Skrócenie okresu zwolnienia lekarskiego – czy jest możliwe?

Wystawienie przez lekarza zwolnienia lekarskiego ZUS ZLA jest równoznaczne z oświadczeniem, że pracownik jest niezdolny do pracy przez tyle dni, ile zostało wskazane w zwolnieniu. Innymi słowy, w czasie orzeczonej przez lekarza niezdolności do pracy nie można wykonywać żadnej pracy zarobkowej. Czy jest możliwe skrócenie okresu zwolnienia lekarskiego? Jakie są konsekwencje pracy w czasie trwania L4?

Samowolny powrót do pracy

Zgodnie z polskimi przepisami w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy nie można wykonywać pracy zarobkowej. Jeśli pracownik samowolnie skróci okres zwolnienia lekarskiego, wówczas pracodawca nie ma obowiązku dopuszczenia takiej osoby do pracy. Jest to spowodowane faktem, iż lekarz wydający L4 stwierdza niezdolność pracownika do wykonywania swoich obowiązków przez wskazany przez niego czas ze względu na stan zdrowia takiej osoby. Zgodnie z przepisami kodeksu pracy, pracodawca jest odpowiedzialny bowiem za bezpieczeństwo i higienę pracy w zakładzie. Tym samym ponosiłby odpowiedzialność (za niedopełnienie swoich obowiązków) w sytuacji, gdyby dopuścił pracownika do pracy, a temu coś by się stało.

Skrócenie zwolnienia lekarskiego – niezdolność do pracy krótsza niż 30 dni

Jest możliwe skrócenie zwolnienia lekarskiego trwającego mniej niż 30 dni. Będzie tak w sytuacji, gdy pracownik chce wrócić do pracy przed upływem czasu trwania zwolnienia. Wówczas lekarz prowadzący powinien wystawić odpowiednie zaświadczenie. Tutaj pracownik potwierdzi, że odzyskał zdolność do pracy.

Skrócenie zwolnienia lekarskiego – zwolnienie dłuższe niż 30 dni

Co, jeśli wystawione pracownikowi zwolnienie lekarskie przewiduje okres niezdolności do pracy dłuższy niż 30 dni? W takiej sytuacji o ewentualnym skróceniu zwolnienia lekarskiego i dopuszczeniu pracownika do pracy może zdecydować wyłącznie lekarz medycyny pracy. Ma to miejsce po przeprowadzeniu badań kontrolnych, na które kieruje pracodawca. Innymi słowy, w takim przypadku nie wystarcza samo zaświadczenie wydane przez lekarza prowadzącego. Dopiero na podstawie zaświadczenia lekarza medycyny pracy (stwierdzającego, że pracownik odzyskał zdolność do pracy) istnieje możliwość powrotu pracownika do zakładu pracy i dopuszczenie go do pracy przez pracodawcę. Powinno być to oparte na przeprowadzonych wcześniej badaniach kontrolnych.

Przeczytaj również:
E-zwolnienia coraz popularniejsze

Kontrola chorego

Jeśli pracodawca odprowadza składki na ZUS za minimum dwudziestu ubezpieczonych, ma on prawo skontrolować osobę przebywającą na zwolnieniu lekarskim. Ma to na celu potwierdzenie, że pracownik w okresie stwierdzonej niezdolności do pracy nie wykonuje pracy zarobkowej lub nie wykorzystuje zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem (§ 5 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od prac oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich).

W mniejszych firmach kontrolę może przeprowadzić sam Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Lekarz orzecznik ZUS może narzucić choremu wykonanie badań. Może również przejrzeć dotychczasową dokumentacje medyczną (art. 59 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa).

Praca na L4? Nie!

Praca zarobkowa to nie tylko fizyczne zarabianie pieniędzy. Jest nią także zawieranie umów czy podpisywanie dokumentów. Wlicza się w to również nieodpłatna praca np. dla osób bliskich. Co istotne, zaznaczenie w treści zwolnienia lekarskiego okienka wskazującego, że „pracownik może chodzić”, nie jest równoznaczne z tym, że może on na zwolnieniu wyjechać na wakacje czy zrobić remont domu. Zgodnie z orzecznictwem sformułowanie to odnosi się wyłącznie do kwestii poruszania się po domu, wyjścia do apteki, na wizytę do lekarza czy na zaleconą rehabilitację.

Podejmując pracę w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy, należy mieć na uwadze, że jest to równoznaczne z wycofaniem wniosku o udzielenie zasiłku chorobowego. W takiej sytuacji świadczenia wypłacane są wyłącznie za okres faktycznego przebywania na zwolnieniu lekarskim.

Warto również zaznaczyć, że podjęcie pracy u innego pracodawcy skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego. Odnosi się to również do dni, w których pracownik prawidłowo wykorzystywał zwolnienie.

Konsekwencje pracy na L4

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Oznacza to, że jeśli pracownik pobrał już zasiłek, to na skutek podjęcia pracy podczas choroby nie tylko utraci prawo do dalszego pobierania. Będzie musiał również zwrócić już pobraną kwotę. Dodatkowo osoba taka zostanie także zobowiązana do zapłaty odsetek od nienależnie pobranego świadczenia chorobowego. Z kolei z punktu widzenia pracodawcy, może on zwolnić pracownika. Jeśli ten na zwolnieniu w sposób istotny naruszał zalecenia lekarza lub pracował w innym miejscu.

Przeczytaj również:
Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę z powodu choroby?