Jak legalnie zatrudnić cudzoziemca?

Avatar
Autor: Alma Asuai
25 lipca 2019
hello world!

Niektóre branże w Polsce cierpią na niedobór pracowników. Rosnące zapotrzebowanie na zatrudnianie wyspecjalizowanych osób, ale też pracowników niższych szczebli, powoduje, że niejeden przedsiębiorca zadaje sobie pytanie – jak zatrudnić cudzoziemca? Podpowiadamy.

Jak zatrudnić cudzoziemca - obywatele UE

Ze względu na umowy międzynarodowe i traktaty UE zatrudnienie jednego z obywateli krajów członkowskich nie jest jakoś szczególnie skomplikowane. Do grupy prostej procedury zatrudnienia należy dodać również obywateli krajów należących do Europejskiego Okręgu Gospodarczego (EOG). Są to mieszkańcy Islandii, Norwegii, Liechtensteinu oraz Szwajcarii.

Przeczytaj również:
Co należy wiedzieć przy zatrudnieniu cudzoziemca przez spółkę?

Głównym wymaganiem, które musi spełnić przyszły pracownik, jest zarejestrowanie pobytu, jeżeli mieszka w Polsce dłużej niż 3 miesiące. Taka osoba musi też spełnić obowiązek meldunkowy. Dzięki temu otrzyma bowiem nr PESEL. 

Jak zatrudnić cudzoziemca - obywatele spoza UE i EOG + Szwajcaria

W wypadku chęci zatrudnienia obywateli państw nienależących do wymienionej wcześniej grupy procedura znacznie się wydłuża. Pojawia się przy tym sporo niezbędnych formalności, przez które musi przejść pracodawca. Wszystko zależy jednak od tego, kogo chce zatrudnić – chodzi o zawód i kraj pochodzenia.

Mamy tu dwa tryby – zwykły i uproszczony. Według standardu przedsiębiorca jest zobowiązany do  złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pracę do odpowiedniego terytorialnie wojewody. Musi przy tym spełnić warunki konieczne do uzyskania takiego zezwolenia. W przypadku prac sezonowych zezwolenie w imieniu starosty wydaje powiatowy urząd pracy.

Nietrudno zauważyć, iż zapotrzebowanie na pracę w naszym kraju systematycznie wzrasta. Z drugiej jednak strony często brakuje przysłowiowych "rąk do pracy". Stąd też coraz częściej pracodawcy decydują się zatrudniać obcokrajowców spoza UE, którzy wypełniają wakaty w tych sektorach gospodarki, gdzie Polaków niewątpliwie brakuje, np. turystyka czy rolnictwo.

Cudzoziemiec spoza UE a prawo

Przepisy w tym zakresie reguluje Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wprowadza ona nowość do polskiego systemu prawnego. Od 1 stycznia 2018 r. pracodawcy mogą zatrudniać osoby z państw trzecich do prac sezonowych. Taka sytuacja może mieć miejsce na podstawie "zezwolenia na pracę sezonową".

Od 1 stycznia 2018 r. ustawodawca wprowadził także nowy typ zezwolenia na pracę, tj. typ S. Jest to nic innego jak możliwość zatrudnienia cudzoziemca do pracy sezonowej na podstawie zezwolenia – typ S.

Za pracę sezonową uznajemy pracę wykonywaną w konkretnych branżach. Głównie mowa tutaj o takich branżach jak: rolnictwo, turystyka czy ogrodnictwo. Pracę tę należy wykonywać przez okres nie dłuższy niż 9 miesięcy w roku kalendarzowym. Wówczas możemy mówić o pracy sezonowej.

Jak zatrudnić cudzoziemca - czas zatrudnienia

Czas zatrudnienia obywatela z wyżej wskazanych państw przy pracach sezonowych może trwać do 9 miesięcy w roku kalendarzowym. Nadto (za wyjątkiem pracowników tymczasowych), pracodawca na okres łącznie nie przekraczający 30 dni w okresie obowiązywania "zezwolenia na pracę sezonową" może powierzyć cudzoziemcowi inną pracę, niezwiązaną z działalnością sezonową. Stanie się tak bez konieczności występowania z wnioskiem o odrębne dodatkowe zezwolenie.

Przez 4 miesiące (7 dni w miesiącu) pracodawca może powierzyć pracę biurową polegającą przykładowo na przyjmowaniu zamówień, wystawianiu faktur czy też prace dostawcze (transportowe) – nie przekraczając łącznie 30 dni w trakcie ważności tego zezwolenia. Należy pamiętać, że w takim przypadku wysokość wynagrodzenia musi pozostać co najmniej na istniejącym dotychczas poziomie.

Co istotne, również w okresie ważności zezwolenia cudzoziemiec może wykonywać każdą pracę sezonową. Zatem nie tylko tę konkretną – wskazaną w zezwoleniu.

Jak zatrudnić cudzoziemca

Oświadczenia oraz zezwolenia

Od dnia 1 stycznia 2018 r. oświadczenia o powierzeniu pracy obywatelowi państwa trzeciego są rejestrowane wyłącznie w sytuacji pracy niesezonowej. Natomiast dodatkowo istnieje możliwość wystąpienia (ubiegania się) o zezwolenie na pracę sezonową maks. do 9 miesięcy w roku kalendarzowym.

Podmiotami prowadzącymi powyższe sprawy są powiatowe urzędy pracy.

Jak zatrudnić cudzoziemca - procedura

Z wnioskiem o wydanie zezwolenia o pracę sezonową występuje do starosty przyszły pracodawca. Pracodawca, czyli ten, który ma zamiar powierzyć wykonywanie pracy obcokrajowcowi. Wniosek ten nie jest zwolniony od kosztów. Podlega on symbolicznej opłacie w wysokości 30 zł.

Ułatwieniem jest fakt, że pracodawca składający wniosek o zezwolenie na pracę sezonową dla osoby z wyżej wymienionych państw nie musi przedstawić informacji starosty odnośnie braku możliwości zatrudnienia obywateli RP, a zatem zaspokojenia potrzeb kadrowych z lokalnego rynku pracy.

Warto również zasygnalizować, iż istnieją dwa warianty zatrudnienia przy pracy sezonowej. Ważne jest, czy osoba z państwa trzeciego przebywa już legalnie na terenie RP, czy dopiero ma zamiar przyjechać do Polski, celem wykonywania pracy sezonowej.

Jak widać, w zależności od sytuacji, mamy "ścieżkę" krajową i zagraniczną, według której należy postępować, zatrudniając takiego pracownika.

Możliwość odmowy wydania zezwolenia przez starostę

Co stanie się, jeśli pracodawca nie spełni wymogów proceduralnych bądź był już wcześniej karany w związku z powierzeniem pracy cudzoziemcom?  Starosta wówczas odmawia wydania zezwolenia.

Starosta może odmówić wydania zezwolenia. Stanie się tak, jeśli pojawią się pewne wątpliwości dotyczące niezgodnych z prawem praktyk.

W takiej sytuacji pracodawca ma prawo odwołać się do ministra właściwego do spraw pracy. Minister ten jest organem II instancji.

Jak zatrudnić cudzoziemca - obowiązki pracodawcy

Obowiązkiem pracodawcy, który zatrudnia cudzoziemca do pracy sezonowej, jest zawarcie umowy na piśmie. Umowa ta musi uwzględniać warunki określone w zezwoleniu na pracę. Język umowy natomiast musi być zrozumiały dla obcokrajowca.

Muszą być przestrzegane również inne obowiązki. Ważne jest chociażby przechowywanie kopii dokumentów związanych z pobytem cudzoziemca. Jeśli umowa podlega ubezpieczeniu, musi być uprzednio zgłoszona do ubezpieczenia społecznego, w terminie 7 dni od jej zawarcia.

Zmiany w omawianym zakresie wynikają z wdrożenia dyrektywy unijnej. Mowa tutaj o dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/36/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu zatrudnienia w charakterze pracownika sezonowego.

Warunki niezbędne do zatrudnienia obcokrajowca

Równe wynagrodzenie

Pierwszy warunek odnosi się do kwestii wynagrodzenia cudzoziemca. Określone w umowie wynagrodzenie nie może być niższe od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku.

Przeczytaj również:
Świadczenia socjalne dla obywatela spoza UE

Test rynku pracy

Drugi warunek jest trochę bardziej zawiły. Wiąże się on z testem rynku pracy. Test rynku pracy to procedura uzyskania informacji na temat sytuacji na lokalnym rynku pracy, potwierdzającej brak możliwości zatrudnienia na dane stanowiska obywatela Polski lub obywatela UE. Otóż wojewoda musi uzyskać od starosty właściwego ze względu na siedzibę bądź miejsce zamieszkania pracodawcy informację o braku możliwości uzupełnienia braku w kadrach pracodawcy. Taka informacja opiera się na rejestrach bezrobotnych i poszukujących pracy lub na negatywnym wyniku rekrutacji zorganizowanej przez pracodawcę. 

Po spełnieniu powyższych warunków pracodawca otrzymuje zezwolenie na zatrudnienie pracownika na czas określony nie dłuższy niż 3 lata z możliwością przedłużenia tego terminu. Od tej zasady istnieją jednak dwa wyjątki:

  • wydłużenie okresu do 5 lat ma miejsce, jeśli zatrudniany cudzoziemiec należy do zarządu w firmie osoby zatrudniającej więcej niż 25 osób,
  • zezwolenie na okres delegacji – w wypadku wykonywania usług eksportowych. 

Decyzja w sprawie zezwolenia na pracę powinna zostać wydana nie później niż w ciągu miesiąca. W wypadku spraw skomplikowanych możliwe staje się wydłużenie okresu oczekiwania do dwóch miesięcy.

Przeczytaj również:
Umowa o pracę – rodzaje, forma i treść

Jak zatrudnić cudzoziemca - tryb uproszczony

Jak zatrudnić cudzoziemca - tryb uproszczony

Tryb uproszczony pozwala na ominięcie obowiązku uzyskiwania informacji od starosty. Dotyczy zatrudnienia obywateli Ukrainy, Białorusi, Rosji, Gruzji, Armenii oraz Mołdawii na okres 6 miesięcy. Nie wymaga się tutaj uzyskania pozwolenia na pracę. Jedyne, co musi zrobić pracodawca, to uzyskać wpis do ewidencji oświadczeń w powiatowym urzędzie pracy. W tym wypadku osoba zatrudniana musi posiadać wizę pracowniczą lub inny dokument uprawniający do pobytu w Polsce. Pracownicy wymienionych państw są zwolnieni z testu rynku pracy.

Pracodawca ma  obowiązek poinformowania PUP o faktycznym podjęciu (lub niepodjęciu) pracy przez cudzoziemca w terminie 7 dni od daty rozpoczęcia pracy wskazanej w oświadczeniu. Niezbędne jest także zawarcie  z pracownikiem umowy wcześniej przetłumaczonej na język dla niego zrozumiały.

Po upływie 3 miesięcy pracodawca może złożyć wniosek do wojewody o wydanie jego pracownikowi zezwolenia na pracę zgodnie z trybem uproszczonym, czyli z pominięciem testu rynku pracy. Do momentu wydania decyzji przez wojewodę pracownik może wykonywać dalej swoją pracę.

Z trybu uproszczonego mogą skorzystać również pracodawcy zatrudniający określone grupy pracowników. Dotyczy on bowiem konkretnych zawodów ujętych w wykazie zawodów i rodzajów pracy, przy których nie ma obowiązku zwracania się o informacje do starosty. Zwracanie się z wnioskiem do starosty nie jest też potrzebne przy przedłużaniu zezwolenia tego samego pracownika na tym samym stanowisku. 

Kiedy można zatrudnić obcokrajowca bez zezwolenia?

Status prawny lub społeczny, który posiada cudzoziemiec, może zwolnić go z obowiązku starania się o zezwolenie na pracę. Do takiej grupy należą między innymi osoby:

a) delegowane na terytorium RP przez pracodawcę zagranicznego, jeżeli zachowują miejsce stałego pobytu za granicą, przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, m.in. w celu:

    • wykonywania prac montażowych, konserwacyjnych lub napraw, dostarczonych kompletnych technologicznie urządzeń, konstrukcji, maszyn lub innego sprzętu, jeżeli pracodawca zagraniczny jest ich producentem,
    • dokonania odbioru zamówionych urządzeń, maszyn lub części, wykonanych przez przedsiębiorcę polskiego,montażu i demontażu stoisk targowych, jak i opieki nad nimi, jeżeli wystawcą jest pracodawca zagraniczny, który deleguje ich w tym celu,

b) które otrzymały w Polsce  status uchodźcy, 

c) którym udzielono w Polsce ochrony uzupełniającej,

d) posiadające zezwolenie na osiedlenie się w Polsce,

e) posiadające zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich,

a także:

a) nauczyciele języków obcych, którzy wykonują pracę w przedszkolach, szkołach, placówkach, ośrodkach, zakładach kształcenia nauczycieli lub kolegiach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, lub w Ochotniczych Hufcach Pracy (OHP),

b) studenci studiów stacjonarnych odbywanych w RP (w miesiącach: lipiec, sierpień i wrzesień),

c) studenci, którzy wykonują pracę w ramach odbywania staży zawodowych, do których kierują organizacje będące członkami międzynarodowych zrzeszeń studentów.

Delegacja pracownika pochodzącego spoza Unii do pracy na terenie EU

Jeżeli delegowany pracownik przez firmę polską do pracy w Niemczech nie jest obywatelem EU, konieczne jest uzyskanie specjalnej wizy. Mowa o wizie "Vander Elst".

Nazwa wizy pochodzi od nazwiska przedsiębiorcy, który chciał delegować swoich pracowników pochodzenia marokańskiego do pracy w Niemczech. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w orzeczeniu (C-43/93) z dnia 9 sierpnia 1994 r. stwierdził, iż nie ma możliwości wprowadzania dodatkowych ograniczeń w przypadku zezwoleń na pracę dla obywateli spoza EU. Odnosi się to oczywiście do pracowników świadczących legalnie pracę na terytorium innego państwa członkowskiego.

Państwo członkowskie nie może nakładać dodatkowych obowiązków w przypadku, gdy podmioty z innych państw członkowskich wykorzystują do okresowego świadczenia pracy legalnie zatrudnionych pracowników. Takie delegowanie nie wymaga więc zezwolenia. Ważne jest natomiast uzyskanie specjalnej wizy. Zagadnienie to nabiera ostatnimi czasy dużego znaczenia. Szczególnie teraz, gdy wielu pracodawców polskich deleguje do innych krajów członkowskich zatrudnionych przez siebie obywateli Ukrainy.

chevron-down
Copy link