Na co zwrócić uwagę, zawierając umowę barteru?

18 września 2019
/

Większość z nas nie zdaje sobie sprawy, że umowa barteru jest jednym z najstarszych rodzajów transakcji wykształconych w obrocie. Umowa barteru była powszechnym narzędziem handlowym w czasach przed wynalezieniem pieniądza. Obecnie, dzięki swojej prostocie, jest jedną z najbardziej popularnych transakcji zawieranych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą.

Czym jest barter?

Umowa barteru jest rodzajem tzw. umowy nienazwanej. Oznacza to, że nie znajdziemy w kodeksie cywilnym przepisów, które bezpośrednio będą regulować materię dotyczącą tej umowy. Dopuszczalność zawierania tego rodzaju umów wynika z zasady swobody kontraktowania, określonej w art. 3531 kc.

Istotą umowy barteru jest wymiana towaru lub usługi za inny towar lub usługę. Zdaniem doktryny prawa cywilnego i judykatury charakter umowy barteru wskazuje znaczne podobieństwo do umowy zamiany i umowy sprzedaży. Potwierdza to orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2004 r. (I CK 210/04). SN, analizując konstrukcję rzeczonej umowy, wskazał, że: „umowa barterowa, wykazuje cechy zbliżone do umowy zamiany, jest konsensualna, odpłatna i wzajemna”. Zawarcie takiej umowy skutkuje powstaniem zobowiązania do przeniesienia własności rzeczy po obu stronach kontraktu. Mając na uwadze powyższe, przy konstruowaniu umowy barteru powinniśmy posiłkować się odpowiednio przepisami o zamianie (art.603 kc) oraz sprzedaży (art. 535 kc) .

Forma zawarcia umowy

Umowa barteru może zostać zawarta w dowolnej formie. Kwalifikuje się ją jako umowę nienazwaną. Nie ma przepisu, który narzucałby odgórny rygor zachowania odpowiedniej formy. Tak więc możemy zawrzeć taką umowę nawet w formie ustnej. Innym problemem będzie już dochodzenie ewentualnych roszczeń wynikających z zawarcia umowy w takiej formie. Mogą pojawić się później liczne problemy dowodowe. Zważywszy na to, zalecane jest zawarcie umowy barteru w formie pisemnej.

Przeczytaj również:
Umowa ustna - czy jest wiążąca?

Jak każda umowa, umowa barteru powinna obejmować minimum treści, jakie jest niezbędne dla zaistnienia danego rodzaju umowy.

Umowa barteru powinna zwierać:

  1. Dokładne oznaczenie stron.
  2. Określenie przedmiotu barteru.

Szczególnie istotnym postanowieniem jest określenie przedmiotu umowy. Należy dokładnie określić jakość, ilość oraz wartość danego towaru bądź usługi. Takie działanie umożliwi łatwiejsze rozwiązywanie ewentualnych sporów, które mogą wyniknąć z umowy. Warto również zastanowić się nad wprowadzeniem do umowy „słowniczka”. Będzie on stanowił istotną pomoc przy interpretacji poszczególnych postanowień umowy.

Dodatkowe postanowienia warte przemyślenia

Zawierając umowę barteru, warto zastanowić się nad wprowadzeniem dodatkowych postanowień umownych na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Jednym z takich postanowień może być kara umowna. Zgodnie z art. 483 §1 kc można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy. Kara umowna pełni więc funkcję dodatkowego zabezpieczenia interesów stron umowy. Jeśli chodzi o jej wysokość, strony mogą ją określić w różny sposób np. wskazując z góry określoną kwotę lub przedstawiając procentową wartość przedmiotu umowy.

Kolejnym aspektem, wartym uregulowania w umowie, są postanowienia dotyczące rękojmi. Postanowienie takie można wprowadzić do umowy, w przypadku gdy chociaż jedna strona wydaje towar.  Strony mogą tak ukształtować łączący je stosunek zobowiązaniowy, że odpowiedzialność z tytułu rękojmi może zostać rozszerzona, ograniczona bądź też wyłączona. W sytuacji gdy strony zdecydują się rozszerzyć bądź też ograniczyć odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi, należy wskazać w umowie, w jakim czasie i za jaki rodzaj wad sprzedawca odpowiada. W przypadku pominięcia w umowie postanowień modyfikujących rękojmię zastosowanie będą miały przepisy powszechnie obowiązujące.

Strony mogą zawrzeć w umowie również regulacje dotyczące gwarancji. Podobnie jak w przypadku rękojmi, postanowienia dotyczące gwarancji mogą zostać ujęte w umowie, w przypadku gdy jedna ze stron wydaje towar. Gwarancja jest rodzajem klauzuli, w której zawarte są obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego, w przypadku gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości, o których gwarant zapewniał. W razie braku regulacji dotyczących gwarancji stronom przysługiwać będą uprawnienia z tytułu rękojmi przy sprzedaży.