Kim można zostać po studiach prawniczych?

Myśląc o tym, kim można zostać po studiach prawniczych, najczęściej wspomina się o zostaniu adwokatem, prokuratorem lub sędzią. Jednak czy są to wszystkie opcje? Z pewnością nie!

Co po prawie?

Chwila zostania absolwentem prawa jest z pewnością momentem przełomowym. Jednak jest to dopiero początek, pierwszy krok na drodze kariery. Zatem nadchodzi pora na postawienie kolejnego kroku. Tak naprawdę decyzję o tym, co będziemy robić po ukończeniu studiów, powinniśmy podjąć znacznie wcześniej. Każda ścieżka kariery wymaga bowiem nieco odmiennego przygotowania się.

Opcje, jakie ma do wyboru absolwent prawa, można podzielić na 3 główne grupy:

• zawody, do których wykonywania potrzebujemy ukończyć aplikację,
• zawody, które możemy wykonywać od razu po skończeniu studiów,
• dalszy rozwój naukowy.

Przeczytaj również:
Jak zostać prawnikiem?

Kim zostać po studiach prawniczych – zawody po skończeniu aplikacji

Ta grupa zawodów jest najbardziej popularna. Zazwyczaj utożsamia się prawnika z adwokatem czy radcą prawnym. Jednak zawody, do których wykonywania potrzebna jest aplikacja, to także kurator sądowy czy rzecznik patentowy.

Radca prawny

Zasady dotyczące zawodu radcy prawnego są uregulowane w ustawie o radcach prawnych. Z art. 6 dowiadujemy się, że zadania radcy prawnego polegają: „w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy”. W dalszej części czytamy, że ma on także prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem.

Aby zostać radcą prawnym, trzeba najpierw ukończyć studia prawnicze, a następnie aplikację. Dopiero wtedy można bowiem zacząć pracę jako radca.

Zawód radcy prawnego i adwokata pod wieloma względami są podobne, jednak występują także znaczące różnice, które warto znać. Całkiem sporo zmieniło się w trakcie ostatnich lat, gdyż uprawnienia radców prawnych zostały rozszerzone. We wcześniejszym okresie uprawnienia adwokatów były znacznie większe. Nie mogli oni m.in. występować w w sprawach karnych i karnoskarbowych czy sprawach rodzinnych. Na ten moment te ograniczenia zostały już zniesione. Znaczącą różnicą jest jednak nadal to, że radcy prawni mogą świadczyć usługi prawne w stosunku pracy, zaś adwokaci nie. 

Adwokat

By zostać adwokatem, czy radcą prawnym, należy ukończyć studia prawnicze oraz aplikację. Następnie można podjąć pracę zawodową. Zazwyczaj adwokaci pracują w kancelariach adwokackich. Po jakimś czasie zdarza się często, że decydują się na założenie własnej kancelarii. Adwokaci nie mogą być zatrudnieni na umowę o pracę.

Szczegółowe informacje na temat tej pracy zawarte są w ustawie Prawo o adwokaturze. Z art. 18 dowiadujemy się, że członkiem zespołu adwokackiego może być tylko osoba wpisana na listę adwokatów. Z kolei art. 21 informuje nas o tym, że adwokat świadczy pomoc prawną z urzędu w okręgu sądu rejonowego, w którym wyznaczył swoją siedzibę zawodową.

Prokurator

Najważniejsze informacje dotyczące zawodu prokuratora znajdują się w ustawie Prawo o Prokuraturze. Można się stamtąd dowiedzieć, że rolą prokuratury jest „wykonywanie zadań w zakresie ścigania przestępstw oraz stanie na straży praworządności” (art. 2).

Obowiązki prokuratora

W ustawie zostały także określone obowiązki prokuratora. Dowiadujemy się stamtąd m.in. że należy do nich:

1) prowadzenie lub nadzorowanie postępowania przygotowawczego w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami;

2) wytaczanie powództw w sprawach cywilnych oraz składanie wniosków i udział w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych, z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, jeżeli tego wymaga ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli;

3) podejmowanie środków przewidzianych prawem, zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach przewidzianych przez ustawę;

4) sprawowanie nadzoru nad wykonywaniem postanowień o tymczasowym aresztowaniu oraz innych decyzji o pozbawieniu wolności;

5) prowadzenie badań w zakresie problematyki przestępczości oraz jej zwalczania i zapobiegania oraz współpracę z podmiotami, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1668, 2024 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 276 i 447), w zakresie prowadzenia badań dotyczących problematyki przestępczości, jej zwalczania i zapobiegania oraz kontroli;

6) gromadzenie, przetwarzanie i analizowanie w systemach informatycznych danych, w tym danych osobowych, pochodzących z prowadzonych lub nadzorowanych na podstawie ustawy postępowań oraz z udziału w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia lub innych postępowaniach przewidzianych przez ustawę, przekazywanie danych i wyników analiz właściwym organom, w tym organom innego państwa, jeżeli przewiduje to ustawa lub umowa międzynarodowa ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską;

Jak zostać prokuratorem?

Ukończenie studiów prawniczych oraz odbycie aplikacji prokuratorskiej to warunki konieczne, aby można było zostać prokuratorem. Jeśli chodzi o samą aplikację, to dostanie się na nią jest znacznie trudniejsze niż w przypadku pozostałych aplikacji (poza aplikacją sędziowską, w której trudność jest podobna). Wynika to z faktu, że limity przyjęć na nią są ściśle określone i wynoszą około 300 osób na rok. Limity tworzy się po sprawdzeniu, jakie jest zapotrzebowanie na to stanowisko – jest to praca państwowa, zatem da się to w miarę precyzyjnie określić.

Po aplikacji

Po zdaniu egzaminów przyszli prokuratorzy dostają od Ministerstwa Sprawiedliwości oferty pracy na stanowiska asesorów. Ten obowiązek nie dotyczy osób, które odbyły w wojskowych jednostkach organizacyjnych prokuratury okres służby przewidziany w przepisach o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Po przepracowaniu na tym stanowisku przynajmniej roku dana osoba może natomiast zostać powołana na stanowisko prokuratora powszechnego przez Prokuratora Generalnego na wniosek Prokuratora Krajowego.

Zalety i wady

Powodem, dla którego wiele osób wybiera tę ścieżkę kariery, jest większa stabilność. O ile w przypadku adwokatów czy radców prawnych wiele zależy od danej jednostki, o tyle w przypadku prokuratora czy sędziego jest to odgórnie ustalone. Radca i adwokat muszą „zabiegać” o klientów, starać się przyciągać ludzi, natomiast prokurator i sędzia są wolni od tego obowiązku. Ponadto pensja tych pierwszych jest dość niestabilna. Trudno stwierdzić jednoznacznie, ile zarabia adwokat, gdyż zależy to w dużej mierze od tego, jaką ma stawkę i ilu klientów. Jeśli chodzi o prokuratorów, to ich zarobki zależą od stałych czynników i są jasno określone. Zatem prokurator może liczyć na stabilne i przewidywalne wynagrodzenie, zaś adwokat czy radca – nie. Jednak z drugiej strony nie może również zwiększyć swojej pensji poprzez podwyższenie stawki czy wzięcie znacznie większej ilości zadań. 

Sędzia

Ta ścieżka kariery w dużej mierze przypomina ścieżkę prokuratora. Pojawiają się te same trudności, jeśli chodzi o aplikację i te same zalety, jeśli chodzi o stabilność zatrudnienia. Oczywiście różnicą jest zakres zadań, które musi wykonywać.

Prawa i obowiązki sędziego zostały zawarte w rozdziale II ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Dowiadujemy się stamtąd, że do obowiązków należy m.in. postępowanie zgodnie ze ślubowaniem, strzeżenie powagi stanowiska i godności urzędu, stałe podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Jest nim także sprawowanie patronatu nad przebiegiem praktyk aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury czy zachowywanie tajemnicy sędziowskiej. Ponadto sędzia nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia. Wyjątek stanowią jednak stanowiska dydaktyczne, naukowo-dydaktyczne lub naukowe w łącznym wymiarze nieprzekraczającym pełnego wymiaru czasu pracy pracowników zatrudnionych na tych stanowiskach.

Referendarz sądowy

Bycie referendarzem sądowym oznacza zajmowanie się takimi sprawami jak wydawanie postanowień o ustanowieniu lub odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, wydawanie niektórych zarządzeń, wydawanie nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym, stwierdzanie prawomocności orzeczenia czy dokonywanie czynności w sprawach o wpis w księdze wieczystej. 

Aby zostać referendarzem sądowym trzeba natomiast spełniać relatywnie niewiele warunków. Zgodnie z art. 149 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych:

Na stanowisko referendarza sądowego może być mianowany ten, kto:

1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;

2) jest nieskazitelnego charakteru;

3) ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra prawa lub zagraniczne uznane w Polsce;

4) ukończył 24 lata;

5) zdał egzamin referendarski, sędziowski, prokuratorski, notarialny, adwokacki lub radcowski lub ukończył aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską.

Rzecznik patentowy

Informacje o zawodzie rzecznika patentowego znajdują się w ustawie o rzecznikach patentowych. Z art. 4 można dowiedzieć się, że zawód rzecznika patentowego polega na świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej. Do jego obowiązków należy natomiast świadczenie pomocy prawnej i technicznej. Pomoc prawna polega na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, badaniu stanu prawnego przedmiotów własności przemysłowej, zastępstwie prawnym i procesowym. Z kolei pomoc techniczna to przede wszystkim opracowywanie opisów technicznych zgłoszeń do ochrony przedmiotów działalności twórczej przeznaczonych do przemysłowego wykorzystywania, badanie zakresu ich ochrony, prowadzenie poszukiwań dotyczących stanu techniki.

Rzecznik patentowy może być także pełnomocnikiem w postępowaniu z Urzędem Patentowym, sądami i organami orzekającymi w sprawach własności przemysłowej. Nie może jednak występować w tej funkcji w postępowaniu karnym i postępowaniu karnym skarbowym. Od 1 lipca 2020 roku zacznie obowiązywać art. 9 § 1a, zgodnie z którym:

W postępowaniu cywilnym rzecznik patentowy może występować w charakterze pełnomocnika również w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej innych niż sprawy własności przemysłowej.

Aby zostać rzecznikiem patentowym, należy przede wszystkim spełniać takie warunki jak: 

1) posiadanie obywatelstwa państwa członkowskiego;

2) pełna zdolność do czynności prawnych i korzystanie z pełni praw publicznych;

3) nieskazitelny charakteru i dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu rzecznika patentowego;

4) ukończenie magisterskich studiów wyższych o kierunku przydatnym do wykonywania zawodu rzecznika patentowego, w szczególności techniczne lub prawnicze;

5) odbycie aplikacji rzecznikowską na warunkach określonych w ustawie

6) złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu kwalifikacyjnego.

Aplikacja rzecznikowska trwa 3 lata, a nabór na nią odbywa się co 3 lata. Program aplikacji obejmuje zarówno przedmioty związane z wiedzą techniczną, jak i prawo materialne oraz procesowe.

Legislator

Legislator zajmuje się opracowywaniem i tworzeniem aktów prawnych. Na aplikację legislacyjną mogą zostać skierowani członkowie korpusu służby cywilnej mający wykształcenie prawnicze. Decyzję o tym podejmuje natomiast dyrektor generalny urzędu.

Aktem prawnym, w którym możemy znaleźć wszystkie informacje na temat aplikacji legislacyjnej, jest Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 września 2010 r. w sprawie aplikacji. Dowiadujemy się z niego, że aplikacja obejmuje wykłady i konwersatoria, które odbywają się przez 10 miesięcy oraz zajęcia praktyczne, które obywają się przez 12 miesięcy. Aplikacja kończy się egzaminem. Można do niego podejść po zaliczeniu wszystkich zajęć (zarówno teoretycznych, jak i praktycznych).

Kurator sądowy

Zgodnie z art. 2 ustawy o kuratorach sądowych:

1. Kuratorami sądowymi są:

1) zawodowi kuratorzy sądowi, zwani dalej „kuratorami zawodowymi”;

2) społeczni kuratorzy sądowi, zwani dalej „kuratorami społecznymi”.

2. Kuratorzy sądowi wykonujący orzeczenia w sprawach karnych są kuratorami dla dorosłych, a wykonujący orzeczenia w sprawach rodzinnych i nieletnich są kuratorami rodzinnymi.

Zadaniem kuratora jest wykonywanie zadań o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym i kontrolnym, związanych z wykonywaniem orzeczeń sądu.

Kurator zawodowy

Aby zostać kuratorem zawodowym, należy:

• posiadać obywatelstwo polskie i korzystać z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
• być nieskazitelnego charakteru,
• być zdolnym ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków kuratora zawodowego,
• ukończyć wyższe studia magisterskie z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych albo inne wyższe studia magisterskie i studia podyplomowe z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych,
• odbyć aplikację kuratorską,
• zdać egzamin kuratorski.

Kurator społeczny

Aby zostać kuratorem społecznym, należy spełnić znacznie mniej warunków. Trzeba:

• mieć co najmniej wykształcenie średnie,
• mieć doświadczenie w prowadzeniu działalności resocjalizacyjnej, opiekuńczej lub wychowawczej,
• złożyć informacji z Krajowego Rejestru Karnego, która jego dotyczy.

Aplikacja kuratorska

Aplikacja kuratorska zazwyczaj trwa rok. Czasami skraca się do 9 miesięcy. Dzieje się tak, jeżeli aplikant został w tym okresie należycie przygotowany do egzaminu kuratorskiego, uzyskując pozytywną ocenę z przebiegu aplikacji. Można również wydłużyć aplikację – maksymalnie o 6 miesięcy. Jednak ta możliwość może zaistnieć tylko na wniosek aplikanta. Może go złożyć, jeżeli nie przystąpił do egzaminu lub nie zdał go w pierwszym terminie.

Kim zostać po studiach prawniczych –prawnik bez aplikacji?

Prawnik bez aplikacji także może liczyć na znalezienie pracy. Jego możliwości są jednak znacznie węższe. Taka osoba będzie mogła zajmować się doradztwem prawniczym, sporządzać pisma procesowe itp. W związku z tym zazwyczaj znajdzie zatrudnienie w urzędach lub firmach, a także sądach (w charakterze personelu wspomagającego np. protokolantów).

Doradca prawny

Aby zostać doradcą prawnym, wystarczy natomiast ukończyć studia prawnicze. Nie trzeba przy tym należeć do żadnej korporacji ani posiadać uprawnień adwokata czy radcy prawnego. Do zadań takiej osoby należy jedynie świadczenie usług prawniczych, czyli udzielanie porad prawnych czy przygotowywanie projektów pism. Czasami doradca prawny może reprezentować swojego klienta przed sądem (w tych sprawach, w których przepisy prawne nie wymagają przymusu adwokacko-radcowskiego).

Doradca prawny a radca prawny i adwokat

Co w takim razie odróżnia doradcę od adwokata czy radcy? Przede wszystkim doradca ma znacznie węższe uprawnienia. Przykładowo nie zawsze może samodzielnie reprezentować klienta, a skarga konstytucyjna powinna zostać sporządzona i podpisana przez adwokata lub radcę prawnego. Z drugiej strony nie ma wielu obowiązków. Wynika to z faktu, że nie istnieje akt prawny, który określałby, jakie zasady powinny być stosowane w tym przypadku.

Doradca prawny może znaleźć pracę tam, gdzie tak naprawdę nie potrzeba kogoś o szerokich uprawnieniach. Jeśli dana osoba potrzebuje kogoś do doradzenia czy stworzenia projektów pism, równie dobrze może zatem zatrudnić doradcę prawnego.

Praca w policji

Ukończenie studiów prawniczych zwiększa szanse na dostanie pracy w policji. Jeśli chodzi o tę drogę kariery, możliwe są dwie opcje. Pierwsza to zostanie policjantem. Podczas rekrutacji kandydat musi podejść do testu wiedzy, testu sprawności fizycznej oraz testu psychologicznego. Za każdy z nich dostaje określoną liczbę punktów w zależności od uzyskanego wyniku. Jednak istnieje również możliwość zdobycia dodatkowych punków – np. osoba, która ma wykształcenie średnie (ukończyła liceum ogólnokształcące lub technikum w klasie, w której nauczane były przedmioty dotyczące funkcjonowania policji, dla których zostały opracowane w szkole programy nauczania włączone do szkolnego zestawu programów nauczania) lub wykształcenie wyższe (licencjat, inżynier) dostaje dodatkowe 4 pkt, zaś osoba, która uzyskała tytuł magistra lub równorzędny otrzymuje 6 pkt. Absolwenci prawa (podobnie jak administracji, ekonomii, bezpieczeństwa narodowego lub bezpieczeństwa wewnętrznego) dostają dodatkowe 8 punktów. Dzieje się tak, bowiem uznaje się te kierunki za przydatne dla służby w policji. 

Ponadto osoba, która ukończyła studia prawnicze, nie będzie miała problemu z zaliczeniem testu sprawdzającego wiedzę. Test ten zawiera bowiem pytania dotyczące władzy ustawodawczej, wykonawczej, sądowniczej oraz bezpieczeństwa publicznego. Należy zatem zapoznać się z takimi aktami prawa jak m.in. z Konstytucja RP, ustawa o Policji, ustawa Prawo o ruchu drogowym, Kodeks wyborczy czy ustawa o  powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Wszystkie informacje na temat testu wiedzy znajdują się na stronie internetowej Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie (https://www.wspol.edu.pl).

Drugą opcją pracy w policji jest zostanie pracownikiem cywilnym. Wiele ofert pracy jest bowiem skierowanych do osób, które ukończyły prawo.

Kim zostać po studiach prawniczych – dalszy rozwój naukowy

Ta droga kariery wybierana jest przez osoby, które chcą się zajmować prawem od strony teorii. Nie oznacza to jednak oczywiście, że wybór tej ścieżki kariery zamyka nam drogę do zajmowania się „prawem w działaniu”. Można wręcz powiedzieć, że jest dokładnie odwrotnie. Abstrahując od faktu, że osoba, która ma tytuł doktora, ma siłą rzeczy nieco większą, pogłębioną wiedzę, to  istnieje również inna wielka zaleta.

Prawo o adwokaturze i Ustawa o radcach prawnych

W art. 66.1 ustawy Prawo o adwokaturze czytamy, że:

Wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do:

1) profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych;

(…)

5) osób, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat:

a) zajmowały stanowisko referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub

b) wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 4a ust. 1, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, lub

c) były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego, lub

d) były zatrudnione w Trybunale Konstytucyjnym lub międzynarodowym organie sądowym, w szczególności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka, i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego.

Analogiczny wpis znajdziemy w art. 25 ustawy o radcach prawnych.

W praktyce

Tytuł naukowy znacznie ułatwia nam zatem otrzymanie uprawnień adwokackich czy radcowskich. Co więcej, dostanie się na doktorat jest jednak nieco łatwiejsze niż na aplikację. Z tego powodu wiele osób decyduje się jednak na wybór tej ścieżki kariery jako łatwiejszej. Czy jest to słuszne? Wszystko zależy od sytuacji danej osoby.

Kariera naukowa

Jeśli ktoś wie, że w przyszłości chciałby nie tylko zajmować się praktyczną stroną prawa, ale też zgłębiać je w teorii, albo chciałby uczyć nowe pokolenia prawników, to bez wątpienia ta ścieżka kariery jest odpowiednia. Fakt, że dodatkowo będzie takiej osobie łatwiej zdobyć uprawnienia adwokackie, jest właściwie uzasadniony. Nie ma bowiem powodu, dla którego ktoś miałby raz jeszcze uczyć się tego, czego już się nauczył. Stanowi to zatem dodatkową zaletę. Jednak należy pamiętać, że studia doktoranckie są dość wymagające. A przede wszystkim: ich ukończenie wiąże się z obroną pracy dyplomowej.

Łatwiejsza droga?

Jeśli ktoś wybiera doktorat jedynie jako sposób na łatwiejsze dostanie uprawnień adwokackich czy radcowskich, to może być zawiedziony. Aby być w stanie napisać na tyle istotny tekst naukowy, by mógł on zostać uznany za podstawę do nadania tytułu naukowego, trzeba poświęcić dużo czasu i energii. Przede wszystkim zaś trzeba szczerze interesować się daną tematyką. Zatem jeśli ktoś wie, że pragnie w przyszłości wykorzystywać wiedzę w praktyce, a nie pogłębiać swoją wiedzę i rozwijać naukę, to doktorat nie jest dobrym pomysłem.

Teoria i praktyka

Teoretycznie przewagą aplikacji nad doktoratem, jeśli chodzi o zdobywanie uprawnień zawodowych, jest praktyka. Na aplikacji zajęcia teoretyczne przeplatają się z praktycznymi. Poza tym liczba godzin jest znacznie większa niż tych na studiach III stopnia. Jednak jeśli spojrzymy raz jeszcze na tekst ustawy, zauważymy, że osoba musi mieć minimum 3 lata doświadczenia zawodowego. Zatem zdobyła także umiejętności praktyczne. Inaczej wygląda to w przypadku osoby, która ma tytuł doktora habilitowanego lub profesora. W tym przypadku nie ma bowiem dodatkowych wymogów. Jednak jeśli weźmiemy pod uwagę to, ile czasu zajmuje zdobycie takiego tytułu naukowego, oraz jak dużą wiedzę musi mieć człowiek, któremu ów tytuł się przyznaje, to można stwierdzić, że z pewnością będzie to też osoba kompetentna. 

Kim zostać po studiach prawniczych – podsumowanie

Po ukończeniu studiów prawniczych ma się bardzo wiele opcji do wyboru. Można od razu zacząć pracę, można kontynuować naukę lub wybrać opcję pośrednią, czyli aplikację (łączy ona teorię i praktykę). Decyzję o tym, co chcielibyśmy robić w przyszłości, dobrze jest jednak podjąć możliwie wcześnie. Dzięki temu będziemy mieć większą szansę na zrealizowanie własnego marzenia. Do każdej ścieżki kariery należy się bowiem nieco inaczej przygotować. Zatem jeśli mamy więcej czasu, to zwiększa się także prawdopodobieństwo na odniesienie sukcesu. Jeśli natomiast wybierzemy karierę naukową, to musimy pamiętać o aktywności w kołach naukowych, udziale w konferencjach czy pisaniu artykułów naukowych. Jeśli chcemy od razu znaleźć pracę w zawodzie, dobrze byłoby z kolei już podczas studiów zgromadzić doświadczenie zawodowe, a nie ograniczyć się tylko do obowiązkowych praktyk.

Warto pamiętać jednak także o tym, że pewne ścieżki się nie wykluczają i że możemy je połączyć. Jednak przede wszystkim, zanim podejmiemy działania, musimy wiedzieć, dokąd chcemy dojść.