Wada prawna - cechy, pojęcie, funkcja. Encyklopedia Prawa

11 lipca 2019
/

ENCYKLOPEDIA PRAWA

WADA PRAWNA

Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną. Ta ogólna reguła odpowiedzialności sprzedawcy wynika z art. 556 ustawy - Kodeks cywilny. W praktyce często dochodzi do sytuacji, w których trudno ocenić, z jaką wadą mamy do czynienia. To z kolei jest bardzo istotne z uwagi na częściowo odmienne regulacje dotyczące skutków prawnych ich wystąpienia.

Czym jest wada prawna?

Definicję legalną wady prawnej uregulowano w art. 5563 ustawy - Kodeks cywilny. Zgodnie z przywołanym przepisem sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli:

  • rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej;
  • jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej;
  • a także jeżeli ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu.

Jeżeli natomiast przedmiotem sprzedaży jest prawo, sprzedawca staje się odpowiedzialny także za istnienie tego prawa. 

Mając na uwadze powyższe regulacje, dla uporządkowania możemy wskazać, że o wadzie prawnej mówimy w przypadku, gdy:

  • rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej,
  • sprzedawana rzecz jest obciążona prawem osoby trzeciej,
  • ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu,
  • przedmiotem sprzedaży jest prawo, sprzedawca odpowiedzialny jest za istnienie tego prawa.

Przeczytaj również:
Rękojmia przy sprzedaży – cechy, pojęcie, funkcja

Rzecz stanowi własność osoby trzeciej

Jedną z postaci wady prawnej jest sytuacja, w której rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej. W takiej sytuacji sprzedawca sprzedaje nam rzecz, mimo że nie jest jej właścicielem. Do wystąpienia tej wady może dojść również w przypadku, gdy przedmiot sprzedaży objęto współwłasnością. Wtedy siłą rzeczy sprzedawca nie może przenieść prawa własności rzeczy.  Nie jest on bowiem uprawniony do dokonania takiej czynności. 

Trzeba pamiętać, że samo zatajenie przez sprzedawce wady prawnej nie skutkuje nieważnością umowy. Nabywcy przysługuje bowiem ochrona na podstawie art. 169-170 ustawy - Kodeks cywilny.

Sprzedawana rzecz jest obciążona prawem osoby trzeciej 

Wada prawna rzeczy może również wystąpić, jeżeli rzecz sprzedawana jest obciążona prawem osoby trzeciej. Zgodnie z powyższym wadą prawną jest obarczona rzecz, którą obciąża prawo rzeczowe np. zastaw lub służebność. Co więcej, w opinii Sądu Najwyższego należy w drodze analogii uznać, że także prawa obligacyjne przysługujące osobom trzecim w stosunku do przedmiotu sprzedaży, które powodują, że kupujący nie jest w stanie korzystać w pełni z kupionej rzeczy, stanowią wadę prawną rzeczy. (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1980 r. I CR 107/80).

Wada prawna

Ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu

Wada prawna rzeczy występuje również w sytuacji, gdy ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu. Za przykład takiej decyzji możemy wskazać decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, wskutek której nastąpiło znaczące ograniczenie względem korzystania z nieruchomości. Przy wadach prawnych nieruchomości należy pamiętać jednak, że rękojmia za wady prawne znajdzie zastosowanie wyłącznie w przypadku zawarcia ważnej umowy. Warunek wystąpienia ważnej umowy sprzedaży nieruchomości stanowi zachowanie przez strony formy aktu notarialnego.

Odpowiedzialność sprzedawcy za istnienie prawa

Ostatnim przejawem wystąpienia wady prawnej jest nieistnienie prawa w przypadku, gdy przedmiotem sprzedaży objęto właśnie określone prawo. Dla przykładu można podać sytuację, w której sprzedający sprzedaje nam wynalazek charakteryzujący się brakiem zdolności patentowej(1).

Przypisy:

  • S. Sołtysiński, w: System PrPryw, t. 14A, s. 686–687