Czy możliwe jest wcześniejsze zatarcie skazania?

21 stycznia 2020
hello world!

Zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną. Oznacza ono, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej. Przyjmuje się bowiem, że skazanie jako zdarzenie historyczne nie miało w ogóle miejsca. Czy możliwe jest zatarcie skazania wcześniej, niż przewidują to przepisy?

Zatarcie skazania przesłanki

Artykuł 107 ustawy Kodeks karny (dalej jako „kk”) wyróżnia możliwość zatarcia skazania z mocy prawa oraz na podstawie postanowienia sądu (w wyniku wniosku skazanego). Zatarcie skazania z mocy prawa jest uzależnione od kumulatywnego wystąpienia dwóch przesłanek. Mowa o wykonaniu lub darowaniu kary albo o przedawnieniu jej wykonania i upływu określonego ustawowo czasu od tego momentu. Zatarcie skazania z mocy prawa następuje:

  • po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary (art. 76 § 1 kk),
  • w sytuacji, gdy w wyniku zmiany ustawy czyn objęty wyrokiem nie jest już zabroniony pod groźbą kary (art. 4 § 4 kk),
  • po upływie przewidzianego przez ustawę okresu od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania (art. 107 § 1 oraz 3-6 kk),
  • w przypadku zwolnienia skazanego żołnierza od kary pozbawienia wolności (art. 336 § 5 kk).

Terminy zatarcia skazania

Terminy, których upływ skutkuje zatarciem skazania z mocy prawa, uzależnione są wyłącznie od rodzaju kary (ale już nie od jej wysokości), którą wymierzono skazanemu. I tak zatarcie skazania z mocy prawa następuje po upływie:

  • 10 lat – w razie skazania na karę pozbawienia wolności (art. 32 pkt 3 kk), 25 lat pozbawienia wolności lub dożywotniego pozbawienia wolności (art. 107 § 1 i 3 kk),
  • 3 lat – w razie skazania na karę ograniczenia wolności (art. 107 § 4 kk),
  • roku – w razie skazania na karę grzywny (art. 107 § 4a kk), a także w razie odstąpienia od wymierzenia kary (art. 107 § 5 kk).

W sytuacji gdy rodzaj wymierzonej skazanemu kary w pierwotnym wyroku zmieniono aktem łaski Prezydenta RP, terminy zatarcia skazania liczy się dla kary określonej w postanowieniu o ułaskawieniu.

Przeczytaj również:
Prawo łaski – jak wygląda procedura ułaskawienia?

Natomiast zatarcie skazania na wniosek skazanego uzależnione jest od kumulatywnego wystąpienia przesłanek w postaci wykonania lub darowania kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 3 lat albo przedawnienia jej wykonania i upływu co najmniej 5 lat od tego momentu. Istotnym elementem jest tu także wymóg przestrzegania w tym czasie przez skazanego porządku prawnego. W przeciwieństwie do instytucji zatarcia skazania z mocy prawa zatarcie skazania na wniosek ma charakter fakultatywny.

W przedmiocie zatarcia skazania orzeka sąd, który wydał wyrok skazujący w pierwszej instancji.

Wcześniejsze zatarcie skazania? Możliwe!

Mimo określonych ustawą terminów zatarcia skazania możliwe jest złożenie wniosku o jego wcześniejsze zatarcie. Wniosek taki rozpatruje sąd orzekający w sprawie w pierwszej instancji.  Artykuł 37 § 1 ustawy Kodeks karny wykonawczy stanowi, że w przedmiocie zatarcia skazania orzeka sąd, chyba że zatarcie nastąpiło z mocy prawa. Natomiast zgodnie z art. 107 § 2 kk sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat. Wcześniejsze zatarcie skazania „oczyszcza” również kartotekę w Krajowym Rejestrze Karnym. Przypomnijmy po zatarciu skazania uważa się je za niebyłe.

Wniosek o zatarcie skazania

Wniosek o zatarcie skazania powinien zawierać:

  • imię, nazwisko i adres skazanego;
  • dokładne wskazanie wyroku karnego, na podstawie którego nastąpiło skazanie (oznaczenie sądu, data wydania wyroku, sygnatura akt);
  • wskazanie orzeczonej kary;
  • informacje dotyczące jej odbycia, darowania lub przedawnienia jej wykonania;

W uzasadnieniu wniosku skazany może przytoczyć przemawiające za zatarciem skazania okoliczności, takie jak np. dobre sprawowanie po odbyciu kary, dobrą opinię, jaką się obecnie cieszy w lokalnej wspólnocie, problemy ze znalezieniem pracy ze względu na informacje o skazaniu. Wniosek o zatarcie skazania należy skierować do sądu, który wydał wyrok skazujący. Jeżeli wyroki skazujące wydało kilka sądów tego samego rzędu, właściwym do rozpoznania wniosku jest sąd, który jako ostatni wydał wyrok skazujący. Jeżeli orzekały sądy różnego rzędu, właściwy jest sąd wyższego rzędu. Wniosek o zatarcie skazania podlega opłacie w kwocie 45 zł.

 

chevron-down
Copy link