Postępowanie przyspieszone w sprawach karnych

14 listopada 2019
hello world!

Postępowanie przyspieszone to jeden z trzech trybów szczególnych postępowania karnego. Ma ono doprowadzić do możliwie szybkiego skazania sprawcy. W postępowaniu tym stosuje się przepisy o postępowaniu zwyczajnym z kilkoma wyjątkami.

Sprawy rozpatrywane w trybie przyspieszonym

Zgodnie z art. 517b § 1 ustawy Kodeks postępowania karnego (dalej jako „kpk”), w postępowaniu przyspieszonym mogą być rozpoznawane sprawy, w których prowadzi się dochodzenie, jeżeli sprawca został ujęty na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa lub bezpośrednio potem, zatrzymany oraz w ciągu 48 godzin doprowadzony przez Policję i przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym. Co istotne, postępowanie to toczy się w trybie publicznoskargowym także o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego. Jeżeli miały one charakter chuligański (art. 517b § 2 kpk).

Przymusowe doprowadzenie – czy zawsze?

Zgodnie z art. 517b § 2a kpk, istnieje możliwość odstąpienia od przymusowego doprowadzenia do sądu sprawcy, jeżeli zostanie zapewnione jego uczestnictwo we wszystkich czynnościach sądowych, w których ma on prawo uczestniczyć, w szczególności złożenie przez niego wyjaśnień, przy użyciu urządzeń technicznych, umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W takim wypadku złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy jest równoznaczne z przekazaniem sprawcy do dyspozycji sądu. Jeżeli w sytuacji tej został ustanowiony obrońca, uczestniczy on w czynnościach sądowych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na odległość, w miejscu przebywania sprawcy (art. 517b § 2c kpk).

Co więcej, art. 517b § 3 kpk pozwala na odstąpienie od zatrzymania i przymusowego doprowadzenia do sądu sprawcy lub zwolnienia zatrzymanego, zobowiązując go do stawienia się w sądzie w wyznaczonym miejscu i czasie, w okresie nieprzekraczającym 72 godzin od chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w ręce Policji, ze skutkiem wezwania. Wniosek o rozpoznanie sprawy przekazuje się w takim wypadku sądowi wraz z materiałem dowodowym. Musi to nastąpić w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w ręce Policji. Co istotne, w stosunku do sprawcy występku o charakterze chuligańskim przepis ten może być stosowany tylko wyjątkowo. Ma to miejsce wtedy, gdy z okoliczności wynika, że sprawca stawi się w sądzie w wyznaczonym miejscu i czasie. Istnieje też pewność, że nie będzie utrudniał postępowania w inny sposób (art. 517b § 4 kpk).

Przeczytaj również:
Zatrzymanie procesowe

Wniosek Policji o rozpoznanie sprawy

W razie istnienia podstaw do wystąpienia z wnioskiem o rozpoznanie sprawy, Policja sporządza taki wniosek i przekazuje go do sądu wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Policja ma również obowiązek zawiadomić o tym niezwłocznie prokuratora. Wniosek ten zastępuje akt oskarżenia (art. 517d § 1 kpk). Jeżeli zachodzą warunki do wystąpienia z wnioskiem o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy, lub gdy podejrzany złożył wniosek o wydanie wyroku skazującego bez postępowania dowodowego, Policja przedstawia go do rozpoznanie sprawy prokuratorowi do zatwierdzenia (art.  517d § 2 kpk). Prokurator może odmówić zatwierdzenia wniosku, podejmując decyzję co do dalszego toku sprawy. Natomiast zatwierdzając otrzymany wniosek, może sam dołączyć do niego wniosek o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy albo wystąpić z wnioskiem o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy.

Postępowanie przyspieszone a zwykłe

Zgodnie z art. 517c § 1 kpk, dochodzenie można ograniczyć do przesłuchania osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego oraz zabezpieczenia dowodów w niezbędnym zakresie.

Co istotne, sąd przystępuje niezwłocznie do rozpoznania sprawy. W przypadku postępowania przyspieszonego nie stosuje się bowiem przesłanek skierowania sprawy na posiedzenie, art. 339 § 1 pkt 1 i 2 kpk oraz art. 353 kpk (zawiadomienie o terminie rozprawy i wezwanie na rozprawę). Postępowanie przyspieszone prowadzi się również w razie potrzeby przerwania rozprawy. Łączny czas zarządzonych przerw nie może przekroczyć 14 dni (art. 517f § 1 kpk). W razie zarządzenia przerwy sąd rozstrzyga w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego.

Przesłanki rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym

Sąd przed rozprawą główną lub w jej toku może stwierdzić, że sprawa nie podlega rozpoznaniu w trybie przyspieszonym. W takim wypadku rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego. Następnie przekazuje sprawę prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych. Zachodzi również konieczność zawiadomienia o tym pokrzywdzonego (art. 517g § 1 kpk). Inaczej jest natomiast, jeżeli sąd stwierdzi, że sprawy nie można rozpoznać w postępowaniu przyspieszonym z zachowaniem dopuszczalnego czasu przerw w rozprawie. Wówczas rozpoznaje ją w dalszym ciągu w trybie zwyczajnym. Jeżeli jednak sąd stwierdzi niemożność zachowania łącznego czasu przerw, określonego w art. 517f § 1 kpk, już przed rozprawą, rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego i przekazuje sprawę prokuratorowi do przeprowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych, zawiadamiając o tym pokrzywdzonego.

Przekazanie sprawy prokuratorowi

Zgodnie z art. 517g § 2 kpk, jeżeli na podstawie okoliczności ujawnionych po rozpoczęciu przewodu sądowego sąd stwierdzi, że zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego, zaś dokonanie niezbędnych czynności w postępowaniu sądowym powodowałoby znaczne trudności, przekazuje sprawę prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego.

Natomiast jeśli sąd przewiduje możliwość wymierzenia kary powyżej 2 lat pozbawienia wolności, rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego. Następnie przekazuje sprawę prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych. Co istotne, w tej sytuacji sędzia, który brał udział w wydaniu postanowienia, jest z mocy prawa wyłączony od dalszego udziału w sprawie (art. 517g § 3 kpk).

W razie skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania sąd, po wysłuchaniu stron, rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego (art. 517g § 4 kpk).

Dyżury adwokatów i radców prawnych

Zgodnie z art. 517j § 1 kpk, w celu umożliwienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu przyspieszonym ustanawia się obowiązek pełnienia przez adwokatów i radców prawnych dyżurów w czasie i miejscu ustalonym w odrębnych przepisach.

Przeczytaj również:
Obrońca, pełnomocnik i przedstawiciel ustawowy – czym się różnią?

 

chevron-down
Copy link