Premia w umowie o pracę

29 grudnia 2020
hello world!

Warunki nabywania premii, jako jednego z elementów wynagrodzenia pracowników, powinny być szczegółowo określone. Planując więc wprowadzenie dodatkowego wynagrodzenia, pracodawca powinien sprecyzować konkretne warunki, na jakich będzie przyznawana premia uznaniowa. Ich spełnienie uprawniałoby do uzyskania świadczenia w postaci premii. Pracodawca może też wyraźnie zaznaczyć swoją swobodę w przyznawaniu pracownikowi takich świadczeń i wypłacać nagrody według swojego uznania. 

Przeczytaj również: Składniki wynagrodzenia za pracę

Premia uznaniowa w umowie o pracę – czym jest premia?

Premia uznaniowa to dodatkowy element wynagrodzenia. Pracodawcy decydują się na jej wprowadzenie jako element systemu motywacyjnego pracowników i nagrodę za osiąganie dobrych wyników w pracy. Należy jednak pamiętać, że premia uznaniowa nie ma charakteru stałego, a decyzja o jej przyznaniu zawsze leży po stronie pracodawcy. Nie ma regulacji prawnych dotyczących kwestii przyznawania premii uznaniowej.

Premia a nagroda

W praktyce premię i nagrodę często uznaje się za świadczenia tożsame. Jednak zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa mają one zupełnie inny charakter. Premia jest bowiem zmiennym składnikiem wynagrodzenia, do którego pracownik nabywa prawo w przypadku spełnienia wymogów określonych w wewnętrznych przepisach pracodawcy. Natomiast nagroda stanowi świadczenie przyznawane wyłącznie według uznania pracodawcy, a pracownikowi nie przysługuje roszczenie o jej wypłatę.

Decydującym kryterium pozwalającym na rozróżnienie premii i nagrody jest to, czy w obowiązujących u danego pracodawcy zasadach wynagradzania lub w umowie z pracownikiem wskazano konkretne i możliwe do zweryfikowania obiektywne przesłanki nabycia prawa do świadczenia w postaci premii. W doktrynie prawa pracy przyjmuje się, że premia uznaniowa, którą pracownik otrzymuje jedynie na podstawie swobodnej oceny pracodawcy, jest w istocie rodzajem nagrody. Mówimy zatem o świadczeniu nieroszczeniowym, którego, co do zasady, pracownik nie może żądać od pracodawcy. Takie stanowisko Sąd Najwyższy przedstawił w wyroku z 30 marca 1977 r., sygn. I PRN 26/77.

Komu przyznawana jest premia uznaniowa?

Pracodawca może przyznać premię uznaniową zarówno jednemu pracownikowi, jak i grupie pracowników. Jeśli stwierdzi, że wykonywana przez nich praca zasługuje na wyróżnienie. By tak się stało, musimy mieć do czynienia ze spełnieniem przesłanek uzyskania premii uznaniowej zawartych w umowie o pracę lub innym dokumencie wewnętrznym pracodawcy. Istotne jest jednak, aby pracodawca każdorazowo przedstawiał osobie premiowanej uzasadnienie otrzymanej premii, a także informację o wysokości świadczenia.

Pracodawca ma swobodę przy określaniu zasad przyznawania premii. Jedyne ograniczenia wynikają tylko z obowiązujących przepisów prawa pracy, a więc przede wszystkim zasady równego traktowania i zakazu dyskryminacji. Natomiast – jak wspomniano powyżej – nagroda stanowi świadczenie pieniężne dla pracownika całkowicie uzależnione od swobodnego uznania pracodawcy. Nie wymaga się zatem jego dokładnego określenia. Przykładowo, w regulaminie wynagradzania można wskazać, iż „pracodawca może przyznać pracownikowi nagrodę, której wysokość jest każdorazowo uzależniona od decyzji pracodawcy”.

Przeczytaj również: Premia uznaniowa mniej uznaniowa niż kiedyś

Premia uznaniowa w umowie o pracę

Zapisy dotyczące premii uznaniowych mogą znaleźć się w aktach wewnętrznych pracodawcy (np. w regulaminie wynagradzania lub premiowania) albo w umowie o pracę. Ograniczenie takich zapisów jedynie do wskazania możliwości przyznania tego typu składnika wynagrodzenia zabezpiecza pracodawcę przed koniecznością zmiany warunków wynagradzania pracowników wynikających z umów o pracę w przypadku podjęcia decyzji o rezygnacji wypłacania premii uznaniowej. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2018 r. (sygn. II PK 130/17) (…) premia (…) nie jest uregulowana w Kodeksie pracy i jej wypłata jako części wynagrodzenia za pracę musi wynikać z innych przepisów prawa, układów zbiorowych pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę. Dopiero analiza tych przepisów lub postanowień pozwala na ustalenie, czy pracownik nabył prawo do premii i w jakiej wysokości.

Opodatkowanie premii uznaniowej

Obowiązkiem pracodawcy jest naliczanie i odprowadzanie zaliczek na podatek dochodowy oraz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od wypłaconego pracownikowi wynagrodzenia. Wszelkie premie i nagrody przyznane pracownikowi stanowią dla niego przychód ze stosunku pracy. Oznacza to, że od takiego świadczenia należy naliczyć i odprowadzić składki ZUS. Oprócz tego trzeba potrącić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Premia uznaniowa stanowi bowiem przychód pracownika wynikający ze stosunku pracy. Co do zasady podlega on uwzględnieniu wraz z pozostałymi przychodami uzyskanymi z danego źródła. W związku z tym pracodawca ma obowiązek pobrać zaliczkę na podatek dochodowy od premii dochodowej zgodnie z odpowiednimi przepisami (art. 32 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 z późn. zm.).

chevron-down
Copy link