Reklama substancji psychoaktywnych? Zakazana!

6 grudnia 2019
hello world!

Wprowadzenie ograniczeń w zakresie reklamy i promocji niektórych substancji w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii podyktowane było potrzebą wprowadzenia zakazu reklamy środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych. Obecnie ustawa zabrania reklamy i promocji środków spożywczych lub innych produktów przez sugerowanie, że ich użycie, nawet niezgodne z przeznaczeniem, może powodować skutki takie jak skutki działania substancji psychotropowych, środków odurzających, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

Zakaz reklamy i promocji niektórych wyrobów i świadczeń

Zgodnie z art. 16b ustawy o radiofonii i telewizji, w zakresie regulowanym właściwymi ustawami, zakazane jest nadawanie przekazu handlowego:

  1. wyrobów tytoniowych, rekwizytów tytoniowych, produktów imitujących wyroby tytoniowe lub rekwizyty tytoniowe oraz symboli związanych z używaniem tytoniu, w zakresie regulowanym przez ustawę o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych;
  2. napojów alkoholowych;
  3. świadczeń zdrowotnych (w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej udzielanych wyłącznie na podstawie skierowania lekarza);
  4. produktów leczniczych;
  5. gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych, gier na automatach;
  6. substancji psychotropowych lub środków odurzających oraz środków spożywczych lub innych produktów;
  7. usług w zakresie udostępniania solarium.

W myśl przepisów tej ustawy, zakazane jest nadawanie przekazów handlowych nawołujących bezpośrednio małoletnich do nabywania produktów lub usług, a także zachęcających małoletnich do wywierania presji na rodziców lub inne osoby w celu skłonienia ich do zakupu reklamowanych produktów lub usług oraz wykorzystujących zaufanie małoletnich, jakie pokładają oni w rodzicach, nauczycielach i innych osobach. Przekazy te nie mogą w nieuzasadniony sposób ukazywać małoletnich w niebezpiecznych sytuacjach. Nie mogą również oddziaływać w sposób ukryty na podświadomość.

Przeczytaj również:
Zakaz reklamy alkoholu – teoria a praktyka w polskim prawie

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii – zakaz reklamy i promocji

Artykuł 20 ust. 1. ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (dalej jako „uopn”), stanowi wprost, iż zabrania się reklamy i promocji substancji psychotropowych, środków odurzających, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Natomiast produkty lecznicze zawierające substancje psychotropowe lub środki odurzające mogą być reklamowane na zasadach określonych w ustawie Prawo farmaceutyczne (dalej jako „pr. farm.”).

Zgodnie z art. 20 ust. 3 uopn, zabrania się reklamy i promocji środków spożywczych lub innych produktów przez sugerowanie, że:

  1. posiadają one działanie takie jak substancje psychotropowe, środki odurzające, środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne;
  2. ich użycie, nawet niezgodne z przeznaczeniem, może powodować skutki takie jak skutki działania substancji psychotropowych, środków odurzających, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

Przeczytaj również:
Jakie konsekwencje wiążą się z posiadaniem narkotyków?

Zasady i tryb dopuszczenia do obrotu

Jak wspomniano w treści art. 20 ust. 1 uopn, to prawo farmaceutyczne określa zasady i tryb dopuszczania do obrotu produktów leczniczych. Przepisy te uwzględniają w szczególności wymagania dotyczące jakości, skuteczności i bezpieczeństwa ich stosowania. Określają także warunki:

  1. prowadzenia badań klinicznych produktów leczniczych;
  2. wytwarzania produktów leczniczych;
  3. obrotu produktami leczniczymi.

Ustawa normuje również wymagania dotyczące reklamy produktów leczniczych oraz aptek, hurtowni farmaceutycznych i placówek obrotu pozaaptecznego. W przepisach zawarte są również wymagania co do organizacji i zasad funkcjonowania systemu nadzoru nad bezpieczeństwem stosowania produktów leczniczych oraz monitorowania bezpieczeństwa ich stosowania. Przepisy prawa farmaceutycznego stosuje się do produktów leczniczych będących środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi i prekursorami w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii, w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami.

Co stanowi reklamę produktu leczniczego?

Zgodnie z art. 52 pr. farm, reklamą produktu leczniczego jest działalność polegająca na informowaniu lub zachęcaniu do stosowania produktu leczniczego. Ma ona na celu zwiększenie: liczby przepisywanych recept, dostarczania, sprzedaży lub konsumpcji produktów leczniczych.

Reklama obejmuje w szczególności:

  1. reklamę produktu leczniczego kierowaną do publicznej wiadomości oraz do osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi;
  2. odwiedzanie osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi przez przedstawicieli handlowych lub medycznych;
  3. dostarczanie próbek produktów leczniczych;
  4. sponsorowanie spotkań promocyjnych oraz konferencji, zjazdów i kongresów naukowych dla osób upoważnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Natomiast za reklamę produktów leczniczych nie uważa się:

  1. informacji umieszczonych na opakowaniach oraz załączonych do opakowań produktów leczniczych, zgodnych z pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu;
  2. korespondencji, której towarzyszą materiały informacyjne o charakterze niepromocyjnym niezbędne do udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące konkretnego produktu leczniczego, w tym produktu leczniczego dopuszczonego do obrotu bez konieczności uzyskania pozwolenia;
  3. ogłoszeń o charakterze informacyjnym, niekierowanych do publicznej wiadomości, dotyczących w szczególności zmiany opakowania, ostrzeżeń o działaniach niepożądanych, pod warunkiem że nie zawierają treści odnoszących się do właściwości produktów leczniczych;
  4. katalogów handlowych lub list cenowych, zawierających wyłącznie nazwę własną, nazwę powszechnie stosowaną, dawkę, postać i cenę produktu leczniczego, w tym produktu leczniczego dopuszczonego do obrotu bez konieczności uzyskania pozwolenia, a w przypadku produktu leczniczego objętego refundacją - cenę urzędową detaliczną, pod warunkiem że nie zawierają treści odnoszących się do właściwości produktów leczniczych, w tym do wskazań terapeutycznych;
  5. informacji dotyczących zdrowia lub chorób ludzi i zwierząt, pod warunkiem że nie odnoszą się nawet pośrednio do produktów leczniczych.

Informowanie a zachęcanie do stosowania

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2010 r. (sygn. II GSK 461/09), na gruncie art. 52 ust. 1 pr. farm. należy przyjąć, że informowanie i zachęcanie do stosowania produktu leczniczego to dwie równorzędne, odrębne przesłanki reklamowego charakteru działalności. Mogą wystąpić łącznie. Zaistnienie jednak chociażby jednej z nich wystarczy do przyjęcia, że działalność ma charakter reklamy. O ile każda z tych działalności ma jednocześnie na celu zwiększenie liczby przepisywanych recept, dostarczania, sprzedaży lub konsumpcji produktów leczniczych.

Dla obiektywnej oceny celu, jaki można przypisać podjętym działaniom, należy ustalić, jaki podmiot prowadzi działalność informującą lub zachęcającą do stosowania produktu leczniczego. Charakter (reklamowy) tego rodzaju działalności łatwiej uchwycić, gdy informacja o produkcie leczniczym lub zachęcanie do jego stosowania pochodzi od podmiotu odpowiedzialnego lub na jego zlecenie. O tym, że informacja nie ma charakteru neutralnego, może świadczyć finansowanie lub współfinansowanie publikacji materiałów przez podmiot odpowiedzialny. Innymi słowy, istotny jest zamiar wywołania określonej reakcji potencjalnych klientów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 grudnia 2005 r., sygn. I SA/Wa 584/05).

Przeczytaj również:
Czyny nieuczciwej konkurencji

Sąd Najwyższy: odróżnienie informacji od reklamy

Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Sądu Najwyższego z 2 października 2007 r. (sygn. II GSK 289/07), przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na uwadze, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany.

Nie chodzi zatem o subiektywne intencje podmiotu informującego lub zachęcającego do stosowania produktu leczniczego. Z tego też względu, niewątpliwie, nie są wystarczające oświadczenia podmiotu dokonującego przekazu dotyczącego produktu leczniczego co do celu, jaki chciał przez to osiągnąć. Konieczne jest zidentyfikowanie faktycznego zamiaru podjęcia działalności w oparciu o możliwie szerokie kryteria.

chevron-down
Copy link