Nakaz zapłaty – cechy, pojęcie, funkcja. Encyklopedia Prawa

ENCYKLOPEDIA PRAWA

NAKAZ ZAPŁATY

Nakaz zapłaty to nic innego jak orzeczenie sądowe. Orzeczenie to jest wydawane na posiedzeniu niejawnym, tzn. bez przeprowadzenia rozprawy, bez udziału stron. Uzyskuje się je na podstawie treści pozwu oraz załączonych do niego dokumentów.

Postępowanie dowodowe w tych sprawach ogranicza się do przeprowadzenia dowodów z dokumentu. W związku z powyższym bardzo ważne jest, aby załączone dokumenty rzetelnie opisać i sporządzić. Historia ich istnienia nie może bowiem budzić w sądzie żadnych wątpliwości.

W naszym porządku prawnym mamy dwa typy postępowań, w których wydawany jest przez sąd nakaz zapłaty:

  • postępowanie nakazowe, w którym sąd bazuje na podstawie bardzo pewnych, silnych dowodów,
  • postępowanie upominawcze, w którym dowody są mniej oczywiste, pozwany może w pełni zakwestionować roszczenie, a skuteczne zaskarżenie powoduje utratę mocy przez nakaz.

Przesłanki umożliwiające dochodzenie roszczenia w postępowaniu nakazowym

Sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie udowodni się dołączonym do pozwu:

  • dokumentem urzędowym,
  • zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem,
  • wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,
  • zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i nie zapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.
  • wekslem, czekiem, warrantem lub rewersem, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości;
  • umową handlową, dowodem spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego oraz dowodem doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku;
  • wyciągiem z ksiąg bankowych, opatrzonym podpisem upoważnionej osoby oraz dowodem doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty.

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Daje to możliwość wszczęcia postępowania zabezpieczającego jeszcze przed zaskarżeniem nakazu przez pozwanego i zajęcie całej kwoty dochodzonej pozwem przed zakończeniem postępowania.

Treścią nakazu zapłaty jest orzeczenie, że pozwany ma w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zaspokoić roszczenie w całości wraz z kosztami – albo wnieść w tym terminie zarzuty. O ile pozwany nie wniesie zarzutów, nakaz zapłaty staje się orzeczeniem prawomocnym, podlegającym egzekucji.

Kto wydaje nakaz zapłaty?

W postępowaniu upominawczym nakaz zapłaty wydaje sąd lub referendarz sądowy, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego, a według treści pozwu:

  • roszczenie nie jest oczywiście bezzasadne,
  • przytoczone okoliczności nie budzą wątpliwości,
  • zaspokojenie roszczenia nie zależy od świadczenia wzajemnego,
  • miejsce pobytu pozwanego jest znane, a doręczenie mu nakazu może nastąpić w kraju.

Po doręczeniu nakazu dłużnikowi, może on w ciągu dwóch tygodni wnieść sprzeciw do sądu. Wniesienie sprzeciwu prowadzi do automatycznego upadku nakazu zapłaty oraz wyznaczenia rozprawy, która odbywa się na zasadach ogólnych.

Niewniesienie sprzeciwu w terminie lub wniesienie go w sposób nieskuteczny (np. z brakami formalnymi, które nie zostały w terminie uzupełnione) powoduje, że nakaz zapłaty uzyskuje skutki prawomocnego wyroku.

Sprzeciw od nakazu zapłaty

Jeśli pozwany chce zakwestionować nakaz, powinien zaskarżyć go sprzeciwem. Pismo zawierające sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty, a w przypadku nakazu wydanego przez referendarza sądowego –  do sądu, przed którym wytoczono powództwo. W piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór, a także pozostałe zarzuty przeciwko żądaniu pozwu oraz wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na ich potwierdzenie. Jeżeli pozew wniesiono na urzędowym formularzu, wniesienie sprzeciwu wymaga również zachowania tej formy.

Jeśli sprzeciw zostanie wniesiony skutecznie (w ustawowym terminie, bez braków pisma procesowego lub braki te zostaną terminowo usunięte) – to nakaz zapłaty traci moc prawną. Sąd wyznacza rozprawę, a sprawa będzie toczyła się od początku.

Opłaty

Specjalne zasady dotyczące opłat przewiduje się dla postępowania nakazowego i upominawczego. W postępowaniu nakazowym od pozwu pobiera się czwartą część opłaty. Natomiast trzy czwarte części opłaty pobiera się od pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym. Opłata ta nie może jednak wynosić mniej niż 30 zł. Odmienny mechanizm procesowy odnośnie do opłaty stosuje się w postępowaniu upominawczym. Pozew należy opłacić w pełnej wysokości. Z tym że sąd z urzędu zwraca stronie trzy czwarte uiszczonej opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym, jeżeli uprawomocnił się nakaz zapłaty. Przewidzianą w powyższym przepisie ułamkową opłatę odnosi się do wysokości całej opłaty. Przy czym może to być opłata stała, jako pochodna całej opłaty stałej, lub stosunkowa, jako pochodna całej opłaty stosunkowej.

Przy dochodzonych w postępowaniu uproszczonym roszczeniach mieszczących się w granicach powyżej 7500 zł, a poniżej 20 000 zł uiścić należy:

  • 300 zł – jeśli sprawę rozpatruje się w trybie upominawczym oraz
  • 75 zł –  jeśli sprawa rozstrzyga się w trybie nakazowym.

Obliczanie procentowe jako 5% w trybie upominawczym (względnie 1,25 % w postępowaniu nakazowym) zastosujemy do pozwów przekraczających 20 000 zł.