Umowa zbycia udziałów w spółce z o.o. Wzór umowy zbycia udziałów w spółce z o.o. – Generator Umów
Udział jest podstawowym elementem, który określa status prawny wspólnika w spółce z o.o. Innymi słowy – status wspólnika posiada osoba, której przysługują udziały w danej spółce. Co więcej, udziały mogą stanowić przedmiot obrotu prawnego. Oznacza to, że mogą one być zbywane i każdy wspólnik ma co do zasady prawo do swobodnego dysponowania swoimi udziałami.
Czym jest zbycie udziałów w spółce z o.o.?
Zbycie udziału w spółce z o.o. jest rodzajem czynności prawnej, wskutek której na nabywcę przechodzą prawa i obowiązki związane ze zbywanym udziałem. Zbyciem jest więc zarówno sprzedaż, darowizna, jak i zamiana, której przedmiotem jest udział. Wskutek zbycia udziałów nabywca wstępuje we wszystkie prawa zbywcy, np. prawo do zysku, prawo indywidualnej kontroli itp. Zgodnie z art. 180 kodeksu spółek handlowych zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Forma ta zastrzeżona jest ad solemnitatem, czyli pod rygorem nieważności. Umowa zbycia udziałów w spółce z.o.o zawarta w innej formie nie wywoła zamierzonych skutków prawnych. Innymi słowy, umowa taka nie będzie skutkowała przejściem udziałów na nabywcę.
W przypadku spółki, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy, zbycie przez wspólnika udziałów jest możliwe również przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Oświadczenia zbywcy i nabywcy opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Na takie rozwiązanie wskazuje art. 180 §2 ksh.
Przeczytaj również:
Księga udziałów w spółce z o.o.
Ograniczenie zbycia udziału
Zgodnie z art. 182 ksh zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz zastawienie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć. Zgodę taką udziela zarząd w formie pisemnej. Oczywiście umowa spółki może przewidywać inną formę wyrażenia takiej zgody. W przypadku gdy zgody odmówiono, sąd rejestrowy może pozwolić na zbycie, jeżeli istnieją ważne powody. Jako przykład ważnego powodu można podać konflikt, jaki wystąpił pomiędzy wspólnikami, który prowadzi do pokrzywdzenia danego udziałowca.
Wspólnik, chcąc zbyć udziały, powinien wskazać osobę nabywcy. Do takiego wniosku można dojść po przeanalizowaniu §4 art.182 ksh. Spółka może bowiem w terminie wyznaczonym przez sąd rejestrowy przedstawić innego nabywcę. W razie braku porozumienia cenę nabycia i termin jej zapłaty ustala sąd rejestrowy na wniosek wspólnika lub spółki, po zasięgnięciu, w miarę potrzeby, opinii biegłego.
W sytuacji zaś gdy wskazana przez spółkę osoba nie uiściła ceny nabycia w wyznaczonym terminie, wspólnik może rozporządzać swobodnie swoim udziałem, jego częścią lub ułamkową częścią udziału, chyba że nie przyjął oferowanej zapłaty.
Warto w tym miejscu przywołać wyrok Sądu Najwyższego z 7 września 1993 r. (II CRN 60/93). Sąd wskazał wtedy, że umowa zbycia udziałów zawarta bez zezwolenia spółki (do udzielenia którego właściwe jest zgromadzenie wspólników) stanowi czynność bezskuteczną i to zarówno wobec spółki, jak i w stosunkach między stronami. Umowa taka może się stać skuteczna dopiero wtedy, gdy stosowne zezwolenie zostanie udzielone.
Na co zwrócić uwagę, konstruując umowę zbycia udziałów w spółce z o.o.?
Tworząc umowę zbycia udziałów, należy przede wszystkim gruntownie przeanalizować umowę spółki, której udziały będą podległy zbyciu. Oprócz wyżej wskazanej zgody, która może wynikać z umowy spółki, często zastrzega się również prawo pierwszeństwa lub prawo pierwokupu. Obie wymienione instytucje są dość podobne, jednak prawo pierwszeństwa jest pojęciem szerszym. Ma ono zastosowanie bowiem do każdej sytuacji zbycia udziałów, zaś prawo pierwokupu stosuje się wyłącznie do sprzedaży.
Jak już wcześniej wspomniano, przez zbycie udziałów w spółce z o.o. należy również rozumieć np. darowiznę. Mając to na uwadze w sytuacji, gdy zbywane udziały są objęte małżeńską wspólnością majątkową, wymagana jest zgoda drugiego małżonka. Wynika to z art. 37 §1 ust. 4 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z nim bowiem zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.
Odpowiedzialność zbywcy oraz nabywcy
W przypadku zbycia udziału w spółce z o.o. lub jego części nabywca odpowiada wobec spółki solidarnie ze zbywcą za niespełnione świadczenia należne spółce ze zbytego udziału lub zbytej części udziału.
Takie rozwiązanie wprowadza art. 186 §1 ksh. W myśl wspomnianej zasady spółka może żądać spełnienia należnego świadczenia od stron umowy łącznie bądź od każdego z osobna. Spełnienie zaś świadczenia przez zbywcę bądź nabywcę powoduje całkowite zwolnienie ze zobowiązania drugą stronę. Oczywiście podmiotowi, który spełnił zobowiązanie, przysługuje prawo regresu.
Wspomniany przepis wskazuje również termin, po którego upływie roszczenia spółki do zbywcy ulegają przedawnieniu. Zgodnie z art. 186 §2 ksh przedawniają się one z upływem trzech lat od dnia, w którym zgłoszono spółce zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału.
Przeczytaj również:
Zaczyna się era cyfrowa w prawie spółek
Obowiązek zawiadomienia spółki o przejściu udziałów
Zarówno na zbywcy, jak i nabywcy ciąży obowiązek zawiadomienia spółki oraz przedstawienia dowodu o przejściu udziałów na inną osobę. Wynika to z treści art. 187 §1 ksh. Przejście udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz ustanowienie zastawu lub użytkowania jest skuteczne wobec spółki od chwili, gdy spółka otrzyma od jednego z zainteresowanych zawiadomienie o tym wraz z dowodem dokonania czynności. Ustawa nie wskazuje, że zawiadomienie o zbyciu udziałów musi przybrać jakąś szczególną formę. Mając to na uwadze, zawiadomienie takie można dokonać w każdy możliwy sposób (np. ustnie). Będzie ono skuteczne, jeśli jego odbiorcą jest chociaż jeden członek zarządu bądź prokurent. Dopiero po skutecznym zawiadomieniu spółki nowy wspólnik powinien zostać wpisany do księgi udziałów.
