Widzenie w zakładzie karnym - jakie zasady obowiązują?

17 września 2019
/

Jednym z najważniejszych praw skazanego na karę pozbawienia wolności, na które wskazuje art. 102 pkt 2 ustawy Kodeks karny wykonawczy (dalej jako „kkw”) jest możliwość utrzymywania więzi z rodziną i innymi bliskimi osobami. Więźniowie mogą realizować to prawo m.in. poprzez możliwość korzystania z przepustek oraz widzeń. Jak przebiega widzenie i jakie zasady panują w czasie jego trwania?

Osadzony a świat zewnętrzny

Artykuł 105 kkw określa prawo skazanego do utrzymywania kontaktu ze światem zewnętrznym. Uszanowanie tego prawa, w tym przede wszystkim szansa na utrzymanie więzi z rodziną, jest niezbędnym warunkiem humanitarnego wykonywania kary pozbawienia wolności. Wielokrotnie podkreśla się także, że umożliwienie utrzymywania kontaktów ze światem zewnętrznym jest jedną z metod pomagających w lepszym przygotowaniu skazanego do życia po zakończeniu okresu odbywania kary. Zakres tego uprawnienia jest jednak uzależniony m.in. od typu zakładu karnego, w jakim pozostaje osadzony. Znaczenie mają również wymogi indywidualnego oddziaływania (art. 105 § 3 kkw).

Kto może odwiedzić osadzonego?

Zgodnie z art. 105 § 1 kkw, skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi. Prawo do widzeń ze skazanym ma więc przede wszystkim jego rodzina oraz inne osoby mu bliskie. W tym przypadku nie ma konieczności uzyskania zgody dyrektora zakładu karnego na widzenie. Podobnie jest w przypadku wykonywania przez osadzonego prawa do porozumiewania się ze swoim obrońcą lub pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym – takie widzenie również nie wymaga wydania stosownej zgody.

Zgoda dyrektora zakładu wymagana jest natomiast wówczas, gdy widzenie skazanego ma odbyć się z osobami innymi niż bliscy lub członkowie rodziny. Jeśli dyrektor zakładu nie zatwierdzi takiego widzenia, skazanemu przysługuje możliwość jej zaskarżenia do sądu penitencjarnego.

Przeczytaj również:
Morderstwo a zabójstwo – czym się różnią?

Dzieci skazanych rodziców 

Członkami rodziny osób skazanych na karę pozbawienia wolności wielokrotnie są także dzieci, które zachowują prawo do kontaktu z rodzicem osadzonym w zakładzie karnym. Jednoznacznie stanowi o tym art. 9 ust. 3 Konwencji o prawach dziecka. Zgodnie z tym przepisem dziecko odseparowane od jednego lub obojga rodziców ma prawo do utrzymywania regularnych stosunków osobistych i bezpośrednich kontaktów z obojgiem rodziców, z wyjątkiem przypadków, gdy jest to sprzeczne z najlepiej pojętym interesem dziecka. Z perspektywy skazanego rodzica istotne znaczenie posiada uregulowanie zawarte w art. 87a § 1 kkw. Zgodnie z tym przepisem, wykonując karę wobec skazanych sprawujących stałą pieczę nad dzieckiem do lat 15, uwzględnia się w szczególności potrzebę inicjowania, podtrzymywania i zacieśniania ich więzi uczuciowej z dziećmi, wywiązywania się z obowiązków alimentacyjnych oraz świadczenia pomocy materialnej dzieciom, a także współdziałania z placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, w których te dzieci przebywają.

Widzenie w zakładzie karnym - jakie zasady obowiązują?

Liczba przysługujących widzeń

Liczba przysługujących skazanemu widzeń jest uzależniona od rodzaju zakładu karnego, w jakim przebywa. Zakład karny typu otwartego cechuje się tym, że skazany może korzystać z nieograniczonej liczby widzeń. W przypadku zakładów półotwartych osadzonemu przysługują trzy widzenia w miesiącu. Widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego. Natomiast w zakładach karnych typu zamkniętego skazany może skorzystać z dwóch widzeń w miesiącu. Podobnie jak w poprzednich przypadkach, za zgodą dyrektora zakładu karnego może je wykorzystać jednorazowo. 

Młodociany skazani odbywający w karę w zakładach typu półotwartego lub zamkniętego mają prawo do jednego dodatkowego widzenia w miesiącu. Prawo do dodatkowego widzenia ma także osadzony, który sprawuje stałą pieczę nad dzieckiem do 15. roku życia.

Co do zasady skazanemu przysługuje tylko jedno widzenie w ciągu dnia, chyba że korzysta z możliwości jednorazowego wykorzystania przysługujących mu widzeń. Szczegółowe informacje dotyczące dni, godzin, miejsca i porządku przeprowadzania widzeń określa w regulaminie dyrektor danego zakładu karnego.

Jak przebiega widzenie?

Widzenie trwa zazwyczaj 60 minut. Odbywa się ono we wspólnej dla wszystkich skazanych sali. Mogą w nim uczestniczyć nie więcej niż dwie osoby pełnoletnie. Dyrektor zakładu może jednak wyrazić zgodę na większa liczbę osób. Ma to miejsce w uzasadnionych przypadkach, np. przyjazd rodziny z daleka czy konieczność uzgodnienia ważnych spraw majątkowych rodziny. Liczba osób niepełnoletnich nie podlega ograniczeniom. Istotne jest jednak to, że osoby niepełnoletnie mogą uczestniczyć w widzeniach tylko pod opieką dorosłych. Widzenia odbywają się pod nadzorem funkcjonariusza, w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt skazanego z osobą odwiedzającą, przy oddzielnym stoliku. 

Na żądanie osoby odwiedzającej widzenie może odbyć się w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt ze skazanym. W czasie widzenia można spożywać produkty zakupione przez odwiedzających na terenie zakładu karnego. Artykuły żywnościowe i napoje, które nie zostały spożyte w czasie widzenia, przekazuje się osobie odwiedzającej.

W razie naruszenia przez skazanego lub osobę go odwiedzającą ustalonych zasad odbywania widzenia, może być ono przerwane lub zakończone przed czasem.

Przeczytaj również:
Najgorsze więzienia na świecie. Nie chciałbyś tam trafić!

Widzenia z osobami szczególnie niebezpiecznymi

Zgodnie z art. 247 § 3 kkw, w przypadku widzeń z osobami szczególnie niebezpiecznymi (stwarzającymi poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu) dyrektor zakładu lub aresztu może uzależnić ich odbycie od spełnienia warunków zapewniających bezpieczeństwo. Są to na ogół osoby skazane za przestępstwa o bardzo wysokim stopniu społecznej szkodliwości (np. zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem, napad na strażnika więziennego, zamach na prezydenta itd.). Widzenia te muszą odbywać się zatem tylko w wyznaczonych miejscach i pod wzmocnionym dozorem. „Nadzór nad widzeniem” rozumiany jest jako „zapewnienie porządku w czasie jego trwania” (art. 242 § 9 kkw). Co więcej, mogą one przybierać formę uniemożliwiającą bezpośredni kontakt z odwiedzającymi, jeżeli zachodzi zagrożenie ich bezpieczeństwa. Skazani ci podczas widzeń nie mogą także spożywać artykułów żywnościowych i napojów.