Kto reprezentuje spółkę komandytowo-akcyjną?

26 lutego 2021
hello world!

Prawo do reprezentacji spółki komandytowo-akcyjnej obejmuje wszystkie czynności sądowe i pozasądowe. Polegają one na składaniu i przyjmowaniu oświadczeń woli (reprezentacja sensu stricto). W odróżnieniu od reprezentacji sensu largo obejmującej prezentację stanowiska spółki we wszelkich stosunkach prawnych (np. administracyjne), przyjmowanie i składanie oświadczeń woli dotyczy stosunków cywilnoprawnych. Kto może reprezentować spółkę komandytowo-akcyjną?

Reprezentacja spółki

Zgodnie z art. 137 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1526, dalej również jako „k.s.h.”) spółkę reprezentują komplementariusze, których z mocy statutu lub prawomocnego orzeczenia sądu nie pozbawiono prawa reprezentowania spółki. Oznacza to, że zasadą jest, że spółkę mogą reprezentować komplementariusze, a akcjonariusze tylko jako pełnomocnicy (prokurenci).

Ustawowe umocowanie mają komplementariusze tylko wtedy, gdy nie pozbawiono ich prawa reprezentowania spółki. O ile nie pozbawiono komplementariusza prawa reprezentacji, może on reprezentować spółkę samodzielnie lub łącznie. Wszystko zależy od regulacji zawartych w statucie. Jeżeli czerpie on swoje umocowanie z przepisów prawa, jest przedstawicielem ustawowym. Jeżeli jednak komplementariusz był pozbawiony prawa do reprezentacji w statucie, może zostać umocowany umownie – będzie wówczas działał jako pełnomocnik.

Przeczytaj również: Czym jest zdolność sądowa i procesowa?

Pozbawienie komplementariusza prawa reprezentowania spółki 

Pozbawienie prawa do reprezentowania spółki może mieć charakter dobrowolny bądź przymusowy, a także może mieć charakter pierwotny lub następczy. Warto również wiedzieć, że pozbawienie komplementariusza prawa reprezentowania spółki może odbyć się za jego zgodą wyrażoną w pierwotnym statucie lub następnie poprzez jego zmianę. Komplementariusz nie musi być zainteresowany prowadzeniem spraw czy reprezentacją spółki. Po zawiązaniu spółki i podpisaniu statutu przez komplementariuszy (w tym momencie godzą się oni na rozstrzygnięcie odnoszące się do reprezentacji) pozbawienie komplementariusza prawa do reprezentacji ogranicza się tylko do sytuacji: zmiany statutu lub prawomocnego orzeczenia sądu.

„Odebranie” prawa do reprezentacji w pierwotnym statucie nie ma charakteru pozbawienia prawa do reprezentacji, ale formę rezygnacji z prawa do reprezentacji. Ma zatem charakter dobrowolny. Pierwotny statut muszą zaakceptować wszyscy komplementariusze. Dopiero następcze pozbawienie prawa do reprezentacji może mieć charakter przymusowy. Nie ma jednak przeszkód, aby w trakcie funkcjonowania spółki komplementariusz zaakceptował sytuację, w której nie będzie on reprezentantem ustawowym spółki. Późniejsza decyzja o niereprezentowaniu spółki może mieć formę oświadczenia komplementariusza złożonego pozostałym wspólnikom o rezygnacji z prawa do reprezentacji.

Dodać należy, iż pozbawienie prawa do reprezentacji spółki komandytowo-akcyjnej w statucie za zgodą wspólnika lub bez jego sprzeciwu nie pozbawia wspólników prawa udzielania mu pełnomocnictwa czy prokury. Pozbawienie prawa do reprezentacji może odbyć się również przez zmianę statutu. Musi wystąpić odpowiednia większość głosów, ale za zgodą pozostałych komplementariuszy (art. 146 § 2 pkt 8 k.s.h.). Jest to tzw. pozbawienie następcze.

Pozbawienie prawa komplementariusza reprezentowania spółki przez sąd

Poza możliwością zrzeczenia się prawa do reprezentacji oraz odebrania tego prawa przez wspólników w trybie z art. 137 § 2, 4, 5 k.s.h. pozbawić prawa do reprezentacji można tylko na mocy orzeczenia sądu. Zgodnie bowiem z art. 137 § 3 k.s.h. pozbawienie komplementariusza prawa reprezentowania spółki wbrew jego sprzeciwowi może nastąpić jedynie z ważnych powodów na mocy prawomocnego orzeczenia sądu. Sąd może pozbawić komplementariusza prawa do reprezentacji, tylko gdy zachodzą ważne powody. Przykładowo: gdy działa on na szkodę spółki lub podejmuje działalność konkurencyjną itp.

Jedynym trybem pozbawienia prawa do reprezentacji spółki komandytowo-akcyjnej – gdy zgłoszono sprzeciw – jest orzeczenie sądu. Jeżeli sąd orzeknie o pozbawieniu komplementariusza prawa do reprezentacji, w sytuacji gdy komplementariusz sprzeciwił się zmianie statutu pozbawiającej go prawa do reprezentacji, wspólnik ten zostaje zwolniony od odpowiedzialności osobistej za zobowiązania powstałe od chwili dokonania wpisu do rejestru. Co, jeśli zgłoszono sprzeciw, który niweczy uchwałę o zmianie statutu i pozbawieniu prawa do reprezentacji spółki? Wówczas komplementariusz w dalszym ciągu ponosi odpowiedzialność osobistą nieograniczoną. Jeżeli natomiast komplementariusz nie miałby prawa do reprezentacji za swoją zgodą albo też zrzekłby się prawa do reprezentacji, również nie zachodzą żadne zmiany w sferze jego odpowiedzialności.

Sprzeciw komplementariusza

Jeżeli komplementariusz nie godzi się na pozbawienie prawa do reprezentacji, powinien on zgłosić sprzeciw w stosunku do uchwały zmieniającej statut. Sprzeciw powinien zgłosić na posiedzeniu walnego zgromadzenia do protokołu albo, jeżeli np. nie był obecny na posiedzeniu, w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. W tym ostatnim przypadku powinien zgłosić sprzeciw w ciągu miesiąca od dnia powzięcia uchwały przez walne zgromadzenie. Sprzeciw powoduje zablokowanie przez komplementariusza możliwości pozbawienia go prawa do reprezentowania w drodze czynności podjętych przez spółkę – ma on charakter niweczący.

Można przyjąć, że o ile spółka nie podejmuje czynności w postaci pozwu do sądu, sprzeciw niweczy podjętą uchwałę i zmianę statutu. Sprzeciw nie może mieć charakteru uprzedniego, tzn. być zgłoszony wcześniej, niż zapadnie uchwała. Dopiero po podjęciu uchwały o zmianie statutu komplementariusz może zgłosić sprzeciw do protokołu walnego zgromadzenia. Będzie tak zatem nawet w sytuacji, gdyby posiadał on informacje o zamiarach wspólników pozbawienia go prawa do reprezentowania. Ponieważ chodzi o zmianę statutu, wymagana jest forma aktu notarialnego (art. 131 k.s.h.). Skoro zmiana statutu jest protokołowana notarialnie, przyjąć trzeba taką samą formę sprzeciwu. 

Przeczytaj również: Zmiana statutu spółki akcyjnej

chevron-down
Copy link