Kryteria przedterminowego zwolnienia – pedofil, który nie zrozumiał swojego czynu, nie wyjdzie na wolność

27 stycznia 2020
hello world!

„Skazany za czyny przeciwko wolności seksualnej, którego ofiarą była jego 6-letnia wnuczka nie może wcześniej warunkowo wyjść na wolność” – orzekł Sąd Najwyższy w Izbie Karnej. Zwłaszcza, że mężczyzna bezkrytycznie ocenia swój czyn, a proces resocjalizacji nie przynosi oczekiwanych rezultatów.

Co ma znaczenie dla rozpoznania wniosku?

Sąd Najwyższy w swym wyroku z 27 listopada 2019 r. (sygn. V KK 582/19) wskazał, iż rozpoznając wniosek o udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia, należy ocenić go przez pryzmat wszystkich ustawowych okoliczności oraz – w oparciu o prognozę kryminologiczno-społeczną – należy również wskazać, które z nich sprzeciwiają się postawieniu pozytywnej prognozy, a które ewentualnie przemawiają za udzieleniem warunkowego przedterminowego zwolnienia.

Warunkowe przedterminowe zwolnienie

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 77 § 1 ustawy Kodeks karny (dalej jako „kk”), skazanego na karę pozbawienia wolności sąd może warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary tylko wówczas, gdy jego postawa, właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz zachowanie po jego popełnieniu i w czasie odbywania kary uzasadniają przekonanie, że skazany po zwolnieniu będzie stosował się do orzeczonego środka karnego lub zabezpieczającego i przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa.

Natomiast art. 78 kk reguluje tzw. przesłanki formalne warunkowego przedterminowego zwolnienia. Zgodnie z tym przepisem skazanego można warunkowo zwolnić po odbyciu:

  • co najmniej połowy kary,
  • dwóch trzecich kary (w przypadku tzw. recydywy podstawowej) lub po odbyciu trzech czwartych kary (w przypadku tzw. recydywy wielokrotnej);
  • 15 lat kary – w przypadku skazanego na karę 25 lat pozbawienia wolności;
  • 25 lat kary – w przypadku skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Dodatnia prognoza, o której wspominał w swym wyroku Sąd Najwyższy, powinna być rezultatem kumulatywnej oceny wszystkich kryteriów zawartych w art. 77 § 1 kk.

Tło analizowanej sprawy a przedterminowe zwolnienie

Sąd Najwyższy rozpatrywał kwestię warunkowego przedterminowego zwolnienia skazanego Jana J., dziadka 6-letniej poszkodowanej dziewczynki. Został on oskarżony o to, że przemocą doprowadził małoletnią do obcowania płciowego (tj. o popełnienie czynu z art. 197 § 1, 200 § 1 i 201 kk). Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego za ten czyn została mu wymierzona kara 6 lat pozbawienia wolności. Jednocześnie orzeczony został wobec niego zakaz kontaktowania się z wnuczką przez 5 lat.

Przeczytaj również:
Wykorzystanie seksualne a gwałt

Formalne uprawnienie do warunkowego przedterminowego zwolnienia (wynikające z art. 78 kk) skazany nabył w styczniu 2018 r. Tym samym w maju 2018 r. obrońca skazanego złożył wniosek o udzielenie mu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia pozostałej części orzeczonej kary pozbawienia wolności. Mimo że sąd okręgowy kategorycznie odmówił jego udzielenia, to w wyniku zażalenia obrońcy skazanego Sąd Apelacyjny postanowił zwrócić się do kuratora o przeprowadzenie wywiadu w miejscu zamieszkania, na podstawie którego ostatecznie warunkowo zwolnił Jana J. i wyznaczył mu okres próby do stycznia 2021 roku. Oddał także zwolnionego pod dozór kuratora sądowego w miejscu zamieszkania. Ponadto nałożył na warunkowo zwolnionego obowiązek w postaci zakazu nadużywania alkoholu.

Kasacja Prokuratora Generalnego

Od postanowienia Sądu Apelacyjnego kasację złożył Prokurator Generalny. Zarzucił on rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów prawa procesowego, polegające na tym, że sąd apelacyjny nie dokonał wszechstronnej, kompletnej i wnikliwej oceny wszystkich przesłanek przedterminowego warunkowego zwolnienia z art. 77 § 1 kk. Na tej podstawie ustala się bowiem prognozę kryminologiczno-społeczną dotyczącą skazanego, z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a także zasad prawidłowego rozumowania. Według prokuratora sąd ocenił w sposób dowolny opinię z zakładu karnego wskazującą na bierną postawę skazanego w warunkach izolacji, niechęć do indywidualnych oddziaływań, bezkrytyczny stosunek do popełnionego przestępstwa, informację o braku w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności zezwoleń na pobyt poza zakładem penitencjarnym bez nadzoru funkcjonariuszy Służby Więziennej, wskazującej na brak uzasadnionego przypuszczenia, że w czasie pobytu poza zakładem karnym skazany będzie przestrzegał porządku prawnego.

Sąd Najwyższy uwzględnił kasację

Sąd Najwyższy uznał, że wniesiona kasacja zasługiwała na uwzględnienie. Zgodził się, że z art. 77 § 1 kk wynika, że rozpoznając wniosek o udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia, należy ocenić przez pryzmat wszystkich ustawowych okoliczności i (ustalając prognozę kryminologiczno-społeczną) wskazać, które z nich sprzeciwiają się postawieniu pozytywnej prognozy, ewentualnie przemawiają za udzieleniem warunkowego przedterminowego zwolnienia. Dodatnia prognoza powinna być zatem rezultatem kumulatywnej oceny wszystkich kryteriów zawartych w normie art. 77 § 1 kk i na tej podstawie sąd winien dopiero zważyć, czy skazany zasługuje na dobrodziejstwo warunkowego przedterminowego zwolnienia. Sąd wskazał na fakt, że skazany jest całkowicie bezkrytyczny wobec popełnionego przestępstwa. Co więcej, wykazuje on niechęć do indywidualnych oddziaływań, a jego postawa w trakcie odbywania kary jest bierna. Przeciwko udzieleniu skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia przemawiały także okoliczności popełnionego przestępstwa. Ostatecznie ustalono, że w takich wypadkach przyjęcie pozytywnej prognozy kryminologczno-społecznej jest co najmniej przedwczesne.

Przeczytaj również:
Kiedy można wnieść kasację od wyroku w sprawie karnej?

chevron-down
Copy link