Terminy podatkowe – jak je obliczać?

Terminem płatności dla płatników jest ostatni dzień, w którym – zgodnie z przepisami prawa podatkowego – powinna nastąpić wpłata należności z tytułu podatku (art. 47 § 4 Ordynacji podatkowej). Podatnicy często zastanawiają się, co zrobić, gdy termin wskazany w ustawie przypada w sobotę lub dzień wolny od pracy? Jak wtedy liczyć terminy podatkowe? 

Terminy w Ordynacji podatkowej

Ustawodawca na gruncie prawa podatkowego wprowadza liczne terminy, w których podatnik lub inne podmioty stosunku podatkowoprawnego powinny dokonać określonych czynności. Terminy te mają przy tym charakter materialnoprawny lub proceduralny. Artykuł 12 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej jako „op”) ma zastosowanie do obu tych rodzajów terminów. I tak, mamy do czynienia z jednej strony np. z 14-dniowym terminem do złożenia odwołania od decyzji (art. 223 § 2 op; termin proceduralny), ale także z drugiej strony z terminem na złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, który wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 79 § 2 op; termin materialnoprawny). Terminy proceduralne są jednocześnie terminami przywracalnymi. Natomiast terminy materialne nie podlegają przywróceniu. Przywracalność terminów polega na tym, że w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Przeczytaj również:
Przywrócenie terminu – czym jest?

Terminy podatkowe określone w dniach i tygodniach

Zgodnie z art. 12 § 1 op, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Z art. 223 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 op wynika, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Oznacza to, że licząc termin, w którym podatnik może złożyć odwołanie, nie bierze się pod uwagę dnia, w którym doręczono mu decyzję. Czternastodniowy termin będzie więc upływał od następnego dnia po dniu, w którym doręczono decyzję. Przykładowo więc, jeśli została ona doręczona 11 maja, to podatnik może skutecznie złożyć odwołanie najpóźniej 25 maja.

Natomiast jeśli chodzi o terminy określone w tygodniach, to zgodnie z art. 12 § 2 op kończą się one wraz z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu. Przykładowo: art. 138i § 3 op stanowi, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy, który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze przez 2 tygodnie od wypowiedzenia. Chyba że mocodawca zwolni go z tego obowiązku. Jeśli więc adwokat wypowie pełnomocnictwo np. 21.05.2020 r. (czwartek), będzie musiał, co do zasady, działać za stronę jeszcze przez dwa kolejne tygodnie, tj. do 04.06.2020 r. (czwartek) włącznie.

Terminy podatkowe określone w miesiącach i latach

Terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu. Gdyby natomiast takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca (art. 12 § 3 op). I tak, przykładowo, art. 291b op stanowi, że jeżeli w toku kontroli podatkowej ujawniono nieprawidłowości, kontrolowany ma obowiązek zawiadomienia organu podatkowego o każdej zmianie swojego adresu dokonanej w ciągu 6 miesięcy od dnia zakończenia kontroli podatkowej. W razie niedopełnienia tego obowiązku postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem. W przypadku gdy kontrola podatkowa, w której stwierdzono nieprawidłowości u podatnika, zostanie zakończona 14.12.2020 r. (dzień doręczenia protokołu kontroli), podatnik będzie musiał zawiadamiać o każdej zmianie swojego adresu dokonanej włącznie aż do 14.04.2021 r.

Zgodnie zaś z art. 12 § 4 op terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu. Gdyby natomiast takiego dnia w ostatnim roku nie było – w dniu, który poprzedzałby bezpośrednio ten dzień. I tak, przykładowo, na podstawie art. 68 § 5 op bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się. Nie dłużej jednak niż przez 2 lata.

W konsekwencji jeśli organ podatkowy prowadzący postępowanie podatkowe nie mógł wydać decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego i zawiesił postępowanie 7.05.2020 r. z uwagi na fakt, iż jego rozstrzygnięcie było zależne od decyzji innego organu administracji publicznej, to będzie to powodowało również zawieszenie biegu terminu przedawnienia wymiaru, lecz nie dłużej niż do 7.05.2022 r. Nawet jeśli organ administracji do tego czasu nie zakończy postępowania, które było przyczyną zawieszenia postępowania podatkowego.

Terminy podatkowe na dokonanie pewnej czynności określone kalendarzowo

W prawie podatkowym występują również terminy, w których mamy do czynienia z kalendarzowo określonym czasem na dokonanie określonej czynności. Przykład może stanowić tutaj dzień – 30 kwietnia na złożenie deklaracji lub 20 stycznia na złożenie oświadczenia o wyborze zryczałtowanej formy opodatkowania. W takim przypadku dana czynność powinna być dokonana najpóźniej w ostatnim dniu tego terminu. Reguła ta wynika z charakteru tych terminów. Nie ma zatem potrzeby jej doregulowywania w ordynacji podatkowej. Ustawodawca jednak w pewnych przypadkach uczynił wyjątek. Mechanizm ten został bowiem bezpośrednio uregulowany w ordynacji podatkowej przy terminach płatności podatków (zgodnie np. z art. 47 § 3 op jeżeli podatnik jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić podatek, za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym zgodnie z przepisami prawa podatkowego wpłata powinna nastąpić.).

Wydłużenie terminu przypadającego na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy

Reguły zawarte w art. 12 § 1-4 op dotyczące upływu terminu ulegają zmianie, w przypadku gdy po zastosowaniu norm w nich zawartych ostatni dzień terminu będzie przypadać w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy. W takim przypadku ma bowiem zastosowanie  art. 12 § 5 op. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ostatni dzień terminu przypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej.

Oznacza to, że 14-dniowy termin na złożenie odwołania od decyzji będzie upływał, co do zasady, na podstawie art. 12 § 1 op następnego dnia po dniu, w którym doręczono taką decyzję. Jeśli jednak decyzja ta została doręczona np. 23.12.2016 r., to podatnik mógł skutecznie złożyć odwołanie 6.01.2017 r. Biorąc jednak pod uwagę, że był to dzień ustawowo wolny od pracy (Święto Trzech Króli), ostatnim dniem na złożenia odwołania był dzień 9.01.2017 r.

Należy jednak podkreślić, że art. 12 § 5 op nie zawsze będzie miał zastosowanie. Przykład stanowią przypadki, gdy istnieje obowiązek składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Czynności, których podjęcie skutkuje uznaniem terminu za zachowany

Zgodnie z art. 12 § 6 op termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało:

1. wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu podatkowego, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru;
2. nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym;
3. złożone przez żołnierza lub członka załogi statku morskiego w dowództwie jednostki wojskowej lub kapitanowi statku;
4. złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego;
5. lub złożone przez osobę aresztowaną w administracji aresztu śledczego.