Czym jest prokura ?

Prokura to szczególny rodzaj pełnomocnictwa, udzielanego przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców. Obejmuje ona umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Przepisy dotyczące prokury uregulowane zostały w dziale VI kodeksu cywilnego i zawarte są w artykułach 109(1)-109(8).

Co trzeba wiedzieć na temat prokury

Prokura powinna być udzielona na piśmie pod rygorem nieważności. Prokurentem – czyli osobą, której udzielamy prokury – może być wyłącznie osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Co do zasady udzielenie prokury obejmuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Od tej zasady jest jednak klika wyjątków. Osobne pełnomocnictwo do dokonania poszczególnych czynności wymagane jest w przypadku zbycia przedsiębiorstwa, dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie przedsiębiorstwa do czasowego korzystania oraz do zbywania i obciążania nieruchomości.

Typy prokury

Kodeks cywilny wyróżnia kilka typów prokury:

– samoistna – występuje w sytuacji, gdy w spółce jest tylko jeden prokurent, który samodzielnie może reprezentować spółkę;

– łączna (zwana też łączną właściwą) – gdy w spółce jest przynajmniej dwóch prokurentów, a do ważności czynności prawnej wymagane jest ich wspólne działanie

– mieszana (zwana też łączną niewłaściwą) – gdy w spółce jest powołany tylko jeden prokurent, ale nie może on działać samodzielnie. Do ważności dokonanej czynności prawnej przy prokurze łącznej niewłaściwej wymagane jest działanie prokurenta z członkiem zarządu lub wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania handlowej spółki osobowej

– oddziałowa – ograniczona jest do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa. W przypadku, gdy spółka posiada kilka oddziałów w różnych miastach, działania prokurenta mogą być ograniczone tylko do jednego oddziału lub do kilku z nich.

Prokura nie może być w całości przeniesiona na inną osobę. Prokurent jest natomiast upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa do poszczególnej czynności lub do pewnego rodzaju czynności.

Kiedy wygasa?

Prokurę można w każdej chwili odwołać w sposób przewidziany w umowie spółki. Wygasa ona natomiast automatycznie w sytuacji wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy. Wygasa również wraz ze śmiercią prokurenta. Natomiast nie powoduje wygaśnięcia prokury śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności prawnych.

Zgodnie z kodeksem cywilnym oraz ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym udzielenie oraz wygaśnięcie prokury należy zgłosić do rejestru przedsiębiorców, wskazując osobę prokurenta, rodzaj udzielonej mu prokury, a w przypadku prokury łącznej i łącznej niewłaściwej również sposób jej wykonywania.