Czym jest prokura i prokurent? Definicja i rodzaje

Prokura to szczególny rodzaj pełnomocnictwa, udzielanego przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców. Obejmuje ona umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Przepisy dotyczące prokury uregulowane zostały w dziale VI kodeksu cywilnego i zawarte są w artykułach 109(1)-109(8).

Co trzeba wiedzieć na temat prokury

Prokura powinna być udzielona na piśmie pod rygorem nieważności. Prokurentem – czyli osobą, której udzielamy prokury – może być wyłącznie osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Udzielenie prokury obejmuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Od tej zasady jest jednak klika wyjątków. Osobne pełnomocnictwo do dokonania poszczególnych czynności wymagane jest w przypadku zbycia przedsiębiorstwa, dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie przedsiębiorstwa do czasowego korzystania oraz do zbywania i obciążania nieruchomości.

Typy prokury

Kodeks cywilny wyróżnia kilka typów prokury:

prokura samoistna – występuje w sytuacji, gdy w spółce jest tylko jeden prokurent, który samodzielnie może reprezentować spółkę;

prokura łączna (prokura właściwa) – gdy w spółce jest przynajmniej dwóch prokurentów, a do ważności czynności prawnej wymagane jest ich wspólne działanie

prokura mieszana (prokura niewłaściwa) – gdy w spółce jest powołany tylko jeden prokurent, ale nie może on działać samodzielnie. Do ważności dokonanej czynności prawnej przy prokurze łącznej niewłaściwej wymagane jest działanie prokurenta z członkiem zarządu lub wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania handlowej spółki osobowej

prokura oddziałowa – ograniczona jest do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa. W przypadku, gdy spółka posiada kilka oddziałów w różnych miastach, działania prokurenta mogą być ograniczone tylko do jednego oddziału lub do kilku z nich.

Prokura nie może być w całości przeniesiona na inną osobę. Prokurent jest natomiast upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa do poszczególnej czynności lub do pewnego rodzaju czynności.

Kiedy wygasa?

Prokurę można w każdej chwili odwołać w sposób przewidziany w umowie spółki. Wygasa ona natomiast automatycznie w sytuacji wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy. Wygasa również wraz ze śmiercią prokurenta. Natomiast nie powoduje wygaśnięcia prokury śmierć przedsiębiorcy. Nie spowoduje jej również utrata, przez danego przedsiębiorcę, zdolności do czynności prawnych.

Zgodnie z kodeksem cywilnym oraz ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym udzielenie oraz wygaśnięcie prokury należy zgłosić do rejestru przedsiębiorców. Należy również wskazać osobę prokurenta, rodzaj udzielonej mu prokury. W przypadku prokury łącznej i łącznej niewłaściwej trzeba określić także sposób jej wykonywania.