Umowa przedwstępna do umowy o pracę

Coraz częściej w obrocie zawierane są umowy przedwstępne do umowy o pracę. Kodeks pracy (dalej „k.p.”) nie reguluje umowy przedwstępnej do umowy o pracę. Pozwala jednak w określonych sprawach stosować odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego (art. 300 k.p.). Do umowy przedwstępnej stosuje się więc odpowiednio art. 389 i dalsze kodeksu cywilnego (dalej „k.c.”).

Umowa przedwstępna jest to umowa, przez którą jedna ze stron lub też obie strony zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy. Umowa przedwstępna powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej, a więc właściwej umowy o pracę.

Forma umowy

Umowa przedwstępna do umowy o pracę może zostać zawarta w dowolnej formie, również w formie ustnej. Forma pisemna pozwala jednak na dużo bardziej precyzyjne ukształtowanie praw i obowiązków stron umowy. Pomaga też uniknąć wielu sporów na tym tle.

W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. Warunkiem jest, że nie mogą być one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Treść przedwstępnej umowy o pracę

Należy pamiętać, że każda umowa przedwstępna powinna zawierać przynajmniej istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. W przypadku umowy o pracę do postanowień istotnych zaliczamy:

  • rodzaj pracy,
  • miejsce wykonywania pracy,
  • określenie wynagrodzenia za pracę,
  • wymiar czasu pracy.

Jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, by już w umowie przedwstępnej zawrzeć inne ustalenia poczynione przez strony. Umowa przedwstępna może zawierać między innymi zapisy dotyczące kary umownej w przypadku niedotrzymania przez stronę umowy obowiązku zawarcia umowy przyrzeczonej.

Umowa przedwstępna powinna również zawierać termin, w jakim dojdzie do zawarcia umowy przyrzeczonej. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego jeśli terminu tego nie oznaczono, wówczas należy ją zawrzeć w terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeśli umowa przewiduje takie uprawnienie dla obu stron, wtedy strony wiąże termin wyznaczony przez osobę, która takie oświadczenie złożyła wcześniej.

Ważne jest to, że zawarcia umowy przyrzeczonej nie można przeciągać w nieskończoność. Przepisy kodeksu cywilnego mówią wprost, że jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie wyznaczono terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej, wówczas nie można żądać jej zawarcia.

Przedwstępna umowa o pracę – kiedy warto ją zawrzeć?

Inicjatorem zawarcia umowy przedwstępnej może być zarówno pracodawca, jak i pracownik. Jej głównym celem jest zabezpieczenie interesów stron. Pracodawcy może na przykład zależeć na zdobyciu konkretnego pracownika, który z powodu innych zobowiązań (np. okresu wypowiedzenia w dotychczasowym miejscu pracy) nie może zawrzeć umowy o pracę z dnia na dzień. Podpisując umowę przedwstępną, pracownik umawia się z pracodawcą, że po upływie wskazanego czasu podejmie pracę u niego.

Przedwstępna umowa o pracę może być również zabezpieczeniem interesów pracownika. Jeśli zmiana pracy wiąże się na przykład z koniecznością przeprowadzki, ale jednocześnie nie może być podjęta od razu, pracownik będzie miał pewność, że przeorganizowanie życia nie okaże się działaniem na marne.

Konsekwencje uchylenia się od zawarcia umowy przyrzeczonej

Zawierając umowę przedwstępną, należy pamiętać o konsekwencjach uchylenia się od jej zawarcia przez stronę zobowiązaną. Zgodnie z art. 390 § 1 k.c. jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą jednak w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania. W sytuacji, w której umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej (art. 390 § 2 k.c.). Należy pamiętać, że podstawą dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z art. 390 kodeksu cywilnego jest nie odstąpienie od umowy przedwstępnej, ale sam fakt uchylania się od zawarcia umowy przyrzeczonej.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że w razie odmowy zawarcia przez pracodawcę przyrzeczonej umowy o pracę na czas nieokreślony, wysokość odszkodowania w zasadzie nie powinna przekraczać 3-krotności miesięcznego wynagrodzenia za pracę na stanowisku objętym umową przedwstępną. Jednakże wysokość odszkodowania zależy też od wielu innych czynników.

Jeżeli umowa przedwstępna spełnia wymogi ważności umowy przyrzeczonej, kandydat na pracownika może dochodzić jej zawarcia. Gdyby natomiast pracodawca uchylał się od złożenia oświadczenia woli, wówczas kandydat na pracownika może dochodzić nawiązania stosunku pracy na drodze sądowej. To uprawnienie przysługuje również, gdy doszło do zawarcia umowy przyrzeczonej, ale jej warunki dotyczące rodzaju pracy i wysokości wynagrodzenia odbiegają od warunków ustalonych w umowie przedwstępnej. Strona, która uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, nie może dochodzić jej zawarcia. Nie ma znaczenia, kiedy druga strona odstąpiła od umowy.

Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne (art. 390 § 3 k.c.).

Czytaj również:

Umowa o pracę dla osoby niepełnosprawnej

Telepraca szczególnym rodzajem umowy o pracę