Zmiany w prawie 2019 - co przyniesie nowy rok?

Nowy rok przyniesie wiele zmian w prawie. Czekają nas między innymi nowelizacje w zakresie podatków, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, prawa administracyjnego, handlowego i wielu innych. Poniżej skrót dotyczący najważniejszych reform.

Nowelizacja ustawy o Sądzie Najwyższym

1 stycznia weszła w życie nowelizacja ustawy o Sądzie Najwyższym. Została ona wymuszona wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Umożliwia sędziom przeniesionym w stan spoczynku po ukończeniu 65. roku życia powrót do pracy. Postanowieniem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 października 2018 roku (podtrzymanym 17 grudnia 2018 roku) należało znowelizować przepisy ustawy o SN z dnia 3 kwietnia 2018 roku. Zatem sędziowie przeniesieni w stan spoczynku powrócili na wcześniej zajmowane stanowiska. Ponadto "służbę na stanowisku sędziego SN albo sędziego NSA uważa się za nieprzerwaną".

Zmiana ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym

2018 rok upłynął pod znakiem wielu zmian w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Dotyczyły one między innymi składania sprawozdań finansowych elektronicznie oraz wprowadzenia obowiązku podawania adresów do doręczeń członków zarządu i organu uprawnionego do ich powoływania. Ta pierwsza zmiana spowodowała wiele problemów i niedomówień. Przede wszystkim, by móc podpisać sprawozdanie, wszyscy członkowie zarządu muszą posiadać numer PESEL. Nie ma również możliwości złożenia sprawozdania przez pełnomocnika. To utrudniło funkcjonowanie dużej grupie spółek. Stąd najnowsza nowelizacja tego aktu prawnego. Projekt z 9 listopada 2018 roku:

  • doprecyzowuje przepisy dotyczące dołączania kopii papierowych sprawozdań finansowych po 30 września,
  • umożliwia złożenie sprawozdań przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zmiany zaczną obowiązywać dzień po ich ogłoszeniu.

Od 11 stycznia łatwiejsze ściąganie alimentów

11 stycznia wejdzie w życie ustawa, której celem jest zwiększenie ściągalności alimentów. Ustawa z 6 grudnia 2018 roku o zmianie niektórych innych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych wprowadza szereg zmian i narzędzi, które mają pomóc pokrzywdzonym przez niesłownych alimenciarzy. Wprowadzono między innymi:

  • możliwość ściągnięcia zaległości z 50% diety z tytułu podróży służbowej,
  • podwyższenie wysokości grzywny (do 5 000 zł) nakładanej przez komornika na pracodawcę uchylającego się od obowiązków związanych z egzekucją świadczeń alimentacyjnych od zatrudnionego pracownika,
  • wprowadzenie grzywny dla pracodawcy zatrudniającego alimenciarza na czarno lub za niższą kwotę niż rzeczywiście wypłacana - od 1 500 do 45 000 złotych,
  • zobowiązanie podmiotów dozorujących do informowania komornika oraz PIP o aktualnym miejscu przebywania dłużnika alimentacyjnego objętego dozorem elektronicznym,
  • bezrobotni dłużnicy alimentacyjni będą w pierwszej kolejności zatrudniani przy robotach publicznych,
  • podwyższenie wysokości kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do 800 złotych na osobę w rodzinie.

Wyższa pensja minimalna, nowa stawka godzinowa

2019 rok to minimalna pensja w wysokości 2250 złotych brutto. Na rękę daje to 1634 złote. Wzrośnie również stawka godzinowa i osiągnie poziom 14,70 zł brutto. Wzrost stawki minimalnej wiąże się z koniecznością wyliczenia nowej wysokości różnego rodzaju świadczeń, między innymi:
  • dodatek za pracę w nocy,
  • odprawy,
  • odszkodowanie.

Dodatek za pracę w nocy w 2019 roku będzie zależał od miesiąca i wyniesie:

  • styczeń - 2,56 zł
  • luty - 2,81 zł
  • marzec - 2,68 zł
  • kwiecień - 2,68 zł
  • maj - 2,68 zł
  • czerwiec - 2,96 zł
  • lipiec - 2,45 zł
  • sierpień - 2,68 zł
  • wrzesień - 2,68 zł
  • październik - 2,45 zł
  • listopad - 2,96 zł
  • grudzień - 2,81 zł

Wzrośnie również maksymalna wysokość odprawy. Nadal nie może ona wynieść więcej niż 15-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2019 roku wysokość odprawy może więc wynieść najwyżej 33 750 złotych. Wyższa odprawa może natomiast wynikać z porozumienia ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami pracowników.

Wynagrodzenie wypłacane na konto

Początek roku przyniesie zmiany w sposobie wypłaty wynagrodzeń. Od 1 stycznia 2019 roku nie będzie wymagana zgoda pracownika na przelew pensji na konto bankowe. To, co do tej pory było wyjątkiem, stanie się zasadą. Nie oznacza to jednak, że każdy pracownik będzie musiał mieć konto w banku. Konieczne będzie natomiast dostosowanie regulaminów w zakładach pracy do nowych uregulowań.

Zmianę wymusiły nowe uregulowania wynikające z ustawy z dnia 10 stycznia 2018 roku o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją.

Art. 10 ust. 1 tego aktu stanowi, że do dnia 22 stycznia 2019 roku pracodawca musi poinformować swoich pracowników, otrzymujących do tej pory wynagrodzenie do ręki, o:

  • konieczności podania numeru rachunku bankowego, na który pracodawca będzie przelewał ich wynagrodzenie lub
  • obowiązku złożenia wniosku, jeśli chcą otrzymywać pensję dotychczasowym sposobem.

Zmiany w prowadzeniu akt osobowych

Od nowego roku zmienił się sposób prowadzenia akt osobowych pracowników. Akta osób zatrudnionych po 1 stycznia 2019 roku składać się będą z czterech części. Do końca 2019 roku pracodawca musi też dostosować warunki przechowywania dotychczasowej dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników do nowych wymogów.

Zmiany wprowadzono rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 grudnia 2018 roku. W dokumencie tym określono:

  • sposoby i warunki prowadzenia i przechowywania dokumentacji pracowniczej, z uwzględnieniem dokumentacji przechowywanej elektronicznie,
  • sposób odbioru dokumentacji pracowniczej i informowania o tej możliwości,
  • sposób wydawania kopii całości lub części dokumentacji pracowniczej pracownikowi, byłemu pracownikowi lub innym uprawnionym osobom
Co do osób zatrudnionych przed 1 stycznia 2019 roku pracodawca nie musi dostosowywać ich dokumentacji do nowych przepisów. Jednakże po 1 stycznia 2019 roku musi prowadzić teczki tych pracowników zgodnie z nowymi regulacjami.

Od 1 stycznia 2019 roku akta osobowe muszą się składać z czterech, a nie - jak dotychczas - z trzech części:

  • A – dokumenty dotyczące ubiegania się o zatrudnienie,
  • B – z dokumentami dotyczącymi nawiązania stosunku pracy oraz przebiegu zatrudnienia,
  • C – dokumenty związane z ustaniem zatrudnienia,
  • D – dokumentacja związana z ponoszeniem odpowiedzialności przez pracownika.

Koniec okresowych szkoleń BHP w biurach

Nowelizacja kodeksu pracy wprowadza grupy pracowników zwolnionych z obowiązku okresowych szkoleń BHP. Zaliczą się do nich pracownicy, którzy nie muszą przechodzić szkoleń w związku z ewentualnymi zagrożeniami oraz efektywnością szkolenia. Nowelizacja zakłada zniesienie obowiązku okresowych szkoleń BHP dla pracowników administracyjno-biurowych. Dotyczyć to będzie jednak tylko tych zatrudnionych u pracodawcy zakwalifikowanego do grupy zawodowej, dla której określono nie wyższą niż trzecią kategorię ryzyka.

Służba BHP w zakładzie pracy zatrudniającym do 50 pracowników

Od nowego roku pracodawca zatrudniający do 50 pracowników może sam pełnić zadania służby BHP. Warunkiem jest, że musi on być zakwalifikowany do grupy działalności, dla której nie ustalono wyższej kategorii ryzyka niż trzecia. Pracodawca musi też ukończyć szkolenie dla pracodawców wykonujących zadania służby BHP.

Każdy założy związek zawodowy

Nowy rok to również zmiany w ustawie o związkach zawodowych. Nowelizacja rozszerzyła katalog osób, które mogą utworzyć tę organizację. Od 1 stycznia należą do nich nie tylko pracownicy, ale każdy, kto wykonuje pracę zarobkową. Może to być więc zleceniobiorca albo osoba prowadząca działalność gospodarczą pracująca na podstawie umowy o współpracy. Ponadto zmianie ulegają uprawnienia związków zawodowych.

Co do osób nie pobierających wynagrodzenia, a więc na przykład wolontariuszy lub praktykantów, ustawodawca dopuszcza możliwość ich wstąpienia do już działającej organizacji związkowej. Nie daje im jednak prawa tworzenia nowych związków zawodowych.

Jeszcze mniej handlu w niedzielę

Zgodnie z przepisami ustawy ograniczającej handel w niedzielę 2019 rok to kolejne ograniczenia w tym zakresie. Przez ten rok sklepy mogą być czynne tylko w ostatnią niedzielę miesiąca. Wyjątkiem jest grudzień (wtedy sklepy są czynne w dwie niedziele poprzedzające Boże Narodzenie) oraz niedziela przed Wielkanocą.

Droższe śmieci

Czterokrotnie wzrośnie opłata za śmieci niesegregowane. Brak segregacji będzie się też wiązał z dotkliwymi karami. W niektórych gminach pojawią się również dwa nowe pojemniki na odpady.

Wyższa opłata będzie wynikać z nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Natomiast rozporządzenie ministra środowiska z 29 grudnia 2016 roku w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów wprowadza dwa nowe pojemniki na śmieci. Zacznie obowiązywać podział na:

  • papier
  • szkło
  • metale
  • tworzywa sztuczne
  • odpady podlegające biodegradacji.

Nadal nie będzie obowiązku segregacji odpadów. Jeśli mieszkaniec zadeklaruje, że będzie wszystkie odpady wrzucać do jednego worka, ma do tego prawo. Będzie musiał jedynie ponieść wyższą opłatę. Gmina ani wspólnota mieszkaniowa nie mogą nikogo zmusić do segregacji śmieci.

Remont wodociągów i linii energetycznych bez zgody właściciela gruntu

Od nowego roku starosta otrzyma nowe uprawnienia. Będzie mógł nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji, która zobowiązuje właściciela gruntu do udostępnienia swojej działki na czas usunięcia awarii lub przeprowadzenia remontu mediów. Zaskarżenie decyzji nie spowoduje wstrzymania prac.

Mały ZUS dla prowadzących drobną działalność

Dla osób prowadzących działalność gospodarczą, z której w 2018 roku osiągnęły przychód mniejszy niż 63 000 złotych (trzydziestokrotność minimalnego wynagrodzenia w 2018 roku), od nowego roku wprowadzono niższe składki ZUS. Będą one zależne od osiągniętego przychodu. Im jest on niższy, tym niższe składki.

Składki odpowiadają wysokości ZUSu dla rozpoczynających działalność (czyli ok. 200 złotych przez pierwsze dwa lata). Następnie będą rosły proporcjonalnie do wzrostu przychodów - mniej więcej o 16 groszy za każdą dodatkową złotówkę przychodu. Ich wartość będzie zależna od minimalnego wynagrodzenia, a więc będzie się zmieniać co roku.

Do obniżonego ZUSu nie wlicza się składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tak jak do tej pory, niezależnie od wysokości przychodu, będzie ona wynosić 319,94 złotych.

Koniec użytkowania wieczystego

Zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2018 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów użytkowanie wieczyste przekształci się we własność. Dzieje się to z mocy prawa. Wydanie żadnej decyzji administracyjnej nie jest konieczne. Nie można też odmówić zgody na zmianę. Każdy grunt z posadowionymi na nim budynkami mieszkalnymi przechodzi na własność dotychczasowego użytkownika wieczystego. Nowa ustawa nie dotyczy gruntów zabudowanych budynkami usługowymi (np. centra handlowe, baseny, biura).

Po zmianach i dokonanym z mocy prawa przekształceniu, opłata roczna za użytkowanie wieczyste zamienia się w opłatę roczną przekształceniową. Jej wysokość pozostaje bez zmian. Obowiązek jej uiszczania trwa 20 lat. Po upływie tego czasu wygasa on bezpowrotnie. Data płatności ustalona jest na 31 marca każdego roku, przy czym może być ona przesunięta przez organ uprawniony do poboru opłaty (dawny właściciel gruntu). Możliwe jest również jej rozłożenie na raty. Nowy właściciel może też w każdym czasie wyrazić chęć uiszczenia całej opłaty przekształceniowej jednorazowo.

To nie wszystkie zmiany, jakie czekają nas w prawie w nadchodzącym roku. Już jutro podsumowanie zmian w prawie podatkowym. Zapraszamy do lektury!