Wyłączenie spadku z masy upadłości

15 grudnia 2020
hello world!

Przepisy prawa upadłościowego dają podstawę do wyłączenia z masy upadłości składników mienia należącego do upadłego. Artykuł 121 ustawy Prawo upadłościowe umożliwia wyłączenie spadku, który ze względu na pewne cechy nie nadaje się do spieniężenia lub jest trudno zbywalny. Ewentualnie jest obciążony długami w takim rozmiarze, że dla wierzycieli jego wejście do masy upadłości nie jest korzystne.

Wyłączenie spadku z masy upadłości – kiedy jest możliwe?

Artykuł 121 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 z późn. zm., dalej również jako „Prawo upadłościowe”) przewiduje obligatoryjne i fakultatywne wyłączenie spadku z masy upadłości. W obu przypadkach chodzi o cały spadek, a nie poszczególne przedmioty wchodzące w jego skład. Uregulowania zawarte w tym przepisie stanowią konsekwencję wejścia do masy upadłości spadku na podstawie art. 119 Prawa upadłościowego. Wyłączenie z masy upadłości na podstawie art. 121 Prawa upadłościowego powoduje, że masa upadłości nie ponosi odpowiedzialności za długi spadkowe. Odpowiedzialność tę ponosi upadły, który może go przyjąć lub odrzucić (art. 122 Prawa upadłościowego).

Wyłączenie fakultatywne

Zgodnie z art. 121 ust. 1 Prawa upadłościowego jeżeli w skład spadku wchodzą wierzytelności i prawa wątpliwe co do istnienia lub możliwości ich wykonania, można wyłączyć spadek z masy upadłości. Oznacza to, że jeżeli z jakiegokolwiek powodu wejście spadku do masy upadłości nie jest korzystne dla postępowania upadłościowego lub powodowałoby obniżenie stopnia zaspokojenia wierzycieli upadłościowych, chociażby wskutek ciążących na spadku długach, spadek podlega wyłączeniu. Może być tak, że długi spadkowe przewyższają stan czynny masy spadkowej. W takiej sytuacji syndyk powinien niezwłocznie zwrócić się do sędziego-komisarza o wyłączenie spadku z masy upadłości. Podobnie jeżeli w skład spadku wchodzą wierzytelności i prawa wątpliwe co do ich istnienia lub możliwości ich wykonania. Albo jeżeli składniki majątkowe wchodzące do spadku są trudno zbywalne. Wówczas należy spadek wyłączyć z masy upadłości.

Wątpliwość co do istnienia wierzytelności

Przez wierzytelności i prawa wątpliwe co do istnienia lub możliwości wykonania należy rozumieć takie, co do których występuje uzasadnione okolicznościami sprawy przypuszczenie, że nie mają one charakteru realnego. Wątpliwość co do istnienia wierzytelności to niepewność usprawiedliwiona obiektywnymi okolicznościami, czy wierzytelność lub prawo występuje w rzeczywistości. Rzecz więc sprowadza się do zdolności udowodnienia jej przez organ postępowania upadłościowego w toku postępowania sądowego o zaspokojenie tej wierzytelności lub innego prawa niematerialnego. O ile nie ma dostatecznych dowodów do wykazania występowania wierzytelności lub prawa, o tyle zachodzi uzasadniona podstawa do przyjęcia założenia, że ono nie istnieje. Wobec tego zasadne staje się rozważanie wyłączenia spadku z masy upadłości. Może to mieć miejsce najczęściej wtedy, gdy wierzytelności i prawa są sporne, a brak dostatecznych dowodów do ich wykazania.

Jeżeli natomiast chodzi o wątpliwość „co do wykonania” wierzytelności lub prawa, to zasługują na uwzględnienie te poglądy doktryny, które w tym przypadku wyłączenia z masy upadłości doszukują się podstaw ekonomicznych. Chodzi tutaj bowiem o ocenę, czy na skutek podjęcia przez organ upadłościowy czynności prawnych zostanie zaspokojona określona wierzytelność lub prawo. Będzie to miało miejsce w przypadku niewypłacalności dłużnika, przedawnienia, obciążenia jego majątku prawami osób trzecich, których zaspokojenie uniemożliwi lub utrudni, chociażby czasowo, pozyskanie dla masy upadłości środków pieniężnych.

Wyłączenie obligatoryjne  

Spadek podlega wyłączeniu, jeżeli składniki majątkowe wchodzące w skład spadku są trudno zbywalne albo z innych przyczyn wejście spadku do masy upadłości nie byłoby korzystne dla postępowania upadłościowego. Stanowi o tym art. 121 ust. 2 Prawa upadłościowego.

W art. 121 ust. 2 Prawa upadłościowego chodzi więc o spadek, gdy składniki majątkowe wchodzące w jego skład są trudno zbywalne albo z innych przyczyn wejście spadku do masy upadłości nie byłoby korzystne dla postępowania upadłościowego.

Te pierwsze to składniki o niskiej wartości rynkowej lub których sprzedaż łączy się z niewspółmiernymi kosztami w stosunku do możliwości uzyskania ceny. Drugi przypadek wymieniony w tym przepisie może odnosić się do sytuacji, gdy ze względu na wysokość długów spadkowych, które są zaspokajane z funduszów masy upadłości, włączenie spadku do masy upadłości nie będzie korzystne dla wierzycieli upadłego. Nie muszą to zatem być przyczyny ekonomiczne, odnoszące się do wartości mienia. Mogą to być przyczyny prawne, powodujące odpowiedzialność masy upadłości za długi spadkowe.

Przeczytaj również: Upadłość a nabycie spadku

Wyłączenie spadku z masy upadłościowej postanowienie

Postanowienie o wyłączeniu spadku z masy upadłości wydaje z urzędu sędzia-komisarz (art. 121 ust. 3 Prawa upadłościowego). Na postanowienie przysługuje zażalenie upadłemu i wierzycielom. Wyłączenie spadku z masy wymaga postanowienia sędziego-komisarza. Postanowienie jest wydawane z urzędu po uzyskaniu niezbędnych informacji od syndyka. Ten z kolei musi dokonać wstępnej oceny stanu majątkowego przyjętego spadku lub zapisu. Sędzia-komisarz nie jest związany opinią syndyka w zakresie potrzeby wyłączenia spadku. Nie wydaje żadnego postanowienia w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że nie należy wyłączyć spadku z masy upadłości. Jeżeli zaś sędzia-komisarz widzi potrzebę wyłączenia spadku, wydaje stosowne postanowienie, na które przysługuje zażalenie upadłemu i wierzycielom. Trzeba mieć jednak na uwadze fakt, że postanowienie to nie jest doręczane wszystkim wierzycielom, a jedynie syndykowi i upadłemu. Termin dla wierzycieli biegnie od dnia złożenia postanowienia w sekretariacie.

chevron-down
Copy link