Czym jest defraudacja pieniędzy?

4 lutego 2020
hello world!

Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN, defraudacja to «przywłaszczenie powierzonych pieniędzy lub majątku». Jak kwestię tę regulują polskie przepisy karne?

Istota defraudacji pieniędzy

Defraudacja pieniędzy to złożone przestępstwo polegające w głównej mierze na przywłaszczeniu mienia powierzonego, ale także na kradzieży, korupcji, wymuszeniach czy praniu brudnych pieniędzy. W zależności od rodzaju przepisów, istnieje wiele definicji defraudacji. Ogólnie rzecz biorąc, defraudacja pieniędzy jest oszustwem, czyli przestępstwem popełnionym w celu zawładnięcia cudzą korzyścią materialną. Co do zasady, w Polsce pojęcie to traktowane jest bardzo szeroko. Defraudacji mogą dopuszczać się zarówno osoby fizyczne (np. na zasadzie przywłaszczenia pożyczki od przyjaciela, uchylania się od płacenia podatków), jak i przedsiębiorcy (np. fałszowanie podsumowań finansowych firmy, zmiany w dokumentach, oszustwa w stosunku do klientów, itp.). Defraudacja dotyka w szczególności branży finansowej. I tak, można wyróżnić jej trzy zasadnicze kategorie:

  • sprzeniewierzenie (obejmujące również nadużycia),
  • fałszywy bilans spółki (gdy niektóre pozycje w podsumowaniu finansowym są ukrywane lub wyolbrzymiane),
  • korupcja (a także wręczanie łapówek czy przekazywanie poufnych informacji).

Przeczytaj również:
Czym jest oszustwo? Jakie są jego konsekwencje?

Przywłaszczenie w kodeksie karnym

Zgodnie z art. 284 § 1 ustawy Kodeks karny (dalej jako „kk”), kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Natomiast kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 284 § 2 kk). Przywłaszczeniem w rozumieniu przepisu art. 284 § 1 kk jest tylko bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie rzeczą ruchomą albo prawem majątkowym znajdującym się w posiadaniu sprawcy, przez włączenie jej do swojego majątku i powiększenie w ten sposób swego stanu posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do nich uprawnień właścicielskich, bądź też ich przeznaczenie na cel inny niż przekazanie właścicielowi (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 25 listopada 2015 r., sygn. II AKa 132/15).

Przeczytaj również:
Znalezione nie kradzione – czy zawsze?

Pieniądze

Zgodnie z art. 115 § 9 kk, rzeczą ruchomą jest także polski albo obcy pieniądz lub inny środek płatniczy, środek zapisany na rachunku oraz dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej albo zawierający obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce.

Oznacza to, że pieniądze również mogą stanowić przedmiot przestępstwa przywłaszczenia. Przestępstwem będzie zatem nie tylko bezprawne zatrzymanie i rozporządzanie pieniędzmi w formie gotówkowej, ale także przywłaszczenie pieniędzy z konta.

Osoba, której powierzono prawo do dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym, dokonując bezprawnie polecenia wypłaty pieniędzy z tego rachunku, dopuszcza się przywłaszczenia powierzonych jej pieniędzy w rozumieniu art. 284 § 2 kk (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 września 2012 r., sygn. II AKa 227/12).

Działania o charakterze korupcyjnym

Korupcja ma miejsce zawsze, gdy ktoś chce coś osiągnąć i w tym celu obiecuje, proponuje albo wręcza korzyść majątkową lub osobistą innej osobie, która, mając możliwości (dzięki posiadanej funkcji publicznej albo gospodarczej), ułatwia realizację ww. planu. Nie ma znaczenia, czy samo działanie jest wykonywane osobiście, czy przy pomocy pośredników. Do najczęściej spotykanych działań o charakterze korupcyjnym zalicza się:

  • przekupstwo – dawanie łapówki;
  • wykorzystywanie środków budżetowych i majątku publicznego do realizacji prywatnych celów i osiągania osobistych korzyści;
  • płatna protekcja;
  • handlowanie wpływami – polityczne poparcie, finansowanie partii w zamian za wpływy;
  • nieprawidłowości podczas realizowania zamówień publicznych, kontraktów;
  • nieprawidłowości przy wydawaniu koncesji;
  • „przymykanie oka” podczas wyrokowania w sądzie;
  • uchylanie się przed opłatą celną lub podatkową;
  • świadome i niezgodne z prawem dysponowanie środkami państwowymi;
  • faworyzowanie, nepotyzm i kumoterstwo.

Umyślność działania

Przestępstwo przywłaszczenia jest przestępstwem umyślnym. Charakteryzuje je zamiar bezpośredni o szczególnym zabarwieniu, którego treścią jest cel przywłaszczenia. Cel przywłaszczenia oznacza dążenie do definitywnego pozbawienia osoby uprawnionej określonej rzeczy ruchomej lub prawa (wyrok Sądu Najwyższego z 27 lipca 2016 r., sygn. V KK 7/16). W orzecznictwie podkreśla się, że do istoty tego zamiaru nie należy dążenie do osiągnięcia korzyści majątkowej czy też powiększenia swego majątku, wszak sprawca może na przykład zniszczyć rzecz ruchomą, przez co jego majątek nie ulegnie powiększeniu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2014 r., sygn. II AKa 213/14).

 

chevron-down
Copy link