Znak towarowy – pojęcie, funkcje i ochrona


Najczęściej cytowaną definicją marki jest definicja Amerykańskiego Stowarzyszenia Marketingu, która utożsamia markę z pojęciem znaku towarowego.

Maria Sławińska (red.) – Handel we współczesnej gospodarce


Znak towarowy pod różnorodnymi postaciami towarzyszył człowiekowi od niepamiętnych czasów. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym pozyskiwał nowe formy, przybierał coraz doskonalsze kształty,  jak również lepiej indywidualizował każdego przedsiębiorcę, którego reprezentował. Znak towarowy nie istnieje sam dla siebie, a jego najważniejszym zadaniem jest zwiększenie korzyści osiąganych przez jego właściciela. Jest on swoistym ambasadorem produktu i usługi, którą reprezentuje. Nie dziwi więc, że każdy twórca konkretnej marki dąży do tego, by zapewnić mu odpowiednie zabezpieczenie. Każdy znak towarowy pozostawiony bez ochrony może zostać utracony na rzecz konkurencji.

Znak towarowy – czym jest?


Znakiem towarowym może być każde oznaczenie umożliwiające odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa oraz możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych w sposób pozwalający na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu udzielonej ochrony. (…) Znakiem towarowym (…) może być w szczególności wyraz, włącznie z nazwiskiem, rysunek, litera, cyfra, kolor, forma przestrzenna, w tym kształt towaru lub opakowania, a także dźwięk.

art. 120 – ustawa Prawo własności przemysłowej


Znakiem towarowym będzie więc indywidualne oznaczenie towaru lub usługi. Jego główną cechą jest wywołanie u odbiorcy ściśle określonych skojarzeń. Najczęściej występującymi formami przedstawieniowymi znaków towarowych są oznaczenia:

Wszystkie wyżej opisane rodzaje znaków towarowych można w dowolny sposób łączyć ze sobą. Ustawa nie ogranicza również katalogu oznaczeń, które mogą zostać użyte jako znak towarowy. Istotne jest jedynie to, by wspomniany znak miał charakter odróżniający, przy jednoczesnym umożliwieniu przedstawienia go w sposób graficzny.

Znak towarowy – do czego służy?


Używanie znaku towarowego polega w szczególności na:

1) umieszczaniu tego znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu, a także oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem;
2) umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług;
3) posługiwaniu się nim w celu reklamy.

art. 154 – ustawa Prawo własności przemysłowej


Najważniejszą cechą znaku towarowego jest umożliwienie konsumentom prostej identyfikacji towaru lub usługi jednego przedsiębiorstwa od podobnych, a nawet identycznych towarów i usług innych przedsiębiorstw. Z tego względu znak towarowy może okazać się decydującym punktem w strategii budowania marki konkretnej firmy, jak również umożliwia bardziej skuteczną promocję. W celu zwiększania renomy znaku towarowego przedsiębiorca musi podnosić (a przynajmniej utrzymywać) jakość oznaczonych nim towarów i usług.

Znak towarowy – dlaczego warto go chronić?

Znak towarowy staje się własnością przedsiębiorcy dopiero w momencie nabycia prawa do jego wyłącznego używania. Ochrona, którą zapewnia Urząd Patentowy RP dotyczy wykorzystywania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Polski. W przypadku zlekceważenia opisywanego zabezpieczenia każda osoba będzie mogła wprowadzać do obrotu towary i usługi oznaczone identycznym lub bardzo podobnym znakiem towarowym.

Doprowadzi to do pomniejszenia zysków właściciela znaku towarowego, a w konsekwencji może również doprowadzić do upadku renomy firmy. Dzieje się tak szczególnie wtedy, kiedy produkt lub usługa konkurencji sygnowanej tym samym znakiem są gorszej jakości.

Chroniony znak towarowy może przynieść swojemu właścicielowi wymierne korzyści, chociażby w postaci dodatkowych przychodów. Mowa tu m.in. o udzielaniu licencji na używanie znaku towarowego np. w ramach sieci franchisingowej.


Należy pamiętać, że rejestracja znaków towarowych przedsiębiorstwa nie jest obowiązkowa, a jedynie zalecana.


Warto również zwrócić uwagę, że właściciel znaku posiadającego dużą renomę może wykorzystać ten fakt w celu ubiegania się o przyznanie dodatkowych środków finansowych z różnych instytucji. Zaufanie do marki motywuje inwestorów do działania w celu jej rozwoju.

Znak towarowy nie jest przywiązany do właściciela. W przyszłości można go sprzedać, zamienić, oddać w formie darowizny, jak również zastawić. Prawo pozwala także, by stał się on swoistym zabezpieczeniem przy uzyskiwaniu kredytu, a także służył jako aport wspólnika przy zakładaniu spółki.

Znak towarowy – jak chronić?


Na znak towarowy może być udzielone prawo ochronne.

art. 121 – ustawa Prawo własności przemysłowej


Znak towarowy można zgłosić w Urzędzie Patentowym, gdzie uzyskamy prawo ochronne na terytorium Polski. Nie jest to jednak jedyne miejsce, w którym możemy domagać się stosownego zabezpieczenia. Zamiennikiem może być także każdy inny właściwy urząd ds. własności przemysłowej (krajowy, regionalny lub nawet międzynarodowy), gdzie możemy uzyskać prawo z rejestracji znaku towarowego.


Rejestracja przedsiębiorstwa w Krajowym Rejestrze Sądowym lub w Centralnej Ewidencji i Informacji Gospodarczej nie jest tym samym co rejestracja znaku towarowego.


W celu zabezpieczenia znaku towarowego w trybie międzynarodowym należy wysłać zgłoszenie do Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM) w Alicante . Tam właśnie można zastrzec znak towarowy na terenie całej Unii Europejskiej.

Ochronę znaku towarowego w Polsce można uzyskać także przy skorzystaniu z rejestracji dokonanej poprzez Biuro Międzynarodowe Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) w Genewie. Całość zgłoszenia można zrealizować za pośrednictwem odpowiedniego krajowego urzędu ds. ochrony własności przemysłowej.


Należy pamiętać, że ochrona wynikająca z rejestracji międzynarodowej rozszerzy się na Polskę, jak również na inne wybrane kraje w momencie uznania jej przez właściwy krajowy urząd ds. własności przemysłowej (np. Urząd Patentowy RP).


Znak towarowy – kiedy dokonać zgłoszenia?

Najlepszym terminem do zgłoszenia znaku towarowego jest czas przed wprowadzeniem towaru na rynek, który tym znakiem ma być opatrywany. Analogicznie należy postąpić przed rozpoczęciem świadczenia usługi. Takie działanie niweluje ryzyko odebrania prawa do naszego znaku przez szybszego konkurenta.

Znak towarowy – kto może dokonać zgłoszenia?


Przepis art. 120 ust. 1 nie wyklucza uznania za znak towarowy oznaczenia przeznaczonego do równoczesnego używania przez kilka osób, w tym przedsiębiorców, którzy zgłosili go wspólnie, jeżeli używanie takie nie jest sprzeczne z interesem publicznym i nie ma na celu wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności co do charakteru, przeznaczenia, jakości, właściwości lub pochodzenia towarów (wspólne prawo ochronne).

art. 122 – ustawa Prawo własności przemysłowej


Każdy przedsiębiorca może wystąpić z wnioskiem o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy. W przypadku, gdy kilku z przedsiębiorców chce wspólnie używać jednego znaku towarowego mają prawo do ubiegania się o tzw. wspólne prawo ochronne. W tym drugim przypadku ważne jest, by ubiegający tworzyli organizację reprezentującą ich interesy. Organizacja musi posiadać osobowość prawną. Przy ustaleniu wspólności znaku towarowego każdy ze zrzeszonych przedsiębiorców, jak i sama organizacja, ma prawo do jego używania przy jednoczesnym korzystaniu z ochrony.


Organizacja nie musi używać znaku towarowego. Wtedy jednak ma prawo do ubiegania się o prawo ochronne na znak przeznaczony do używania przez przedsiębiorców stosujących się do zasad określonych w regulaminie. Jest to tzw. wspólny znak towarowy gwarancyjny.


Znak towarowy – jak poprawnie zastrzec?

By skutecznie zastrzec znak towarowy, należy wiedzieć, że sama ochrona jest udzielana dla oznaczenia konkretnych towarów lub usług przyporządkowanych do poszczególnych klas. By poznać je wszystkie, należy zapoznać się z Międzynarodową Klasyfikacją Towarów i Usług (klasyfikacja nicejska).

W przypadku zastrzegania znaku słownego chronimy warstwę słowną. Decydując się na ochronę znaku słowno-graficznego – chronimy łącznie warstwę słowną i graficzną. To ich połączenie podlega ochronie. Z tego powodu warto zastrzegać wiele rodzajów znaku towarowego, jak również samą jego kolorystykę.


Przykład: Przedsiębiorca chce stworzyć nowy rodzaj ciastek w kształcie trapezu. W tym celu decyduje się zastrzec znak towarowy w formie słownej (nazwa: TrapCiast), słowno-graficznej (znak graficzny w formie trapezu z nazwą na środku), kolorystycznej (brązowy trapez z białą obwódką) i słowno-graficzno-przestrzennej (opakowania w formie trapezu).


Znak towarowy – jak długo trwa jego ochrona?


Udzielenie prawa ochronnego następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za dziesięcioletni okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego.

art. 147 ust. 2 – ustawa Prawo własności przemysłowej


Gdy znak towarowy zostanie zaakceptowany przez Urząd Patentowy RP, nastąpi jego publikacja w Biuletynie Urzędu Patentowego (BUP). Od tego momentu rozpoczyna się tzw. okres sprzeciwowy. Inne podmioty mają 3 miesiące na to, by zgłosić swój sprzeciw do rejestracji znaku. Jest to termin nieprzywracalny i gdy upłynie bez żadnych komplikacji, znak towarowy zostanie zarejestrowany.

Przedsiębiorca otrzyma pozytywną decyzję warunkową i uzyska prawo ochronne na okres 10 lat od chwili zgłoszenia wniosku. Ochrona może być przedłużana w nieskończoność. Prawo ochronne na znak towarowy może wygasnąć w przypadku jego nieużywania w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat.


Urząd Patentowy RP nie ma obowiązku informować o upływie okresu ochrony lub konieczności złożenia wniosku o przedłużenie. Przedsiębiorca musi to robić samodzielnie.


Znak towarowy – tworzenie

Przedsiębiorca, chcący opracować skuteczny znak towarowy, musi mieć przygotowaną strategię marketingową przedsiębiorstwa. Należy wziąć pod uwagę kilka czynników. W momencie, kiedy znak towarowy będzie budowany w oparciu o abstrakcyjne lub fantazyjne oznaczenia – bardzo łatwo uzyskać ochronę. Zwykle wybierane w ten sposób słowa i grafiki już z samej natury posiadają zdolność odróżniającą. W tym przypadku trzeba będzie jednak dokonać większej inwestycji na reklamę i promocję. Dzieje się tak ze względu na to, że te konkretne znaki towarowe przez swój specyficzny charakter potrzebują czasu, by zakorzenić się w pamięci konsumentów.


np. ArnaX

w celu oznaczenia telefonu

(brak rzeczywistego znaczenia)


Takie same cechy reprezentują znaki towarowe, które mimo oznaczenia mającego związek z rzeczywistością są używane do usług i towarów całkowicie z nimi niezwiązanych.


np. Red Bull

w celu napojów energetycznych

(rzeczywiste znaczenie – zwierzę, wykorzystanie – produkt spożywczy)


Warto zwrócić uwagę także na tzw. oznaczenia sugestywne. Tak nazywamy wyrazy, które kojarzą się z pewnymi cechami towaru. Taki wybór sprzyja lepszej reklamie, jednakże w ich przypadku trudno uzyskać pełną ochronę, przez wzgląd na zbytnią opisowość.


np. Loud

w celu oznaczenia głośników

(sugestia wskazuje, że konkretne głośniki będą bardzo głośne)


Tak wygląda sprawa zabezpieczenia słownych znaków towarowych. W przypadku części graficznej chodzi jedynie o to, by znak miał charakter odróżniający. Nie należy naśladować znaków już będących w obrocie, dopuszczalne są jedynie niewielkie podobieństwa.


Jeżeli na rynku istnieje firma Loud i zajmuje się sprzedażą sprzętu nagłaśniającego to Urząd Patentowy RP może zakazać wejścia w rynek znaku towarowego o nazwie LAUD, który ma reprezentować podobne wyroby.


Znak towarowy – jak nie dokonać plagiatu?

Zanim przedsiębiorca dokona zgłoszenia znaku towarowego, powinien sprawdzić rejestry znaków towarowych. Na szczęście nie musi robić tego samodzielnie. Najlepiej zlecić to zadanie rzecznikowi patentowemu, który szybko i w pełni profesjonalnie zrobi to za niego. Jeżeli jednak zgłaszający chce wziąć sprawy we własne ręce, powinien przeprowadzić poszukiwania w rejestrach:

Znak towarowy – oznaczenia TM, SM,©,®

Często przy znakach towarowych umieszczane są pewne symbole. Warto poznać ich znaczenie i zastosowanie. Ich głównym celem jest poinformowanie innych uczestników obrotu, że konkretne oznaczenie jest znakiem towarowym chronionym przez prawo.

® –  znak towarowy został legalnie zarejestrowany

TM –  oznaczenie znaku towarowego wywodzącego się a amerykańskiego rynku

SM –  oznaczenie znaku usługowego wywodzącego się z amerykańskiego rynku


Tych symboli można używać jedynie w stosunku do znaków, które uzyskały prawo ochronne z rejestracji znaku towarowego.


© – symbol zastrzegający prawa autorskie

Każdy z powyższych oznaczenie nie jest obowiązkowy i przedsiębiorca nie musi go używać. Warto jednak to robić, ponieważ stanowi to swoistą informację o posiadanej własności nad reprezentowanym znakiem towarowym.

Znak towarowy a znak usługowy

Znaki używane w przedsiębiorstwach, przez wzgląd na ich przeznaczenie dzieli się na znaki towarowe i znaki usługowe. Pierwsze z nich służą oznaczeniu towarów i ich wyróżnieniu. W drugim przypadku mamy analogiczną sytuację, tyle że w stosunku do świadczonych usług. Jest to ten sam rodzaj znaku i podlega takiej samej ochronie.