Użycie gazu pieprzowego – czy zawsze legalne?

19 listopada 2019
hello world!

Gaz pieprzowy stanowi popularne narzędzie samoobrony w Polsce. Czy jego użycie zawsze jest legalne?

Czy gaz jest bronią?

Broń to potocznie narzędzie walki służące do obrony lub ataku. Definicję broni wprowadza ustawa o broni i amunicji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tejże ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o broni, należy przez to rozumieć:

  1. broń palną, w tym broń bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową;
  2. broń pneumatyczną;
  3. miotacze gazu obezwładniającego;
  4. narzędzia i urządzenia, których używanie może zagrażać życiu lub zdrowiu:
  • broń białą w postaci: ostrzy ukrytych w przedmiotach niemających wyglądu broni, kastetów i nunczaków, pałek posiadających zakończenie z ciężkiego i twardego materiału lub zawierających wkładki z takiego materiału, pałek wykonanych z drewna lub innego ciężkiego i twardego materiału, imitujących kij bejsbolowy,
  • broń cięciwową w postaci kusz,
  • przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej.

Co więcej, zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy o broni i amunicji, pozwolenia na broń nie wymaga się w przypadku posiadania ręcznych miotaczy gazu obezwładniającego. Innymi słowy, do ich nabycia nie są wymagane dodatkowe pozwolenia. Do sprzedaży nie potrzeba natomiast koncesji. Gazy te stanowią bowiem zwykłe akcesoria obronne.

Przeczytaj również:
Kiedy policja ma prawo strzelać?

Działanie gazu pieprzowego

Działanie gazu pieprzowego polega na podrażnieniu skóry oraz błon śluzowych napastnika, którego twarz zostanie narażona na kontakt z rozpylaną substancją. Jego oczy zaczną łzawić, mogą także pojawić się trudności związane z oddychaniem, kaszel oraz poczucie dezorientacji. Możliwa jest także chwilowa utrata wzroku. Oznacza to, że użycie gazu pieprzowego ma na celu przede wszystkim pozwolenie jego użytkownikowi na bezpieczne oddalenie się od miejsca zagrożenia i wezwanie pomocy. Wiele z obecnie dostępnych na rynku mieszanek zawiera dodatkowo barwnik widoczny w świetle UV, który umożliwia późniejszą identyfikację napastnika.

Co istotne, działanie gazu pieprzowego jest niemal natychmiastowe, a jego pełne oddziaływanie ma miejsce po ok. 3-5 sekundach.

Użycie gazu pieprzowego

Jak już wspomniano, posiadacze gazu pieprzowego nie muszą posiadać zezwolenia na jego użycie. Nie oznacza to jednak, że jego nieuzasadnione użycie nie będzie się wiązało z pewnymi konsekwencjami. Legalne korzystanie z gazu pieprzowego ma miejsce tylko wtedy, gdy jesteśmy zmuszeni do samoobrony, a więc w sytuacji zagrożenie zdrowia, życia lub wolności. Innymi słowy, aby można było mówić o użyciu gazu pieprzowego zgodnie z przepisami, musi być on wykorzystany tylko i wyłącznie w chwili zagrożenia zdrowia, życia lub mienia. Gaz możemy stosować jako narzędzie do samoobrony zarówno wobec człowieka, jak i agresywnego zwierzęcia. Bezpodstawne użycie gazu pieprzowego może spowodować konsekwencje prawne. Użycie gazu jest dozwolone tylko w momencie obrony koniecznej.

Obrona konieczna i jej granice

Pierwsza podstawa obrony koniecznej to fakt, że mamy do czynienia z zamachem. Słownik Języka Polskiego PWN wyjaśnia, że obrona konieczna to działanie mające na celu odebranie komuś życia, majątku, praw. Innymi słowy: oznacza to niebezpieczne zachowanie człowieka, naruszające lub zmierzające do naruszenia dóbr chronionych prawem innej osoby.

Po drugie, zamach ten musi być bezpośredni, dlatego też istotne znaczenie pełni tutaj element czasu. Obronę konieczną należy podjąć w chwili faktycznego, aktualnego ataku na pewne dobro podlegające ochronie prawnej.

Przekroczenie granic obrony koniecznej może wystąpić w postaci ekscesu intensywnego i ekstensywnego. Z tym pierwszym mamy do czynienia, gdy siła obrony koniecznej jest niewspółmiernie większa od siły ataku na dobro. Drugi natomiast ma miejsce, gdy obrona dobra przed zamachem jest przedwczesna czy też spóźniona. Niedopuszczalne byłoby więc zastosowanie wspomnianej instytucji po upływie określonego czasu od niebezpiecznego zdarzenia.

Przeczytaj również:
Obrona konieczna i przekroczenie jej granic

Przekroczenie granic obrony koniecznej

Jeżeli działania podjęte w ramach obrony koniecznej nie odpowiadają stawianym im wymogom i  tym samym spowodują naruszenie jakiegokolwiek dobra napastnika (życia, zdrowia, mienia itp.), to wówczas mamy do czynienia z przekroczeniem granic obrony koniecznej. Ma to miejsce wtedy, gdy sposób obrony był niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu.

Naruszenie jakiegokolwiek dobra napastnika, gdy następuje przekroczenie granic obrony koniecznej stanowi przestępstwo. Wówczas odpowiedzialność karna sprawcy będzie ponoszona w zależności od rodzaju naruszonego dobra.

Jednakże kodeks karny, uwzględniając fakt, że przestępstwo popełniono nie z własnej winy, i że w momencie zamachu trudno jest określić granice obrony koniecznej, przewiduje, że w razie przekroczenia granic obrony koniecznej sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

Czy gaz pieprzowy jest bezpieczny?

Dostępne w sprzedaży gazy pieprzowe zawierają w sobie substancje drażniące, które są pozyskiwane z roślin pieprzowych. Głównym składnikiem jest kapsaicyna, której stężenie może być różne. To właśnie kontakt z tą substancją wywołuje wszystkie wspomniane reakcje u napastnika, który się z nią spotkał. Co istotne, substancja ta nie powoduje jednak żadnych długotrwałych dolegliwości. W większości przypadków odczuwanie jej negatywnych skutków ustępuje po ok. 45 minutach.

Sytuacją, w której gaz do samoobrony może być przyczyną bardziej uciążliwych dolegliwości, jest zastosowanie gazu w obronie przed agresywnym psem. Dlaczego? Otóż gaz pieprzowy przeznaczony do samoobrony zawiera zbyt duże stężenie kapsaicyny. Innymi słowy, dawka skuteczna w obronie przed człowiekiem jest za wysoka dla psa i może skutkować np. stałą utratą węchu. Dlatego dostępne są w sprzedaży gazy pieprzowe o mniejszym stężeniu substancji drażniącej, które są produkowane specjalnie z myślą o obronie przed zwierzętami.

 

chevron-down
Copy link