej lat 18.