Prosta spółka akcyjna

22 maja 2020
hello world!

Prosta spółka akcyjna miała zacząć funkcjonować od 1 marca 2020 roku. Nastąpiła jednak pewna zmiana i termin został przesunięty o rok. Nowa forma prawna ma ułatwić rozwój start-upów poprzez uproszczenie i elektronizację procedur, również w zakresie ich rejestracji.

Ogromne nadzieje budzi zwłaszcza kwestia uregulowania kapitału zakładowego, która pomoże każdemu uniknąć wielu obecnie występujących trudności. Zaletą jest elastyczność i niskie wymogi dotyczące zakładania spółki. Minimalny kapitał zakładowy ustalono na kwotę 1 zł! Dodatkowo jest możliwość obejmowania akcji w zamian za świadczenie pracy lub usług na rzecz spółki. Ponadto wprowadzono błyskawiczną 24-godzinną ścieżkę rejestracji online. Niestety wprowadzenie do obrotu gospodarczego prostej spółki akcyjnej przesunięto aż o rok.

Dla kogo jest prosta spółka akcyjna?

Prosta spółka akcyjna powstała z myślą o start-upach. Jeżeli zależy ci na szybkim założeniu spółki i rozpoczęciu działalności na polskim rynku, rozważ ten nowy rodzaj spółki kapitałowej.

Start-up to innowacyjne przedsiębiorstwo, które dopiero poszukuje optymalnego modelu biznesowego. Charakterystyczne jest tutaj tworzenie i wdrażanie nowych produktów, które często usprawniają działanie już stosowanych rozwiązań. Z uwagi na niepewność, jaka nieodłącznie wiąże się ze start-upami, osoby mające pomysł na nowy produkt lub usługę zakładają spółki.

Od 1 marca 2021 roku, obok spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej, dla przedsiębiorców dostępna będzie prosta spółka akcyjna. Zgodnie z założeniami ma ona mieć cechy zarówno spółki z o.o., jak i akcyjnej. Wyróżniać będzie ją minimum formalności oraz elektronizacja procedur. Spółka ta to odpowiedź na potrzeby start-upów, które w pełni czerpią z nowoczesnej technologii, ale borykają się z dużymi trudnościami dotyczącymi kwestii formalnych.  Nowa forma jest dedykowana przede wszystkim start-upom. Ustawodawca nie wprowadził jednak żadnych ograniczeń sektorowych. Od 1 marca 2021 roku z nowej spółki kapitałowej będzie mógł skorzystać każdy przedsiębiorca, któremu zależy na oferowanych w jej ramach możliwościach.

Uproszczona forma obniża wymogi kapitałowe dla spółki i pozwala na rozwój przedsięwzięć opartych na innowacjach. Typowy cykl rozwoju charakteryzuje się niskimi przychodami na początku przedsięwzięcia oraz stosunkowo niskokosztową fazą „rozruchu”. Później zazwyczaj następuje faza ekspansji, do przeprowadzenia której spółka potrzebuje finansowania. Pierwszy cykl stosunkowo powolnego rozwoju przychodów przedsięwzięcia zazwyczaj zamyka się w okresie trzech do czterech lat od rozpoczęcia działalności, a następnie pojawia się gwałtowny ich przyrost.

Niestety tylko ok. 1-2 na 10 start-upów osiąga sukces. Zatem istotne jest uwzględnienie ryzyka niepowodzenia i ułatwiania ewentualnego przyspieszenia procesu likwidacji spółki lub motywowania do podejmowania przez przedsiębiorców decyzji kierunkowych, dotyczących dalszego jej istnienia. Konsekwentnie ułatwiłoby to „oczyszczanie” rejestru przedsiębiorców z podmiotów nieprowadzących działalności. Ograniczy to trudności w nawiązywaniu współpracy pomiędzy inwentorami a inwestorami. Z pewnością dojdzie do rozwoju polskiego potencjału naukowo-badawczego. Nowa regulacja posłuży zatrzymaniu większej liczby start-upów w kraju, dzięki stworzeniu otoczenia prawnego bardziej przyjaznego i zrozumiałego dla zagranicznych inwestorów i mentorów.

Jak założyć prostą spółkę akcyjną?

Standardową formą umowy spółki będzie akt notarialny. Ustawodawca przewidział jednak również możliwość rejestracji elektronicznej, także w przypadku wniesienia wkładów niepieniężnych. Co więcej, wkładem może być również praca lub świadczenie usług. Projekt ustawy zmieniającej KSH w celu zawiązania spółki nie nakłada na akcjonariuszy obowiązku wniesienia wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego.

Różnice między prostą spółką akcyjną a spółką z o.o. i spółką akcyjną są widoczne na wielu płaszczyznach. Może ona zostać założona, zarówno przez jedną, jak i kilka osób (akcjonariuszy).

Umowę możesz zawrzeć:

  • elektronicznie – wystarczy wypełnienie formularza dostępnego w systemie teleinformatycznym (na portalu S24). W ten sposób założysz szybko spółkę – potrwa to maksymalnie 24 godziny, ale wówczas akcje pokryte powinny być wyłącznie wkładem pieniężnym;
  • w formie aktu notarialnego – jest to forma niezbędna w przypadku wkładów niepieniężnych; jeżeli akcjonariusze wniosą wkłady niepieniężne w postaci świadczenia pracy lub usług, to w umowie niezbędne jest określenie rodzaju i czasu ich świadczenia.

Nie obowiązuje zasada surowości statutu. Oznacza to zatem, że w umowie – poza wymaganymi elementami – mogą znaleźć się również inne zapisy. W odróżnieniu od spółki z o.o. i akcyjnej, nie trzeba wnosić przed rejestracją wkładów ponad minimalną wysokość kapitału akcyjnego.

Powstanie prostej spółki kapitałowej wymaga również uzyskania wpisu do KRS. Wniosek składa się do sądu rejestrowego właściwego ze względu na siedzibę spółki. Członkowie zarządu lub rada dyrektorów będzie ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Ustawodawca wprowadził w tej kwestii rozwiązania analogiczne do funkcjonujących w odniesieniu do spółki z o.o. – odpowiedzialność solidarna za zobowiązania będzie miała miejsce, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

Kapitał zakładowy w wysokości złotówki

Różnicę między funkcjonującymi już spółkami z o.o. i "zwykłą" spółką akcyjną a prostą spółką akcyjną zauważysz w strukturze majątkowej. W przypadku spółki z o.o. minimalny kapitał zakładowy wynosi 5 000 zł, a dla spółki akcyjnej – 100 000 zł. Natomiast minimalny kapitał akcyjny prostej spółki akcyjnej to tylko 1 zł! Zmiana wysokości kapitału nie wymaga zmiany umowy spółki. Dopuszcza każde wkłady tzw. akcje beznominałowe – zarówno pieniężne, jak i w postaci świadczenia pracy lub usług. W przypadku start-upów wiedza know-how jest niezwykle cenna i kluczowa. To często najważniejszy kapitał pomysłodawców, którzy swoje pomysły mogą zrealizować wyłącznie przy użyciu środków pieniężnych wyłożonych przez inwestorów. Niski kapitał to odpowiedź na potrzeby pomysłodawców oraz stworzenie na polskim rynku warunków do rozwoju start-upów. Nowa spółka ma zapobiec „uciekaniu” nowych firm za granicę, gdzie brak kapitału już od dawna nie jest przeszkodą w prowadzeniu działalności i pozyskiwaniu środków na dalszy rozwój, prowadzenie badań i tworzenie innowacyjnych produktów.

Spółki bez minimalnego kapitału lub z kapitałem symbolicznym są znane na rynku europejskim. Funkcjonują one np. w Wielkiej Brytanii w postaci LTD (sp. z o.o.) bez kapitału zakładowego. W Holandii, jako B.V (sp. z o.o.) bez kapitału zakładowego. We Francji ,,SAS'', czyli uproszczona spółka akcyjna oraz ,,SARL'' – sp. z o.o. z kapitałem zakładowym w wysokości 1 euro. W Niemczech, jako UG – taki podtyp sp. z o.o. z kapitałem zakładowym w wysokości 1 euro. Natomiast w Czechach, jako SRO (sp. z o.o.) z kapitałem zakładowym w wysokości 1 korony czeskiej.

Prosta spółka akcyjna - struktura

Co z akcjami?

Akcje będą miały formę zdematerializowaną, tj. nie będą miały formy dokumentu oraz nie będą miały wartości nominalnej. Ułatwione będzie również zbywanie akcji. Projekt przewiduje w tym zakresie dużą elastyczność np. poprzez to, że wystąpi jedynie forma dokumentowa dla zbycia lub rozporządzenia akcjami. Aby chronić interes wierzycieli, w przypadku prostej spółki akcyjnej ustanowione zostały rygorystyczne zasady dokonywania wypłat na rzecz akcjonariuszy. Środki z wniesionych wkładów mogą być wypłacone, ale jednym z warunków jest to, by zrealizowane wypłaty nie doprowadziły do niewypłacalności spółki i tym samym pokrzywdzenia wierzycieli.

Każda prosta spółka akcyjna będzie musiała prowadzić rejestr akcjonariuszy. Wszystkie akcje będą rejestrowane w rejestrze akcjonariuszy prowadzonym w formie elektronicznej przez jeden z upoważnionych do tego podmiotów, np. Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A., banki powiernicze i prowadzące działalność maklerską czy kancelarie notarialne. Rozwiązanie to podyktowane jest z jednej strony chęcią zminimalizowania kosztów, a z drugiej strony ochroną akcjonariuszy (przez wpisy dokonane w rejestrze jest ich zidentyfikowanie). Zbycie akcji musi odbyć się w formie dokumentowej, przy czym dopuszczone jest zbycie akcji drogą mailową.

Niektóre akcje mogą być uprzywilejowane co do głosu lub dywidendy. W prostej spółce akcyjnej może dojść do emisji nowych akcji. Wówczas każdemu z akcjonariuszy przysługuje ustawowe prawo poboru. Mają prawo pierwszeństwa w objęciu nowych akcji! Wybrani akcjonariusze mogą też mieć przyznane indywidualne uprawnienia. Do takich należą m.in. prawo powoływania i odwoływania członków zarządu lub rady nadzorczej. Akcjonariusze mają także prawo żądać informacji dotyczących spółki. Każdy z akcjonariuszy ma prawo do ustąpienia ze spółki, gdy ich interesy zostaną naruszone (przez spółkę lub pozostałych akcjonariuszy). Osoby, które posiadają ponad 50 proc. akcji, mogą wystąpić do sądu, by ten wyłączył ze spółki akcjonariusza mniejszościowego. Z tego prawa akcjonariusze będą mogli skorzystać, gdy – w ich ocenie – doszło do konieczności jego wykluczenia. Prostą spółkę akcyjną powołują najczęściej osoby, które dobrze znają się na gruncie zawodowym czy osobistym. Ich relacje z kolei mogą zarówno pozytywnie, jak i negatywnie przekładać się na funkcjonowanie spółki.

Akcje uprzywilejowane:

  • co do głosu,
  • akcje założycielskie,
  • co do podziału majątku (przy likwidacji spółki),
  • co do dywidendy.

Prosta spółka akcyjna a ochrona wierzycieli

Możesz dokonywać wypłat na rzecz akcjonariuszy. Żadna z wypłat dokonywanych na rzecz akcjonariusza nie może zagrażać wypłacalności spółki. Obowiązuje rozwiązanie, zgodnie z którym w spółce należy stworzyć rezerwę na pokrycie strat. Ma ona postać odpisu 8% z zysku za dany rok obrotowy. Wprowadzono odpowiedzialność akcjonariusza przy wypłacie z kapitału akcyjnego z naruszeniem prawa. Przepisy zostały tak skonstruowane, żeby chronić wierzycieli. Jeżeli likwidacja prostej spółki akcyjnej odbywa się w sposób uproszczony (przejęcie całego majątku przez akcjonariusza), to wierzyciele mają prawo sprzeciwu – wnoszą je do sądu.

Organy prostej spółki akcyjnej

Dalszym ułatwieniem będzie uproszczenie struktury organizacyjnej prostej spółki akcyjnej w stosunku do standardowej spółki akcyjnej. Nie będzie obowiązku powoływania rady nadzorczej, a obowiązkowym organem będzie zarząd albo rada dyrektorów (nie licząc walnego zgromadzenia). Rada dyrektorów tym różni się od zarządu, że spełnia nie tylko kompetencje w zakresie prowadzenia spraw spółki i reprezentacji, ale również łączy w sobie kompetencje nadzorcze. W ramach rady dyrektorów będzie można powołać dyrektorów wykonawczych (funkcje zarządcze) i niewykonawczych (funkcje nadzorcze). Istnieje również możliwość powołania zarządu i rady nadzorczej albo poprzestanie jedynie na powołaniu samego zarządu.

Zgodnie z kodeksem spółek handlowych możliwy jest wybór między powołaniem:

  • zarządu jedno- lub wieloosobowego (z możliwością ustanowienia rady nadzorczej – nie jest to obowiązek) – model dualistyczny;
  • rady dyrektorów – model monistyczny (rada przejmuje wszystkie kompetencje, czyli zarządcze i nadzorcze, istnieje możliwość powołania dyrektorów zarówno wykonawczych, jak i niewykonawczych).

Powołanie rady dyrektorów jest szczególnie korzystne z punktu widzenia start-upów. Gdy liczy się szybkie podejmowanie decyzji, dyrektorzy mogą je podjąć niezwłocznie po zapoznaniu się ze sprawą – nie jest konieczne zwoływania posiedzenia, na której rada nadzorcza przychyli się do decyzji zarządu. Taka konstrukcja przepisów ma odpowiadać na potrzeby akcjonariuszy. Mimo że zarząd działa kolegialnie, to istnieje też możliwość – przy pomocy zapisów umowy spółki – podzielenia się członków zarządu między sobą poszczególnymi płaszczyznami jej funkcjonowania. Dla sprawnego działania firmy ma też znaczenie możliwość szerokiego wykorzystania komunikacji elektronicznej, choćby przy odbywaniu zgromadzeń akcjonariuszy. Obrady możesz prowadzić w formie wideokonferencji – jedynym wymogiem jest zapisanie tego sposobu komunikowania się w umowie spółki.

Prosta spółka akcyjna - organy

Prosta spółka akcyjna - szybkie przekształcenie i likwidacja

Likwidacja

Większość start-upów nie osiąga sukcesu, pomimo pozyskania środków na realizację projektu i świetnego pomysłu. W takich sytuacjach konieczna okazuje się niestety likwidacja spółki. Ogłoszenie o otwarciu likwidacji ma nastąpić tylko raz wraz z wezwaniem wierzycieli spółki do zgłoszenia ich wierzytelności w terminie sześciu miesięcy od tej daty. Podziału majątku spółki będziesz mógł dokonać po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli.

Prosta spółka akcyjna może zostać rozwiązana, gdy wystąpią m.in. przyczyny przewidziane w umowie spółki lub konieczne okaże się ogłoszenie jej upadłości. Rozwiązanie może odbyć się na jeden z dwóch sposobów np.  likwidację,  tzw. „uproszczone” rozwiązanie spółki. W przypadku likwidacji procedura została opracowana w oparciu o rozwiązania funkcjonujące przy spółce akcyjnej. Likwidatorzy spółki (członkowie zarządu lub rada dyrektorów) mają za zadanie reprezentować spółkę i tym samym prowadzić wszelkie jej sprawy, w tym przede wszystkim ściągnąć wierzytelności jej przysługujące.

Przekształcenie

Drugim sposobem rozwiązania prostej spółki akcyjnej jest nowość, która nie funkcjonuje w przypadku SA i sp. z o.o.! Sposób ten sprowadza się do przejęcia majątku przez oznaczonego akcjonariusza. Jest to możliwe wówczas, gdy walne zgromadzenie podejmie uchwałę większością 3/4 głosów przy obecności akcjonariuszy posiadających co najmniej 1/2 ogólnej liczby akcji oraz gdy sąd rejestrowy zgodzi się na takie rozwiązanie. Zgoda wymagana przez sąd rejestrowy ma zapobiec sytuacji, w której pokrzywdzony zostanie wierzyciel (lub wierzyciele) spółki. Równie łatwe jest też łączenie i przekształcanie prostych spółek akcyjnych. Może zostać przekształcona m.in. w spółkę partnerską, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjną. Ta zasada działa również w drugą stronę – także spółkę handlową można przekształcić w prostą spółkę akcyjną.

Prosta spółka akcyjna - zalety

Prosta spółka akcyjna ma łączyć cechy spółki z o.o. (stosunkowo proste i mało kosztowne założenie, funkcjonowanie i likwidacja spółki) z zaletami spółki akcyjnej.

Główne cechy prostej spółki akcyjnej to:

  • atrakcyjna forma prawna dla start-upów,
  • brak barier wejścia (tylko 1 zł kapitału na start),
  • szybka i łatwa rejestracja spółki online za pomocą formularza już w 24 godziny,
  • uproszczenia i elektronizacja procedur w spółce (np. podejmowanie uchwał za pomocą poczty elektronicznej lub w czasie wideokonferencji),
  • duża swoboda i elastyczność w określaniu rodzajów akcji i zasad działania spółki,
  • maksymalnie wykorzystany kapitał ludzki (w tym akcje za pracę i usługi),
  • łatwiejsze dysponowanie środkami spółki – brak „zamrożonego” kapitału zakładowego, ale zarazem obowiązek dbania o wypłacalność spółki i inne środki, które zapewniają ochronę jej wierzycielom,
  • uproszczony elektroniczny rejestr akcjonariuszy, prowadzony np. przez firmę inwestycyjną albo notariusza,
  • wykorzystanie blockchainu do prowadzenia rejestru, otwierając się na najnowocześniejsze technologie,
  • nie ma statusu spółki publicznej i związanych z tym restrykcyjnych obowiązków – akcje nie będą notowane na giełdzie,
  • możliwość przekształcenia prostej spółki akcyjnej w spółkę akcyjną w celu wejścia na giełdę,
  • nieskomplikowana i elastyczna struktura organów (brak obligatoryjnej rady nadzorczej i możliwość powołania rady dyrektorów),
  • uproszczona likwidacja – skrócony czas potrzebny na przeprowadzenie likwidacji,
  • ponadto możliwe będzie rozwiązanie spółki bez likwidacji – przez przejęcie jej majątku i zobowiązań przez akcjonariusza.

Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego nowego typu spółki kapitałowej wynika z analizy otoczenia prawnego funkcjonowania w Polsce start-upów. Nowe innowacyjne firmy działają najczęściej w obszarze nowych technologii. Główne źródła finansowania tego typu przedsięwzięć to fundusze typu venture, anioły biznesu i crowdfounding. Rola ekonomiczna start-upów dla gospodarki systematycznie wzrasta. Niestety osoby rozpoczynające działalność wskazują szereg problemów, które stanowią barierę w rozwoju firm. Trudności w rozpoczynaniu działalności gospodarczej mogą wynikać z pozyskiwaniem kapitału, rejestracją, lub ewentualnie w likwidacji spółek w razie niepowodzenia przedsięwzięcia.

chevron-down
Copy link