Likwidacja spółki jawnej

8 lutego 2021
hello world!

Postępowanie likwidacyjne polega na podjęciu czynności faktycznych i prawnych, które zmierzają do upłynnienia majątku spółki. Zanim jednak dojdzie do upłynnienia majątku spółki, likwidatorzy powinni zakończyć bieżące interesy spółki, ściągnąć wierzytelności i wypełnić zobowiązania. Celem więc jest, aby dokonać zbycia majątku spółki. Zbycie – o ile nie będzie wiązało się ze zbyciem przedsiębiorstwa – zmierza do oddłużenia majątku spółki, tak aby pozostały same aktywa. Likwidacja spółki jawnej rozumiana jest więc jako rodzaj postępowania, który, o ile nie zaistnieją przyczyny „przerywające” to postępowanie, ma doprowadzić do rozwiązania spółki, czyli wykreślenia z rejestru.

Przyczyny rozwiązania spółki

Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1526, dalej również jako „k.s.h.”) rozwiązanie spółki jawnej powodują:

  • przyczyny przewidziane w umowie spółki;
  • jednomyślna uchwała wszystkich wspólników;
  • ogłoszenie upadłości spółki;
  • śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości;
  • wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika;
  • prawomocne orzeczenie sądu.

Zajście przyczyn rozwiązania spółki – o ile nie zostanie przerwane zmierzającymi do utrzymania spółki czynnościami wspólników, spadkobierców wspólników, wierzyciela wspólnika – powoduje wszczęcie postępowania likwidacyjnego. Z kolei jeżeli nie przerwano postępowania likwidacyjnego, kończy się ono rozwiązaniem spółki.

Przeczytaj również: Czy konflikt wspólników stanowi przesłankę do rozwiązania spółki?

Likwidacja spółki lub inne sposoby zakończenia bytu spółki

W przypadkach określonych w art. 58 k.s.h. należy przeprowadzić likwidację spółki, chyba że wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia działalności spółki (art. 67 § 1 k.s.h.). Wspólnicy mogą jednak ustalić inne zasady doprowadzenia do zakończenia bytu spółki niż postępowanie likwidacyjne. Przyjęcie odstąpienia od przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego powinno się odbyć poprzez uzgodnienie między wspólnikami innego sposobu zakończenia działalności spółki jawnej. Ten inny sposób ma polegać na porozumieniu co do podziału majątku, sposobu zaspokojenia i zabezpieczenia majątku, zasad odpowiedzialności za część zobowiązań, w końcu może to być ustalenie metody podziału majątku w naturze poprzez odpowiedni podział składników majątkowych między wspólników bez konieczności spieniężenia majątku spółki, część in natura, część spieniężona.

Likwidatorzy

Zgodnie z art. 70 § 1 k.s.h. likwidatorami są wszyscy wspólnicy. Jeżeli więc likwidatorami są wspólnicy, to ich status z tego punktu widzenia się nie zmienia. Zawężeniu ulega jedynie zakres upoważnienia do prowadzenia spraw i umocowania do reprezentacji. Czynności te mogą się wiązać tylko z procesem zakończenia działalności spółki. Wspólnicy mogą powołać na likwidatorów tylko niektórych spośród siebie, jak również osoby spoza swego grona. Uchwała wymaga jednomyślności, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Jeżeli likwidatorami są osoby trzecie, uzyskują one poprzez powołanie status przedstawicieli ustawowych. Zakres kompetencji likwidatorów wynika z przepisów ustawy i tylko w granicach przepisów ustawowych może być modyfikowany. Jak słusznie podkreślił SA w Lublinie w wyroku z 16 czerwca 2016 r. (sygn. I ACa 990/15), likwidator jest jedynym reprezentantem spółki w okresie likwidacji, a wspólnicy niebędący likwidatorami nie mają takiego prawa. 

Natomiast jeżeli spółka jest rozwiązywana w następstwie ogłoszenia upadłości wspólnika, jego miejsce zajmuje syndyk (art. 70 § 2 k.s.h.). Dotyczy to udziału w podejmowaniu uchwał co do ustalenia likwidatorów (art. 70 k.s.h.), podejmowania uchwał przez wspólników w stosunkach wewnętrznych (art. 77 § 2 k.s.h.). Syndyka wyznacza sąd w postępowaniu o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy. Z mocy prawa obejmuje on majątek upadłego wspólnika, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację. W postępowaniu upadłościowym syndyk reprezentuje interesy wszystkich wierzycieli, a jednocześnie działa w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego wspólnika.

Ustanowienie likwidatorów spółki przez sąd rejestrowy

Zgodnie z art. 71 § 1 k.s.h. sąd rejestrowy może, z ważnych powodów, na wniosek wspólnika lub innej osoby mającej interes prawny, ustanowić likwidatorami tylko niektórych spośród wspólników, jak również inne osoby. Wówczas przeciwne postanowienia umowy są nieważne (art. 71 § 2 k.s.h.). Oznacza to, że zasada, że likwidatorami stają się z mocy prawa dotychczasowi wspólnicy czy też wspólnicy lub osoby powołane jednomyślnie przez wspólników, nie obowiązuje, gdy likwidatora wyznacza sąd rejestrowy. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 20 listopada 2008 r. (sygn. III CZP 111/08) na postanowienie sądu rejestrowego w przedmiocie wynagrodzenia likwidatora spółki jawnej, ustanowionego przez sąd, przysługuje zażalenie.

Zgłoszenie likwidacji spółki jawnej do sądu rejestrowego

Do sądu rejestrowego należy zgłosić: otwarcie likwidacji, nazwiska i imiona likwidatorów oraz ich adresy, sposób reprezentowania spółki przez likwidatorów i wszelkie w tym zakresie zmiany, nawet gdyby nie nastąpiła żadna zmiana w dotychczasowej reprezentacji spółki. Każdy likwidator ma prawo i obowiązek dokonania zgłoszenia (art. 74 § 1 k.s.h.). Ponadto likwidację prowadzi się pod firmą spółki z dodaniem oznaczenia „w likwidacji” (art. 74 § 4 k.s.h.).

Czynności likwidacyjne

Likwidatorzy powinni zakończyć bieżące interesy spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki (art. 77 § 1 k.s.h.). Nowe interesy mogą być podejmowane tylko w przypadku, gdy jest to niezbędne do ukończenia spraw w toku. Czynności podejmowane w ramach czynności likwidacyjnych będą nieważne, gdy wykraczają poza ustalony cel (tak również: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 16 stycznia 2015 r., sygn. I SA/Wa 2613/14).

Zakończenie interesów spółki powinno być połączone ze ściągnięciem wierzytelności i wypełnieniem zobowiązań oraz upłynnieniem majątku spółki. To ostatnie należy rozumieć jako jego spieniężenie, choć nie można wykluczyć zamiany składników majątkowych po to, aby łatwiej zbyć nowy składnik czy podzielić w naturze między wspólników. Upłynnienie nie obejmuje rzeczy oddanych spółce do korzystania. Te ostatnie są zwracane w naturze. Czynności likwidacyjne nie są realizowane „po kolei”, ale powinny być realizowane łącznie, zgodnie z planem likwidacji.

Upłynnienie majątku może stanowić czynność wyprzedzającą w stosunku do wypełnienia zobowiązań w sytuacji, gdyby aktualny stan środków finansowych spółki nie wystarczał w danym momencie na takie wypełnienie. Z kolei zgodnie z art. 77 § 2 k.s.h. w stosunkach wewnętrznych likwidatorzy są obowiązani stosować się do uchwał wspólników. Likwidatorzy ustanowieni przez sąd powinni stosować się do jednomyślnych uchwał powziętych przez wspólników oraz przez osoby mające interes prawny, które spowodowały ich ustanowienie.

Likwidacja spółki jawnej – wniosek o wykreślenie

Zakończenie likwidacji spółki jawnej powinno być zamknięte bilansem na dzień zakończenia i złożeniem wniosku o wykreślenie z rejestru. Wniosek taki składają likwidatorzy (art. 84 § 1 k.s.h.). W przypadku rozwiązania spółki bez przeprowadzenia likwidacji obowiązek złożenia wniosku ciąży na wspólnikach. Rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia z rejestru, a samo wykreślenie ma charakter konstytutywny. Spółka traci swój byt prawny, traci więc zdolność prawną. W przypadku rozwiązania spółki następuje również utrata podmiotowości gospodarczej spółki, przestaje ona być przedsiębiorcą. Wykreślenie spółki z rejestru nie oznacza jednak, że ustaje odpowiedzialność wspólników za jej zobowiązania (uchwała Sądu Najwyższego z 4 września 2009 r., sygn. III CZP 52/09).

Przeczytaj również: Likwidacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

chevron-down
Copy link