Klauzula poufności wynagrodzenia w umowie o pracę

22 lutego 2021
hello world!

Niekiedy pracodawcy, powołując się na ochronę danych osobowych, zabraniają informowania współpracowników o wysokości wzajemnego wynagrodzenia. I co prawda tajemnica wynagrodzenia rzeczywiście jest instrumentem ochrony danych osobowych, jednak obejmuje ona  wyłącznie pracodawców. W umowach z pracownikami pracodawca może wprowadzić klauzulę poufności wynagrodzenia wtedy, gdy uzasadnia to jego ważny interes – a i tak zakaz ten nie ma charakteru bezwzględnego.

Wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę

Zgodnie z art. 78 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm., dalej również jako „k.p.”) wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną (art. 80 k.p.). Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zatem wypłata umówionego wynagrodzenia.

Wynagrodzenie podlega szczególnej ochronie, czego przejawem jest zakaz zrzeczenia się prawa do niego i brak możliwości przeniesienia go na inną osobę. Na mocy przepisów kodeksu pracy pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków. Przy czym podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest przeciwdziałanie dyskryminacji. Nie ma wątpliwości, że za dyskryminację w zatrudnieniu należałoby uznać przyznawanie różnego wynagrodzenia pracownikom, mimo wypełniania przez nich takich samych obowiązków. W związku z powyższym pracownik ma prawo rozmawiać ze swoimi kolegami z pracy o wysokości zarobków.

Osoby zatrudnione w danym zakładzie pracy mogą również pytać pracodawcę o wynagrodzenie innych osób na podobnych stanowiskach w firmie. Nie mogą jednak pytać o wynagrodzenie konkretnej osoby. Stanowisko takie potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 16 lipca 1993 r. (sygn. I PZP 28/93), w której orzekł, iż ujawnienie przez pracodawcę bez zgody pracownika wysokości jego wynagrodzenia za pracę może stanowić naruszenie dobra osobistego, za które grożą ww. konsekwencje.

Przeczytaj również: Umowa o pracę – wszystko, co musisz o niej wiedzieć

Zakaz ujawniania wynagrodzenia

Zagadnienie wynagrodzenia za pracę regulują liczne przepisy prawa pracy. Nie istnieje jednak bezpośrednia norma, która regulowałaby kwestie związane z jego poufnością. Tym samym problematyczna może okazać się praktyka zobowiązująca pracowników do zachowywania w tajemnicy wysokości zarobków, stosowana niekiedy przez pracodawców. Wątpliwości budzą także wprowadzane do umów tzw. klauzule poufności, które wprost zobowiązują zatrudnionych do zachowywania w tajemnicy wysokości pensji. Co istotne, nawet w takich przypadkach zakaz ujawniania wynagrodzenia nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Wprowadzanie klauzul poufności wynagrodzenia nie może stanowić przykrywki dla naruszania zasady równej płacy za jednakową pracę.

Czy klauzula poufności wynagrodzenia jest legalna?

Na wstępie należy podkreślić, że nie ma żadnej zasady w prawie, która wprowadza wprost zakaz ujawniania wysokości wynagrodzenia. Kodeks pracy przewiduje jednak kilka innych zasad, które mogą mieć tu znaczenie. Przede wszystkim pracownik ma obowiązek dbałości o dobro pracodawcy oraz nakaz przestrzegania tajemnicy określonej w odrębnych przepisach (art. 100 § 2 pkt 4 i 5 k.p.). W ramach tych obowiązków mieści się powinność strzeżenia tzw. tajemnicy przedsiębiorstwa. Tak więc przykładowo ujawnienie wysokości swoich zarobków konkurencyjnej firmie może być uznane jako naruszenie tego obowiązku.

Taką możliwość dopuścił m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z 26 maja 2011 r. (sygn. II PK 304/10), w którym uznał, że klauzula poufności czy tajności wynagrodzeń pracowniczych może być zastrzeżona w celu ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, której ujawnienie może zagrozić istotnym interesom firmy, np. jej konkurencyjności. Jednak co istotne, za tajemnicę przedsiębiorstwa uważa się jedynie te informacje, co do których pracodawca podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności (art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1913). Nie zawsze więc wysokość wynagrodzeń będzie stanowiła tajemnicę przedsiębiorstwa. Należy uznać, że zakaz ujawniania pensji musi wynikać z wyraźnego zastrzeżenia (np. w umowie o pracę), które przewiduje, że wysokość pensji stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa.

Przeczytaj również: Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa

Wynagrodzenie i jego wysokość jako dobro osobiste

Zarówno wynagrodzenie za pracę, jak i jego wysokość stanowią dobra osobiste podlegające ochronie prawnej. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z 16 lipca 1993 r. (sygn. I  PZP 28/93). SN uznał, że ujawnienie przez pracodawcę bez zgody pracownika wysokości jego wynagrodzenia może stanowić naruszenie dobra osobistego w rozumieniu art. 23 i 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm., dalej również jako „k.c.”).

Sąd Najwyższy dopuścił jednak możliwość wprowadzenia zasady tajności wynagrodzenia. Z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 26 maja 2011 r. (sygn.II PK 304/10) wynika bowiem zakaz nadużywania przez pracodawców tzw. klauzul poufności czy „tajności" wynagrodzeń pracowniczych do innych celów niż ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa, której ujawnienie może zagrozić istotnym interesom firmy, np. jej konkurencyjności. Skoro zatem sąd uznaje za niedopuszczalne nadużywanie klauzul poufności, to ich stosowanie zgodnie z obiektywnie uzasadnionym celem pracodawcy należy uznać za działanie dozwolone.

Klauzula poufności wynagrodzenia – zakaz nie ma charakteru bezwzględnego

Nawet jeśli pracodawca zdecyduje się wprowadzić szczególne obostrzenia w zakresie ochrony tajemnicy płac, należy pamiętać, że zatrudnieni nie będą nimi związani w każdej sytuacji. Jedną z zasad prawa pracy jest prawo do jednakowego wynagrodzenia za pracę jednakową lub o jednakowej wartości. Gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracodawca narusza tę zasadę, ujawnienie wysokości zarobków osób wykonujących pracę jednakową lub o jednakowej wartości to działanie niezbędne do oceny, czy nierówne traktowanie faktycznie ma miejsce. 

chevron-down
Copy link