Pracodawca nie wydał świadectwa pracy – co dalej?

28 stycznia 2020
hello world!

Każdorazowe zakończenie współpracy między pracodawcą a pracownikiem (zarówno rozwiązanie umowy o pracę, jak i jej wygaśnięcie) niesie ze sobą dodatkowe, formalne obowiązki, które musi spełnić pracodawca. Jednym z nich jest wystawienie świadectwa pracy. Co zrobić, gdy pracodawca nie wydał tego dokumentu?

Termin na wydanie świadectwa pracy

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy Kodeks pracy (dalej jako „kp”), w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy w dniu, w którym następuje ustanie stosunku pracy. Jeżeli nie zamierza nawiązać z nim kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy. Jeżeli z przyczyn obiektywnych wydanie świadectwa pracy pracownikowi albo osobie przez niego upoważnionej w tym terminie nie jest możliwe, pracodawca w ciągu 7 dni od dnia upływu tego terminu przesyła świadectwo pracy pracownikowi lub tej osobie za pośrednictwem operatora pocztowego albo doręcza je w inny sposób. Świadectwo pracy dotyczy okresu lub okresów zatrudnienia, za które dotychczas nie wydano świadectwa pracy.

Świadectwo pracy na wniosek

W przypadku nawiązania z tym samym pracownikiem kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy wyłącznie na jego wniosek, złożony w postaci papierowej lub elektronicznej. Wniosek może być złożony w każdym czasie i może dotyczyć wydania świadectwa pracy dotyczącego poprzedniego okresu zatrudnienia albo wszystkich okresów zatrudnienia, za które dotychczas nie wydano świadectwa pracy (art. 97 § 1 (1) kp). W takim przypadku pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy w ciągu 7 dni od dnia złożenia wniosku. Co istotne, wydanie świadectwa pracy nie może być uzależnione od uprzedniego rozliczenia się pracownika z pracodawcą.

Co powinno zawierać świadectwo pracy?

Zgodnie z art. 97 § 2 kp w świadectwie pracy należy podać informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy. Muszą się w nim znaleźć także inne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Ponadto w świadectwie pracy zamieszcza się wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia za pracę w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Na żądanie pracownika w świadectwie pracy należy podać także informację o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach.

Sprostowanie świadectwa pracy

Pracownik może w ciągu 14 dni od otrzymania świadectwa pracy wystąpić z wnioskiem do pracodawcy o sprostowanie świadectwa pracy. W razie nieuwzględnienia wniosku pracownikowi przysługuje, w ciągu 14 dni od zawiadomienia o odmowie sprostowania świadectwa pracy, prawo wystąpienia z żądaniem jego sprostowania do sądu pracy. W przypadku niezawiadomienia przez pracodawcę o odmowie sprostowania świadectwa pracy, żądanie sprostowania świadectwa pracy wnosi się do sądu pracy. Co więcej, jeżeli z orzeczenia sądu pracy wynika, że rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy nastąpiło z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu w tym trybie umów o pracę, pracodawca jest obowiązany zamieścić w świadectwie pracy informację, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę (art. 97 § 3 kp).

Co gdy pracownik nie otrzyma świadectwa pracy?

Zgodnie z art. 97(1) § 1 kp, w przypadku niewydania przez pracodawcę świadectwa pracy pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z żądaniem zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy. Oznacza to, że prawomocny wyrok zobowiązujący pracodawcę do wydania świadectwa pracy ma zastąpić to świadectwo. Jeżeli pracodawca nie istnieje albo z innych przyczyn wytoczenie przeciwko niemu powództwa o zobowiązanie pracodawcy do wydania świadectwa pracy jest niemożliwe, pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z żądaniem ustalenia uprawnienia do otrzymania świadectwa pracy (art. 97(1) § 2 kp).

Istota tego rozwiązania polega na możliwości uzyskania (na wniosek w postępowaniu nieprocesowym) prawomocnego postanowienia sądu ustalającego uprawnienie do otrzymania świadectwa pracy, które ma zastąpić to świadectwo. Z żądaniem zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy oraz ustalenia uprawnienia do otrzymania świadectwa pracy, pracownik może wystąpić w każdym czasie przed upływem terminu przedawnienia. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, w sytuacji, gdy pracodawca nie wyda pracownikowi świadectwa pracy, może zostać ukarany karą grzywny za wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Grzywna może wynieść od 1.000,00 zł do 30.000,00 zł.

Roszczenie o naprawienie szkody

Co więcej, na podstawie przepisów art. 99 kp pracownikowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni.

Warto jednak wskazać, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 10 listopada 1978 r. (sygn. akt I PRN 107/78), odszkodowanie z powodu niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy przysługuje pracownikowi tylko wówczas, gdy nie mógł uzyskać z tego powodu nowego zatrudnienia, pomimo podejmowanych w tym kierunku starań. Co sam powinien udowodnić.

Przepis art. 99 kp nie wyczerpuje jednak odpowiedzialności pracodawcy za szkodę spowodowaną niewydaniem w terminie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 13 października 2004 r. (sygn. akt II PK 36/04), pracownik może (na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 kp) dochodzić od pracodawcy naprawienia szkody innej niż utrata zarobków w związku z pozostawaniem bez pracy.

chevron-down
Copy link