Szkodnictwo i paserstwo leśne

21 stycznia 2020
hello world!

W kodeksie wykroczeń znajduje się wykroczenie nielegalnego wyrębu gałęzi, korzeni lub krzewów, ich niszczenia lub uszkadzania albo karczowania pniaków, albo też zabierania tych przedmiotów z lasu nienależącego do sprawcy, których przedmiotem ochrony jest las, jako ważny element przyrody. Jakie działania są karane? Jaka kara za nie grozi?

Kodeks wykroczeń definicja lasu

Zgodnie z art. 148 § 1 ustawy Kodeks wykroczeń (dalej jako „kw”), kto:

  1. dokonuje w nienależącym do niego lesie wyrębu gałęzi, korzeni lub krzewów, niszczy je lub uszkadza albo karczuje pniaki,
  2. zabiera z nienależącego do niego lasu wyrąbane gałęzie, korzenie lub krzewy albo wykarczowane pniaki,

podlega karze grzywny w wysokości od 20 do 5000 zł. Ponadto, zgodnie z art. 148 § 3 kw, wobec sprawcy sąd może orzec nawiązkę w wysokości do 500 zł.

Warunkiem odpowiedzialności za wykroczenie z art. 148 kw jest podjęcie zabronionych zachowań wobec gałęzi, korzeni, krzewów lub pniaków znajdujących się w lesie. Kodeks wykroczeń nie zawiera jednak definicji legalnej lasu. Można ją natomiast znaleźć w art. 3 ustawy o lasach. Przepis ten stanowi, że przez „las” należy rozumieć dwa rodzaje gruntów:

  1. lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) drzewami i krzewami oraz runem leśnym lub przejściowo jej pozbawiony, jeżeli jest przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowi rezerwat przyrody, lub wchodzi w skład parku narodowego albo jest wpisany do rejestru zabytków;
  2. lasem w rozumieniu ustawy jest także grunt związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane na potrzeby gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Drzewa a krzewy… jest różnica prawna!

Czyny wskazane w art. 148 § 1 pkt 1 kw polegają na dokonywaniu w lesie wyrębu gałęzi, korzeni lub krzewów, ich niszczeniu lub uszkadzaniu albo na karczowaniu pniaków. Ponieważ przepis ten nie penalizuje wyrębu całych drzew (zachowania tego typu podlegają albo pod art. 120 kw (kradzież leśna) gdy wartość wyrąbanego drzewa nie przekracza 500 zł, albo gdy przekraczają tę kwotę wypełniają znamiona przestępstwa z art. 290 § 1 Kodeksu karnego, tj. kradzież drzewa z lasu), ich niszczenia lub uszkadzania (w takich przypadkach w grę wchodzi odpowiedzialność za wykroczenie z art. 124 kw (kradzież ogrodowa), gdy wysokość szkody nie przekroczy 500 zł, albo gdy przekroczy tę kwotę za przestępstwo określone w art. 288 § 1 lub 2 kk, tj. zniszczenie mienia ruchomego), ważne jest precyzyjne odróżnianie od siebie drzew i krzewów.

Przez drzewa należy zatem rozumieć rośliny odznaczające się wyraźnie wykształconym pniem i osadzoną na nim koroną. Natomiast krzewy to rośliny, które nie tworzą pnia i korony. Rozgałęziają się natomiast na skutek wzrostu równorzędnych pędów bocznych. Do krzewów należy zaliczyć także pnącza oraz półkrzewy. W przypadku roślin, które w zależności od warunków, w jakich rosną, przybierają postać drzew lub krzewów, ich zaliczenie do danej kategorii roślin musi być dokonywane indywidualnie (zob. W. Radecki [w:] M. Bojarski, W. Radecki, Kompendium dla samorządu terytorialnego..., s. 51–53).

Istota czynu

Przez wyrąb gałęzi, korzeni lub krzewów należy rozumieć ich oddzielanie od pnia lub korzenia za pomocą narzędzia (np. siekiery lub topora), a także ich wycinanie np. za pomocą piły spalinowej lub elektrycznej. Co do zasady, za wyrąb nie powinno uznawać się np. odcinania gałęzi sekatorem. Działania takie można jednak uznać za uszkadzanie lub niszczenie gałęzi. Niszczenie oznacza bowiem ingerencję w istotę danej rzeczy. Odbywa się ono w tak znacznym stopniu, że w jej rezultacie nie nadaje się ona do normalnego użytku. Uszkodzenie to natomiast powodowanie zmian w substancji danej rzeczy, które ograniczają jej właściwości użytkowe (zob. A. Marek, Kodeks karny..., s. 528).

Z kolei przez wskazany w art. 148 § 1 pkt 2 kw zabór z nienależącego do sprawcy lasu wyrąbanych gałęzi, korzeni lub krzewów albo wykarczowanych pniaków należy rozumieć jako wynoszenie wymienionych w przepisie rzeczy poza granice lasu.

Do popełnienia wykroczenia nie dojdzie w przypadku zgody uprawnionego podmiotu na podejmowanie przez sprawcę opisanych zachowań w należącym do uprawnionego lesie. Wówczas wystąpi kontratyp zgody uprawnionego.

Tryb ścigania

Wykroczenie z art. 148 kw jest ścigane co do zasady z urzędu. Inaczej będzie natomiast w przypadku, gdy czyn sprawcy godzi w mienie osoby dla niego najbliższej. Możliwość ścigania uzależniona jest wówczas od żądania ścigania złożonego przez pokrzywdzonego. Zgodnie z art. 47 § 3 kw, osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. Brak żądania pokrzywdzonego stanowi ujemną przesłankę procesową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenie (art. 5 § 1 pkt 9 kw).

Paserstwo leśne

Zgodnie z art. 149 ustawy Kodeks wykroczeń (dalej jako „kw”), kto nabywa gałęzie, korzenie, krzewy lub pniaki, wiedząc o tym, że pochodzą one z wykroczenia określonego w art. 148, lub pomaga do ich zbycia albo w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przyjmuje je lub pomaga do ich ukrycia, podlega karze grzywny. Jest to wykroczenie materialne. Oznacza to, że jego dokonanie uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci wejścia przez pasera w posiadanie przedmiotów wymienionych w przepisie (przy zachowaniu polegającym na nabyciu lub przyjęciu tych przedmiotów), w postaci ich przejścia w posiadanie osoby trzeciej (przy pomaganiu w ich zbyciu) czy też w postaci ich ukrycia (przy zachowaniu polegającym na pomaganiu w ich ukryciu).

Przez nabywanie gałęzi, korzeni, krzewów lub pniaków pochodzących z wykroczenia należy rozumieć wejście w ich posiadanie z zamiarem postępowania z nimi jak właściciel. Przy czym może to nastąpić zarówno w drodze zakupu, jak i np. darowizny. Pomoc w zbyciu to z kolei każde zachowanie, które ułatwia zbycie takiego kradzionego mienia osobie trzeciej. Przyjęcie rzeczy należy rozumieć jako objęcie jej w faktyczne władanie (niekoniecznie z zamiarem postępowania z nią jak właściciel – może to być np. przyjęcie na przechowanie). Pomaganie w ukryciu oznacza natomiast wszelkie zachowania, które mogą ułatwić innej osobie schowanie przedmiotów pochodzących z wykroczenia (zob. D. Egierska [w:] J. Bafia, D. Egierska, I. Śmietanka, Kodeks..., s. 345).

chevron-down
Copy link